Dây chuyền sản xuất Nhà máy Đường Phục Hoà, Công ty cổ phần Mía đường Cao Bằng công suất 1.700 tấn mía cây/ngày. Ảnh Quốc Sơn.

Xoá nghèo và làm giàu bền vững từ trồng mía

Theo ông Nông Văn Trình, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Mía đường Cao Bằng, cây mía từ lâu đã khẳng định vai trò là cây trồng thế mạnh trong phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn nhiều xã của Cao Bằng. Thực tế cho thấy, so với một số cây trồng khác như sắn, dong riềng thì trồng mía nguyên liệu mang lại giá trị kinh tế cao hơn nhiều trên cùng một diện tích canh tác.Từ việc hình thành và phát triển vùng trồng mía nguyên liệu ổn định cung ứng cho nhà máy, không ít hộ nông dân đã vươn lên làm giàu, đạt mức thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Gia đình ông Lô Văn Hội, Bí thư Chi bộ Tổ dân phố Phia Khoang, xã Phục Hoà duy trì trồng gần 9.000 m² mía nguyên liệu. Nhờ tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật từ khâu trồng, chăm sóc đến bón phân hợp lý, niên vụ 2025 – 2026, gia đình ông thu hoạch được gần 60 tấn mía, đều đạt chất lượng loại 1. Với giá thu mua 1.340 đồng/kg của Công ty cổ phần Mía đường Cao Bằng, gia đình ông thu về gần 80 triệu đồng; sau khi trừ chi phí sản xuất, lợi nhuận đạt gần 60 triệu đồng.

Chia sẻ về hiệu quả mô hình liên kết, ông Hội cho biết, mía là cây trồng truyền thống gắn bó với nông dân xã Phục Hoà từ nhiều năm nay. Khi tham gia chuỗi liên kết với Công ty cổ phần Mía đường Cao Bằng, nông dân được ứng trước giống mía, phân bón, hỗ trợ kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch và ký kết hợp đồng tiêu thụ sản phẩm. Đặc biệt, chính sách thu mua mía với giá tương đối ổn định đã giúp người trồng mía rất yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.

“Tổ dân phố Phia Khoang có 99 hộ dân thì trên 40 hộ trồng mía nguyên liệu, chủ yếu là các giống ROC 22, ROC 114, Quế đường 42. Đây đều là những giống mía mới, cho năng suất cao, hàm lượng đường lớn, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu và điều kiện nguồn nước tưới của địa phương. Cây mía đang trở thành nguồn thu nhập chính, giúp nhiều hộ dân nâng cao đời sống, tạo cơ hội thoát nghèo và từng bước vươn lên làm giàu bền vững”, ông Hội khẳng định.

Nông dân xã Phục Hoà thu hoạch mía nguyên liệu. Ảnh Quốc Sơn.

Không chỉ Phia Khoang, Tổ dân phố Bó Pu, xã Phục Hoà cũng là một trong những địa bàn tiêu biểu về phát triển mía nguyên liệu. Toàn tổ dân phố có 62 hộ thì tới 45 hộ tham gia trồng mía, với tổng diện tích gần 28 ha mía. Theo ông Lý Văn Hiếu, Tổ trưởng Tổ dân phố Bó Pu, cây mía đã khẳng định rõ giá trị trong phát triển kinh tế, được nông dân tích cực đầu tư, mở rộng diện tích. Từ trồng mía nguyên liệu bán cho Công ty cổ phần Mía đường Cao Bằng, không ít hộ trong tổ có thu nhập từ vài trục triệu đến hàng trăm triệu đồng mỗi năm, một nguồn thu nhập không nhỏ đối với nông dân vùng cao biên giới còn nhiều khó khăn.

Riêng gia đình ông Hiếu trồng 2 ha mía nguyên liệu với các giống Quế đường 42, Quế đường 44, Quế đường 46, những giống mía cho năng suất và chất lượng đường vượt trội. Niên vụ 2025 – 2026, dự kiến gia đình ông thu hoạch gần 140 tấn mía, bán cho Công ty cổ phần Mía đường Cao Bằng với giá 1.340 đồng/kg, đạt doanh thu hơn 180 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận ước đạt trên 100 triệu đồng.

“Nếu đầu tư bài bản, đúng kỹ thuật, trồng mía cho giá trị kinh tế cao hơn hẳn so với nhiều loại cây trồng truyền thống khác. Nhờ cây mía, đời sống gia đình tôi đã được cảo thiện rõ rệt”, ông Hiếu phấn khởi chia sẻ.

Nhà máy Đường Phục Hoà, Công ty cổ phần Mía đường Cao Bằng giữ vai trò quan trọng trong phát triển vùng nguyên liệu mía trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. Ảnh Quốc Sơn.

Đồng hành cùng nông dân phát triển liên kết bền chặt

Ông Nông Văn Trình, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Mía đường Cao Bằng cho biết, nhằm phát triển vùng mía nguyên liệu ổn định, bền vững cho nhà máy sản xuất, đồng thời tạo niềm tin để nông dân yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất, Công ty đã và đang triển khai đồng bộ nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ thiết thực đối với người trồng mía.

Theo đó, trong phát triển vùng nguyên liệu, Công ty chủ động phối hợp, tham mưu với cấp uỷ, chính quyền các xã vùng trồng đưa chỉ tiêu diện tích mía vào kế hoạch cây trồng hàng năm của địa phương. Song song với đó, Công ty thực hiện đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị, đầu tư ứng trước phân bón và giống mía mới có năng suất, chất lượng cao cho nông dân; cử cán bộ trực tiếp xuống từng hộ dân, tổ mía các xóm để hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch, giúp người dân nâng cao hiệu quả sản xuất.

