Người dân Hưng Yên thu hoạch nhãn. (nguồn internet)

Hưng Yên là tỉnh có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp với nhiều loại cây ăn quả đặc sản như nhãn lồng, cam, bưởi, chuối cùng ngành chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản phát triển. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường, việc chuyển đổi từ phương thức sản xuất truyền thống sang mô hình nông nghiệp tuần hoàn là xu thế tất yếu.

Theo Hội làm vườn và nuôi ong tỉnh Hưng Yên, hiện nay nhiều hội viên đã chủ động áp dụng mô hình VAC tuần hoàn theo hướng khép kín. Trong đó, chất thải từ chăn nuôi được xử lý bằng hầm biogas hoặc ủ men vi sinh để làm phân bón hữu cơ cho cây trồng; phụ phẩm nông nghiệp được tận dụng làm thức ăn cho vật nuôi hoặc nguyên liệu sản xuất phân hữu cơ; nước từ ao nuôi thủy sản được sử dụng tưới cây, giúp tiết kiệm nguồn nước và giảm chi phí sản xuất. Nhiều hộ trồng nhãn kết hợp nuôi ong đã tận dụng nguồn hoa nhãn dồi dào để phát triển đàn ong lấy mật. Sau mùa thu hoạch mật, đàn ong tiếp tục được di chuyển đến các vùng cây ăn quả khác nhằm duy trì nguồn thức ăn tự nhiên. Hoạt động thụ phấn của ong không chỉ giúp nâng cao năng suất cây trồng mà còn tạo thêm nguồn thu nhập đáng kể cho các hộ gia đình. Bên cạnh đó, việc sử dụng phân hữu cơ từ chăn nuôi để bón cho cây ăn quả giúp cải tạo đất, giảm lượng phân bón hóa học, nâng cao chất lượng nông sản. Nhiều nhà vườn cho biết chi phí phân bón giảm từ 20-30% so với trước đây, trong khi năng suất và chất lượng sản phẩm vẫn được duy trì ổn định.

Gắn bó nhiều năm với cây nhãn, hiện gia đình ông Đỗ Văn Tuấn ở thôn Lê Như Hổ, xã Tân Hưng có gần 2 mẫu nhãn các loại. Từ năm 2020, ông ghép cải tạo 6 sào sang giống cùi cổ, đường phèn nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm. Năm 2025, gia đình ông thu khoảng 10 tấn nhãn, trong đó riêng nhãn cùi cổ và đường phèn đạt khoảng 6 tấn, giá bán từ 50 – 100.000 đồng/kg. Cùng với phát triển cây ăn quả, ông Tuấn duy trì 300 đàn ong, cho sản lượng khoảng 3 tấn mật ong mỗi năm. Việc nuôi ong trong mùa hoa nhãn không chỉ tăng thêm thu nhập mà còn giúp cây nhãn tăng tỷ lệ đậu quả, hạn chế sâu bệnh, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình VAC tuần hoàn còn góp phần giải quyết bài toán môi trường ở khu vực nông thôn. Trước đây, chất thải từ chăn nuôi nếu không được xử lý đúng cách dễ gây ô nhiễm nguồn nước, không khí và phát sinh dịch bệnh. Nay, nhờ áp dụng các biện pháp xử lý sinh học, ủ phân hữu cơ và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, lượng chất thải phát sinh được giảm đáng kể. Nhiều hội viên đã đầu tư hệ thống hầm biogas, vừa xử lý chất thải chăn nuôi vừa tạo nguồn khí đốt phục vụ sinh hoạt gia đình. Đây là giải pháp giúp tiết kiệm chi phí năng lượng, đồng thời hạn chế phát thải khí nhà kính ra môi trường.

Cũng lựa chọn hướng phát triển VAC, song ông Trần Văn Mí ở xã Tân Hưng đã đầu tư mô hình kinh tế tổng hợp từ năm 2017 với 1ha nhãn đặc sản kết hợp nuôi 60 lồng cá. Các loại cá chủ yếu gồm cá trắm, cá chép, cá lăng, cá diêu hồng và cá rô phi. Mỗi chu kỳ nuôi kéo dài khoảng 15 tháng, sản lượng đạt từ 10-11 tấn/lồng. Hiện mô hình mang lại doanh thu hàng chục tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương, giảm chi phí, bảo vệ môi trường và phù hợp với định hướng sản xuất nông nghiệp xanh trong xây dựng nông thôn mới nâng cao.

Theo đánh giá của ngành nông nghiệp, mô hình VAC tuần hoàn phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp sinh thái mà tỉnh Hưng Yên đang triển khai. Việc tận dụng tối đa các nguồn lực tại chỗ giúp giảm phụ thuộc vào vật tư nông nghiệp bên ngoài, nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường và tác động của biến đổi khí hậu. Trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu, các mô hình VAC tuần hoàn còn góp phần quan trọng vào việc nâng cao thu nhập cho người dân – một trong những tiêu chí quan trọng của chương trình. Nhiều hộ gia đình từ chỗ chỉ sản xuất nhỏ lẻ đã mạnh dạn mở rộng quy mô, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, xây dựng sản phẩm OCOP và liên kết tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị.

Nhằm tiếp tục nhân rộng các mô hình hiệu quả, Hội làm vườn và nuôi ong tỉnh Hưng Yên thường xuyên phối hợp với các ngành chức năng tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật về sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, sử dụng chế phẩm sinh học, kỹ thuật nuôi ong, chăm sóc cây ăn quả theo hướng hữu cơ. Đồng thời, hội cũng tích cực tuyên truyền, vận động hội viên thay đổi tư duy sản xuất, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững. Cùng với đó, các cấp hội tăng cường kết nối, hỗ trợ hội viên tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi, ứng dụng công nghệ mới và tham gia các chương trình xúc tiến thương mại nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm. Đây là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và tạo động lực cho người dân tiếp tục đầu tư phát triển kinh tế VAC.

Thực tiễn cho thấy, kinh tế VAC theo hướng tuần hoàn không chỉ là giải pháp sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn là mô hình phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp hiện đại, thân thiện với môi trường. Từ những kết quả tích cực đạt được, mô hình đang ngày càng khẳng định vai trò trong việc nâng cao đời sống người dân, xây dựng cảnh quan nông thôn xanh – sạch – đẹp và thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.

Với sự đồng hành của Hội Làm vườn và Nuôi ong tỉnh Hưng Yên cùng sự chủ động, sáng tạo của các hội viên, mô hình VAC tuần hoàn hứa hẹn sẽ tiếp tục được nhân rộng, trở thành động lực quan trọng góp phần thực hiện thành công mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh trên địa bàn tỉnh.