Củ đậu rất tốt nhưng có bộ phận là "thuốc độc": Bạn đã biết chưa?

Củ đậu là thực phẩm lý tưởng cho những người đang thực hiện chế độ ăn kiêng hoặc duy trì cân nặng. Ảnh: H.G Trinh

Củ đậu ít calo, giàu năng lượng

Theo dữ liệu từ MyFoodData, củ đậu là thực phẩm lý tưởng cho những người đang theo đuổi chế độ ăn kiêng hoặc duy trì cân nặng. Một chén củ đậu sống thái lát chứa 46 calo và hoàn toàn không chứa chất béo hay cholesterol.

Phần lớn lượng calo trong củ đậu đến từ hàm lượng carbohydrate, với 10,6 gram (g) trong mỗi chén củ sống. Đây là nguồn nhiên liệu thiết yếu để cung cấp năng lượng cho cơ bắp, giúp não bộ minh mẫn và duy trì sự ổn định của hệ tim mạch cũng như hệ thần kinh. Dù không phải là nguồn cung cấp protein dồi dào (chỉ khoảng 0,9 g mỗi cốc), nhưng bù lại, củ đậu là một "viên vitamin tổng hợp" từ tự nhiên.

Củ đậu chứa nhiều vitamin và khoáng chất đa dạng

Điểm ấn tượng nhất trong thành phần dinh dưỡng của củ đậu chính là vitamin C. Một chén củ đậu tươi cung cấp tới 27% giá trị hàng ngày (DV) loại vitamin này, giúp tăng cường hệ miễn dịch và chống oxy hóa mạnh mẽ. Bên cạnh đó là sự góp mặt của:

Vitamin E và folate: Chiếm 4% DV, hỗ trợ tế bào và sức khỏe thai kỳ.
Nhóm vitamin B: Bao gồm thiamine, riboflavin, niacin, acid pantothenic và B6 – những nhân tố quan trọng trong quá trình chuyển hóa năng lượng.
Choline: Chiếm 3% DV, hỗ trợ chức năng ghi nhớ của não bộ.

Về khoáng chất, củ đậu cung cấp một danh sách phong phú giúp cân bằng điện giải và hỗ trợ xương khớp:

Đồng: 6% DV.
Sắt và kali: 4% DV.
Magie và mangan: 3% DV.
Phốt pho và kẽm: 2% DV.

Củ đậu là "siêu thực phẩm" cho hệ tiêu hóa

Một trong những lý do khiến củ đậu được các chuyên gia dinh dưỡng đánh giá cao là hàm lượng chất xơ dồi dào. Nhu cầu chất xơ hàng ngày dao động từ 22 - 28 g (nữ) và 28 - 34g (nam). Chỉ ăn một cốc củ đậu, đã nạp vào 5,9 g chất xơ, tương đương 24% nhu cầu hàng ngày (tính trên chế độ ăn 2.000 calo). Chất xơ giúp điều hòa chức năng ruột, ngăn ngừa táo bón và tạo môi trường tốt cho lợi khuẩn.

Tuy nhiên, bạn cũng cần lưu ý không nên ăn quá nhiều cùng một lúc vì lượng chất xơ quá nhiều có thể gây đầy hơi hoặc rối loạn tiêu hóa.

Những điều cần biết về độc tính của củ đậu

Mới đây, một số người trong gia đình ở thôn Đông Dương, xã Xuân Trường, tỉnh Ninh Bình phải nhập viện nghi do ngộ độc thực phẩm sau khi ăn hạt của cây củ đậu, với các triệu chứng như buồn nôn, đau bụng dữ dội, vật vã kích thích, tím tái và rối loạn ý thức. Trong số này, có 2 bệnh nhân diễn biến nặng, được chuyển tiếp lên Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) trong tình trạng hôn mê.

Mặc dù phần củ rất bổ dưỡng nhưng cây củ đậu lại ẩn chứa rủi ro cần cẩn thận.

Theo "Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam" của GS Đỗ Tất Lợi, trong hạt củ đậu có một chất độc gọi là rotenone C,H,O và tephrosin C23H22O7. Tỷ lệ rotenone trong hạt củ đậu khoảng từ 0,56 - 1,01%. Trong lá cũng có các chất như trong hạt.

Theo Bệnh viện Cleveland Clinic, ngoại trừ phần rễ củ mọng nước, các bộ phận còn lại như thân, lá và đặc biệt là hạt đều chứa rotenone.

Đây là một hợp chất isoflavone tự nhiên đóng vai trò như một loại thuốc trừ sâu của cây để chống lại côn trùng. Tuy nhiên, đối với con người, rotenone là một chất độc mạnh nếu đi vào cơ thể với lượng lớn, có thể gây ức chế hô hấp tế bào, dẫn đến ngộ độc cấp tính, co giật hoặc thậm chí là tử vong.

Trong hạt củ đậu có một chất độc gọi là rotenone C,H,O và tephrosin C23H22O7. Ảnh: VNRAS.COM

Cách ăn củ đậu an toàn

Để tận dụng tối đa lợi ích sức khỏe mà không gặp rủi ro, bạn hãy ghi nhớ các quy tắc sau:

Chỉ ăn củ:Tuyệt đối không thử nghiệm ăn lá hay hạt củ đậu dưới bất kỳ hình thức nào (kể cả dùng làm thuốc dân gian).

Gọt vỏ kỹ:Lớp vỏ ngoài của củ đậu thường dày, nhiều xơ và có thể dính tồn dư thuốc bảo vệ thực vật hoặc vi khuẩn từ đất, vì vậy cần rửa sạch, gọt sạch vỏ trước khi sử dụng.

Bảo quản đúng cách: Nên để củ đậu ở nơi khô thoáng hoặc trong ngăn mát tủ lạnh để giữ được độ giòn và dưỡng chất.

Củ đậu là một món ăn tốt cho sức khỏe nếu chúng ta biết sử dụng đúng cách. Hãy biến nó thành một phần trong thực đơn hàng ngày để bổ sung vitamin C và chất xơ nhưng hãy luôn thận trọng với những bộ phận mang độc tính của loài cây này.