Để kịp thời nắm bắt và tháo gỡ khó khăn cho người trồng mía, Công ty bố trí đội ngũ cán bộ nông vụ phụ trách từng xóm, bản trong vùng nguyên liệu. Các cán bộ thường xuyên bám sát cơ sở, tìm hiểu nhu cầu, vướng mắc của từng hộ, từ đó đề xuất giải pháp hỗ trợ phù hợp, tạo thuận lợi trong quá trình canh tác.

Cùng với đó, Công ty thực hiện thống kê, lập danh sách đăng ký diện tích trồng mía, nhu cầu về giống và phân bón của từng hộ để chủ động cung ứng đầy đủ, kịp thời; đồng thời theo dõi, quản lý công nợ đối với các khoản vay chậm trả. Công tác tuyên truyền, vận động, ký kết hợp đồng liên kết tiêu thụ sản phẩm cũng được đẩy mạnh. Thông qua việc điều tra, ước tính năng suất, sản lượng mía trong vùng nguyên liệu đã ký hợp đồng, Công ty xây dựng kế hoạch thu mua phù hợp, cam kết thu mua hết sản lượng mía của nông dân.

Công nhân Công ty cổ phần Mía đường Cao Bằng đóng bao bì sản phẩm đường trắng. Ảnh Quốc Sơn.

Trước mỗi vụ thu hoạch, Công ty cử cán bộ xuống từng xóm vùng nguyên liệu khảo sát thực tế các tuyến đường nội đồng, kịp thời hỗ trợ sửa chữa, san lấp nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hoạch, vận chuyển mía. Đồng thời, xây dựng mẫu giá cụ thể đối với từng loại mía và công khai minh bạch tại các hội nghị khách hàng nguyên liệu mía.

Khi bước vào vụ sản xuất, Công ty chủ động bảo dưỡng, vận hành dây chuyền sản xuất bảo đảm hoạt động ổn định, hạn chế tối đa sự cố kỹ thuật. Công tác thu mua được đẩy nhanh nhằm hạn chế tình trạng việc tư thương vào thu mua mía trong các hộ đã ký kết hợp đồng với Công ty. Trên cơ sở đó, Công ty xây dựng kế hoạch thu mua chi tiết, giao chỉ tiêu cụ thể đến từng tổ mía ở các xóm; tổ chức đội xe vận chuyển với sản lượng 1.700 tấn mía mỗi ngày, bảo đảm đáp ứng công suất cho nhà máy sản xuất. Việc thanh toán tiền bán mía cho nông dân được thực hiện kịp thời, đầy đủ, góp phần củng cố niềm tin và gắn bó lâu dài giữa doanh nghiệp và người trồng mía.

Thông tin cụ thể về quy mô sản xuất trong niên vụ hiện tại, ông Nông Văn Trình, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Mía đường Cao Bằng cho biết, niên vụ 2025 – 2026, Công ty đã ký hợp đồng liên kết với 3.374 hộ nông dân trồng mía tại các xã Phục Hoà, Bế Văn Đàn, Hạnh Phúc, Quảng Uyên, Đức Long, Thạch An, với tổng diện tích 1.823 ha. Nhà máy chính thức vận hành, bước vào vụ ép từ ngày 5/12/2025 và dự kiến hoàn thành vào ngày 12/2/2026.

Niên vụ 2025 – 2026, Công ty cổ phần Mía đường Cao Bằng sản xuất khoảng 11 nghìn tấn đường trắng thành phẩm, doanh thu ước đạt 250 tỷ đồng. Ảnh Quốc Sơn.

Tuy nhiên, theo ông Trình, niên vụ này, sản xuất mía đường phải đối mặt với nhiều khó khăn do tác động bất lợi của thời tiết, đặc biệt là mưa lũ do các cơn bão số 10 và 11 gây ra, khiến nhiều diện tích mía bị đổ ngã, bật gốc, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng mía. Ước năng suất bình quân toàn vùng chỉ đạt khoảng 61 tấn/ha. Cùng với đó, tình trạng thiếu hụt lao động trẻ tham gia sản xuất vùng nguyên liệu, nhất là ở khâu thu hoạch, do nhiều lao động đi làm việc tại các công ty ngoài tỉnh; bên cạnh đó, hoạt động tranh mua của tư thương diễn biến phức tạp, gây không ít bất ổn, tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của Công ty. Trước những yếu tố bất lợi này, Công ty dự kiến thu mua khoảng 109 nghìn tấn mía nguyên liệu với giá 1.340 đồng/kg; sản xuất khoảng 11 nghìn tấn đường trắng thành phẩm, giá bán 17.000 đồng/kg, doanh thu ước đạt 250 tỷ đồng và nộp ngân sách Nhà nước khoảng 11 tỷ đồng.

“Ngoài sản phẩm đường, Công ty còn khai thác hiệu quả phụ phẩm từ mía. Bình quân hàng năm, Công ty tiêu thụ khoảng 2.000 tấn mật rỉ mía, mang lại doanh thu khoảng 8 tỷ đồng. Hiện nay, Công ty đang tạo việc làm thường xuyên cho 280 lao động, với mức thu nhập bình quân 7 triệu đồng/người/tháng, góp phần ổn định đời sống người lao động và phát triển kinh tế địa phương”, ông Trình cho biết thêm.

Với các giải pháp sản xuất, kinh doanh chủ động và liên kết theo chuỗi giá trị bền vững, Công ty cổ phần Mía đường Cao Bằng tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển vùng nguyên liệu mía trên địa bàn tỉnh. Sự đồng hành, hỗ trợ thiết thực dành cho người trồng mía là cơ sở để Công ty và nông dân cùng hướng tới phát triển sản xuất ổn định, bền vững trong những năm tiếp theo.