Đến chợ phiên giáp Tết mọi người gặp gỡ, mời nhau đến chơi nhà ngày Tết. Một nét đẹp văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc vùng cao Cao Bằng.

Khi những làn sương mờ màu sữa vẫn phủ kín các đỉnh núi, trên những triền đồi cành đào, cành mận bắt đầu hé nụ, điểm tô sắc màu gọi xuân về, khắp các bản làng từ lưng chừng núi đến các thung sâu, đồng bào các dân tộc đã náo nức rủ nhau xuống chợ phiên giáp Tết. Trong dòng người tấp nập, sắc phục truyền thống rực rỡ của các chàng trai, cô gái: Tày, Nùng, Mông, Dao, Lô Lô, Sán Chỉ… hòa cùng tiếng nói trong trẻo, tạo nên bức tranh mùa xuân đậm sắc màu vùng cao.

Mỗi độ Tết đến, xuân về, những phiên chợ giáp Tết ở vùng cao Cao Bằng bao giờ cũng đông vui hơn. Với đồng bào các dân tộc đi chợ giáp Tết không chỉ mua bán, chuẩn bị cho ngày Tết đủ đầy, mà còn là đi “chơi chợ”, để được hòa vào nhịp sống tươi mới, để gặp gỡ bạn bè, người thân, sẻ chia thành quả sản xuất sau một năm lao động, là dịp để chúc nhau sức khoẻ, mời nhau Tết đến chơi nhà và những đôi trai gái dân tộc gửi gắm lời hẹn trẩy hội đầu xuân.

Đồng bào Lô Lô bày bán sản vật địa phương tại chợ phiên giáp Tết xã Bảo Lạc (Cao Bằng).

Ấn tượng nhất là phiên chợ giáp Tết xã Bảo Lạc - phiên chợ lớn nhất trong năm. Mới tờ mờ sáng, khu chợ đã đông kín người, những bộ trang phục truyền thống sặc sỡ của đồng bào: Tày, Nùng, Mông, Lô Lô, Sán Chỉ…, tạo nên bức tranh đa sắc màu đầy quyến rũ. Các gian hàng san sát bày bán đủ các sản vật địa phương: Măng khô, miến, nấm hương, mộc nhĩ, thịt treo, gà, lợn, gạo nếp, lá dong…, nhộn nhịp người mua bán tấp nập.

Chợ phiên giáp Tết vùng cao xã Bảo Lạc (Cao Bằng) – Nơi hội tụ sắc màu văn hóa các dân tộc.

Chị Chi Thị Luyến, dân tộc Lô Lô, xã Bảo Lạc, gùi theo măng khô và mấy con gà, còn chồng chị dắt con lợn đen ra chợ bán. Chị Luyến vui vẻ kể: “Đi chợ Tết vui lắm, mình mang măng khô, gà, lợn đến chợ bán lấy tiền mua ít trang sức và bộ quần áo mới cho các con, mua thêm ít muối, mỡ, bó hương, giấy xanh đỏ, câu đối về trang trí nhà để đón Tết. Nhưng vui nhất là được gặp người quen, chúc nhau năm mới trồng được nhiều ngô, lúa, nuôi được nhiều lợn gà và còn hẹn nhau Tết đến chơi nhà”.

Đến chợ phiên cuối năm, đồng bào dân tộc mua sắm những bộ trang phục cùng trang sức truyền thống để diện những ngày Tết và đi hội Xuân đầu năm.

Tại chợ phiên giáp Tết xã Nguyên Bình, sự sôi động và đậm đà bản sắc cũng thật hấp dẫn. Mỗi dân tộc mang đến chợ những nét đẹp văn hóa đặc trưng qua những trang phục truyền thống, tạo nên không gian chợ Tết vùng cao rực rỡ sắc màu. Những nông sản, sản vật là thành quả lao động, sản xuất của đồng bào trong cả một năm từ: vải lanh, thổ cẩm, gạo nếp, đỗ xanh, rượu ngô, hương thắp được làm từ các nguyên liệu tự nhiên, hàng mã, hoa quả, bánh truyền thống, nông cụ, đến các sản vật của núi rừng như: nấm hương, mộc nhĩ, mật ong, măng khô, lá dong…, được đồng bào bày bán tại chợ phiên. Chị Đặng Mùi Ghển, người Dao Đỏ, chia sẻ: “Hôm nay mình đi ‘chơi chợ’ để mua một số đồ dùng cần thiết cho những ngày Tết và mua thêm vải thổ cẩm, ít chỉ màu về khâu nốt bộ trang phục truyền thống cho hai con diện Tết”.

Những nông sản là thành quả lao động sản xuất được đồng bào các dân tộc bày bán tại chợ phiên, khiến phiên chợ giáp Tết vùng cao trở nên phong phú, đặc sắc.

Chợ phiên Nguyên Bình còn thu hút bởi các gian hàng bày bán những trang phục dân tộc truyền thống hoa văn tinh xảo của các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao…, cùng những trang sức như xà tích, vòng bạc sáng lấp lánh thu hút đông đảo người mua. Chị Chu Thị Mai, dân tộc Dao Tiền, cười rạng rỡ nói: “Người dân vùng cao mình đi chợ Tết không chỉ để mua sắm, mà còn để đi ‘chơi chợ’. Ai cũng muốn mua nhanh, bán sớm để còn tìm gặp bạn bè, người thân, mời nhau chén rượu, chúc nhau sức khoẻ, hẹn nhau đi lễ hội đầu năm”.

Cùng với các sản vật của núi rừng: Nấm hương, mộc nhĩ, mật ong, măng khô thì lá dong là mặt hàng được nhiều người mua tại phiên chợ giáp Tết.

Quanh hàng rượu ngô toả hương nồng ấm, câu chuyện đi “chơi chợ” càng thêm rôm rả. Ông Lý Văn Piền, 75 tuổi, dân tộc Dao Tiền cho hay: “Đồ Tết được các con mua đầy đủ cả rồi. Mình chẳng cần mua sắm gì, nhưng thói quen đi ‘chơi chợ’ Tết thì không bỏ được. Mình đi ‘chơi chợ’ như tìm thấy niềm vui cuộc sống, gặp bạn già, người thân uống với nhau chén rượu, thăm nhau sức khoẻ, chúc nhau năm mới làm ăn gặp nhiều may mắn, mọi điều tốt lành là thấy vui rồi. Mình không đi ‘chơi chợ’ mỗi khi Tết đến là không chịu được”.

Những phiên chợ giáp Tết vùng cao miền Non nước Cao Bằng luôn đẫm sắc màu văn hoá. Đi “chơi chợ”, người dân trao nhau niềm vui và cả tình người. Ở đó trở thành điểm hẹn của sự gắn kết cộng đồng, mang những giá trị văn hóa đặc sắc, độc đáo của đồng bào các dân tộc vùng cao Cao Bằng.