Ông Ngô Đình Thành- Chủ nhiệm HTX Vạn Phúc.

Hiệu quả kinh tế từ mô hình canh tác cá - lúa

Mô hình canh tác lúa - cá được hình thành từ Đại hội Đảng bộ xã Vạn Ninh, huyện Quảng Ninh (tỉnh Quảng Bình cũ) nhiệm kỳ 2010 - 2015, thực hiện nghị quyết Đảng bộ xã nhằm nâng cao giá trị thu nhập trên diện tích đầu sào cho bà con nông dân trên địa bàn.

Từ đó, UBND xã đã làm việc với Phòng Nông nghiệp huyện Quảng Ninh xây dựng đề án mô hình nuôi cá - lúa với diện tích 70% lúa, 30% cá.

Sau khi đề án được thông qua, HTX Vạn Phúc đã thông báo cho bà con xã viên về việc thực hiện mô hình canh tác cá - lúa. Ai có nhu cầu nuôi cá trên ruộng lúa thì viết đơn để HTX tiến hành tổ chức đấu thầu công khai nhằm thử nghiệm mô hình này.

Được biết, HTX Vạn Phúc quản lý diện tích 337 ha. Qua đấu thầu công khai, có 20 hộ xã viên đấu thầu trúng trên tổng diện tích 200 ha, bình quân mỗi hộ canh tác mô hình cá - lúa là 10 ha.

Mô hình cá - lúa được bà con nông dân tiến hành canh tác như sau: giữa là trồng lúa, bốn bên là hệ thống tưới tiêu, thoát nước cho diện tích lúa, đồng thời thả các loại cá giống như rô thóc, cá tràu (cá quả)...

Theo bà con xã viên HTX Vạn Phúc, trước khi có mô hình canh tác cá - lúa, năng suất bình quân khi gieo trồng lúa đạt 60 - 70 tạ/ha, tổng thu nhập từ 36 - 40 triệu đồng/ha. Từ khi vận dụng mô hình canh tác cá - lúa, năng suất lúa ước đạt khoảng 65 - 70 tạ/ha, thu hoạch cá từ 6 - 8 triệu đồng/ha, đồng thời tạo việc làm cho nhiều bà con xã viên trong hợp tác xã, đời sống của nhiều hộ được cải thiện.

Ước tính bình quân thu nhập của một hộ xã viên khi đấu thầu trúng và canh tác trên 10 ha theo mô hình cá - lúa vào khoảng 420 triệu đồng/năm.

Ông Hoàng Hải Phương, thôn Tây, xã Trường Ninh cho biết: Trước đây bà con xã viên đều tiến hành canh tác hai vụ lúa là Đông Xuân và Hè Thu, tuy nhiên thu nhập chỉ dựa vào trồng lúa rất bấp bênh bởi nghịch cảnh “được mùa mất giá, được giá mất mùa”.

“Được sự động viên của chính quyền xã, từ khi thực hiện mô hình cá - lúa đến nay đời sống của bà con nông dân nơi đây được cải thiện hơn. Ngoài nguồn thu từ lúa, bà con còn có thu nhập từ việc bán cá. Năng suất lúa còn cao hơn nhờ hệ thống tưới tiêu được cán bộ kỹ thuật nông nghiệp hướng dẫn làm một cách khoa học và hiệu quả...” - ông Phương cho biết thêm.

Hệ sinh thái trên cánh đồng lúa được tái tạo

Phương thức canh tác của mô hình cá - lúa là sau khi tiến hành gieo lúa thì thả các loại cá giống vào hệ thống ao hồ, kênh tưới tiêu vây quanh bốn phía. Các loại cá được nuôi xung quanh đều được thả tự nhiên, cá tự tìm thức ăn và phát triển cho đến khi thu hoạch. Ngoài ra, bà con nông dân vừa kết hợp canh tác lúa vừa chăm sóc cá cho đến khi thu hoạch.

Tiến hành vây bắt cá ở các hồ xung quang ruộng lúa để kiểm tra sự phát triển của cá.

