Diệt rệp sáp cà phê bằng chế phẩm hữu cơ tự chế

Lãnh đạo Quân khu 5 cùng các đại biểu tham quan vườn cà phê sử dụng chế phẩm hữu cơ.

Những năm gần đây, rệp sáp là một trong những đối tượng gây hại nghiêm trọng đối với cây cà phê, đặc biệt tại khu vực Tây Nguyên. Loài côn trùng nhỏ bé này bám vào quả, cành non, hút nhựa cây khiến quả rụng sớm, cây suy kiệt, năng suất giảm rõ rệt. Để đối phó, nhiều nông hộ đã tăng cường sử dụng thuốc hóa học, nhưng việc lạm dụng thuốc không chỉ khiến rệp ngày càng kháng thuốc mà còn làm ô nhiễm đất, nguồn nước, tiêu diệt cả các loài thiên địch có ích. Trước thực tế đó, cán bộ và người lao động Công ty Cà phê 15 đã quyết tâm tìm ra một giải pháp sinh học bền vững, vừa diệt được rệp, vừa bảo vệ môi trường.

Từ những nguyên liệu sẵn có tại địa phương, Thượng úy QNCN Trần Kim Quân – Phó Đội trưởng Đội sản xuất số 3 cùng cộng sự đã nghiên cứu, chế tạo thành công “Chế phẩm bảo vệ thực vật CF-15”. Sản phẩm được hình thành từ đạm cá, đạm tôm kết hợp với các thảo mộc tự nhiên như lá xoan, sả, quế, tỏi, ớt, dã quỳ… Qua quá trình lên men sinh học, hỗn hợp này tạo ra các hoạt chất quý như azadirachtin, nicotine và allicin – có khả năng tiêu diệt, xua đuổi rệp sáp, nấm bệnh và côn trùng chích hút khác, đồng thời vẫn an toàn cho người, vật nuôi và cây trồng.

Theo chia sẻ của nhóm nghiên cứu, chế phẩm CF-15 được pha loãng để phun trực tiếp lên thân, cành và tán lá cà phê vào thời điểm rệp phát sinh mạnh. Sau vài ngày phun, rệp sáp bị tiêu diệt hàng loạt, các đợt phun sau chỉ cần duy trì định kỳ nhằm phòng ngừa. Bên cạnh đó, nhờ chứa nhiều axit amin và vi sinh vật có lợi, chế phẩm còn giúp cải tạo đất, kích thích rễ phát triển, phục hồi vườn cây sau khi bị hại.

Công ty TNHH MTV Cà phê 15 (Quân khu 5).

Điểm đặc biệt là chế phẩm không gây hiện tượng kháng thuốc, không ảnh hưởng đến thiên địch, đồng thời góp phần bổ sung dinh dưỡng hữu cơ cho cây, nâng cao chất lượng vườn cà phê. Khi áp dụng rộng rãi, mô hình này còn giúp người dân giảm chi phí thuốc hóa học, đảm bảo an toàn cho người lao động và môi trường sản xuất.

Ngoài việc sử dụng cho cà phê, chế phẩm CF-15 còn có thể ứng dụng trên nhiều loại cây trồng khác như hồ tiêu, cây ăn trái và rau màu, giúp nông dân chủ động phòng trừ sâu bệnh bằng giải pháp sinh học. Với chi phí sản xuất thấp, nguyên liệu dễ kiếm, công thức đơn giản, nông dân hoàn toàn có thể tự ủ chế phẩm tương tự tại nhà nếu được hướng dẫn quy trình lên men đúng kỹ thuật.

Nhờ tính sáng tạo, hiệu quả và khả năng ứng dụng thực tế cao, “Chế phẩm bảo vệ thực vật CF-15” của Công ty Cà phê 15 đã được Bộ Tư lệnh Quân khu 5 trao giải Nhì tại Hội thi sáng kiến, cải tiến kỹ thuật năm 2025. Thành công này không chỉ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng cà phê mà còn khẳng định hướng đi đúng đắn trong chuyển đổi sang nông nghiệp xanh, bền vững và an toàn sinh học.

Thượng úy Trần Kim Quân chia sẻ: “Chúng tôi mong muốn qua sáng kiến này, bà con nông dân có thể tiếp cận được phương pháp diệt rệp sáp hiệu quả, chi phí thấp, không gây hại môi trường. Khi cây khỏe, đất tốt, rệp giảm, người trồng cà phê sẽ yên tâm hơn mỗi mùa thu hoạch.”

Từ một sáng kiến nhỏ trong nội bộ doanh nghiệp quân đội, chế phẩm CF-15 đang mở ra triển vọng nhân rộng trong cộng đồng nông dân sản xuất cà phê ở Tây Nguyên – nơi cây cà phê không chỉ là cây trồng chủ lực mà còn là sinh kế của hàng trăm nghìn hộ dân.