Được biết, mô hình này hằng năm chỉ canh tác một lần vào vụ Đông Xuân. Sau khi trồng lúa từ tháng 2 dương lịch, bà con bắt đầu thả các loại cá giống. Sau khi thu hoạch lúa, đợi khoảng một tháng nữa (khoảng ngày 30/8 hằng năm) thì tiến hành bắt cá đem bán ra thị trường cho các đầu mối thu mua, thu nhập đạt khoảng 1,5 - 2 triệu đồng/ha.

Đồng thời, trên diện tích lúa vừa thu hoạch, bà con nơi đây không tiến hành gieo cấy vụ Hè Thu mà để vậy. Sau một thời gian sẽ thu hoạch lúa tái sinh; khi mùa mưa lũ qua đi thì tiến hành cày ải chuẩn bị cho mùa vụ tiếp theo.

Mô hình cá - lúa chỉ thực hiện được một vụ trong năm bởi đặc điểm khí hậu ở xã Trường Ninh nói riêng và toàn tỉnh Quảng Trị nói chung là sau tháng 8 dương lịch hằng năm thường xuất hiện liên tiếp các đợt bão lũ nên không thể canh tác được vì nguy cơ mất trắng rất cao.

Đại diện xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị cho biết, mô hình nuôi cá trên ruộng lúa đã phát huy hiệu quả kinh tế trên đơn vị diện tích; tạo được môi trường sinh thái bền vững trên đồng ruộng, hạn chế sâu bệnh hại lúa; góp phần nâng cao năng suất, sản lượng cây lúa; tăng nguồn thu, giảm tiền đóng góp theo đầu sào cho các hộ làm ruộng.

Từ mô hình này, việc thực hiện công tác bảo vệ đồng ruộng, hạn chế các đối tượng đánh bắt, khai thác thủy sản tự do phá hoại lúa. Tạo được công ăn việc làm, tăng thu nhập cho một số người dân trên địa bàn xã.

Ngoài ra, việc quản lý cho thuê phải được thực hiện thông qua hợp đồng chặt chẽ. Trong quá trình nuôi trồng thủy sản tuyệt đối không làm ảnh hưởng đến dòng chảy, công tác tưới, tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp; không làm hư hại đến cây trồng của hộ dân. Nghiêm cấm việc đào bới, tác động thay đổi hiện trạng hệ thống công trình thủy lợi, giao thông nội đồng và các tài sản khác của tập thể, cá nhân trên đồng ruộng.

Đồng thời, nguồn kinh phí thu được từ việc cho thuê nuôi cá trên ruộng lúa được sử dụng để đầu tư cơ sở hạ tầng, kiến thiết đồng ruộng và một số khoản chi khác để giảm bớt đóng góp của các hộ làm ruộng.

Ông Ngô Đình Thành - Chủ nhiệm HTX Vạn Phúc cho hay: Qua thực tiễn triển khai mô hình cá - lúa kết hợp, năng suất lúa tăng, giảm sâu bệnh. Việc tiến hành nuôi cá xung quanh diện tích trồng lúa, hằng năm các hộ tiến hành thả cá giống khoảng 5 - 7 tạ, từ đó cải thiện môi sinh, môi trường trên đồng ruộng và tái tạo nguồn lợi thủy sản.

Mô hình này còn giúp bà con xã viên tăng thêm thu nhập trên diện tích đầu sào, đồng thời giải quyết việc làm cho nhiều hộ gia đình xã viên của HTX Vạn Phúc.

“Ngoài 200 ha canh tác theo mô hình cá - lúa, HTX còn 137 ha diện tích trồng lúa. Thực hiện theo nghị quyết chỉ đạo của Đảng bộ xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị, HTX sản xuất lúa hữu cơ kết hợp bao tiêu sản phẩm. Vụ tới đây, HTX Vạn Phúc sẽ kết hợp với HTX An Nông tiến hành trồng thử nghiệm mô hình sản xuất lúa hữu cơ trên diện tích khoảng 5 ha, phía HTX An Nông ký cam kết bao tiêu sản phẩm cho bà con” - ông Thành cho biết thêm.