Bắt quả tang cơ sở sản xuất, buôn bán 300 tấn giò chả sử dụng chất cấm

Hàn the có tên khoa học là natri borat (borax), công thức hóa học Na₂B₄O₇. Chất này có tính sát khuẩn nhẹ, giúp thực phẩm giàu tinh bột, thịt, cá trở nên dai, giòn, khó hỏng, nên từng bị lạm dụng trong chế biến thực phẩm. Tuy nhiên, hàn the có độc tính cao và không nằm trong danh mục phụ gia thực phẩm được phép sử dụng.

Dù vậy, vì rẻ, dễ mua và làm tăng độ bền, độ dai món ăn, một số cơ sở sản xuất vẫn lén lút sử dụng chúng, bất chấp nguy cơ đối với sức khỏe người tiêu dùng.

Theo các chuyên gia y tế, hàn the có thể gây ngộ độc mạn tính, ảnh hưởng đến thận, gan, biếng ăn, suy nhược cơ thể. Trong thực tế ít gặp trường hợp ngộ độc cấp tính do hàn the mà thường gặp ngộ độc mạn tính. Khi vào cơ thể, hàn the khó bị đào thải mà tích tụ ở gan, đến khi lượng tích lũy trong cơ thể đủ lớn, sẽ gây các bệnh mãn tính.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội đánh giá, việc sử dụng hàn the trong thực phẩm là hành vi phi đạo đức, coi thường pháp luật và sức khỏe cộng đồng.

Theo PGS Thịnh, chỉ cần từ 5 gram hàn the trở lên đã có thể gây ngộ độc cấp tính, thậm chí dẫn đến tử vong. Trên thực tế, ngộ độc mạn tính thường gặp hơn do hàn the khó bị đào thải, tích tụ dần trong gan và các cơ quan nội tạng. Khi lượng tích lũy đủ lớn, cơ thể sẽ xuất hiện các bệnh lý mạn tính nguy hiểm.

Bác sĩ chuyên khoa I Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cảnh báo khi ăn phải thực phẩm chứa hàn the, cơ thể chỉ có khả năng đào thải khoảng 70%, phần còn lại sẽ tích tụ lâu dài trong các cơ quan nội tạng.

“Khi lượng hàn the tích lũy đạt khoảng 5 gram, người sử dụng có thể bị ngộ độc cấp hoặc mạn tính; trong những trường hợp nặng, nguy cơ tử vong là hoàn toàn có thể xảy ra”, bác sĩ Thiệu cho biết.

Với những người có hệ tiêu hóa kém, hàn the dễ gây đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn hoặc nôn mửa. Nếu tiếp xúc kéo dài, chất độc tích tụ trong gan sẽ làm tổn thương cơ quan này, dẫn đến suy nhược cơ thể, ảnh hưởng toàn diện đến sức khỏe. Không chỉ vậy, hàn the còn kích thích hệ thần kinh, có thể gây rối loạn tâm thần, thậm chí liên quan đến tình trạng trầm cảm.

Thận - cơ quan chịu trách nhiệm lọc thải độc tố phải hoạt động quá mức trong thời gian dài sẽ dần suy yếu, dẫn đến rối loạn chức năng thận. Việc tiếp xúc hoặc sử dụng hàn the lâu dài còn có thể gây rụng tóc, rối loạn kinh nguyệt và đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em cũng như thai nhi đang trong giai đoạn phát triển.

TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện Y học ứng dụng Việt Nam cho biết, nhu cầu của người tiêu dùng thường là bún, mì phải trắng, dai, bóng đẹp nhưng giá rẻ. Để đạt được những tiêu chí này từ nguyên liệu kém chất lượng, nhiều cơ sở đã sử dụng hóa chất công nghiệp để “phù phép” sản phẩm.

Hàn the có khả năng làm thay đổi cấu trúc protein trong bột, giúp sợi bún, mì trở nên giòn, dai và cứng hơn mà không cần kỹ thuật cao. Chất này còn có tính sát khuẩn mạnh, giúp bún mì không bị thiu, nhớt hay mốc dù để trong môi trường nóng ẩm.

TS Trương Hồng Sơn nhấn mạnh, hàn the và silicate công nghiệp đều bị loại khỏi danh mục phụ gia thực phẩm được phép sử dụng của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới.

Theo các chuyên gia, thực phẩm bẩn, nhiễm hóa chất không chỉ là câu chuyện vi phạm an toàn thực phẩm, mà còn là hồi chuông báo động về sự xuống cấp của lương tâm và đạo đức, khi không ít người sẵn sàng đánh đổi sức khỏe cộng đồng để lấy lợi nhuận.

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 14/NQ-CP ngày 16/01/2026 về việc đề nghị bổ sung Dự án Luật an toàn thực phẩm (sửa đổi) vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội; Bộ Y tế chịu trách nhiệm về nội dung, báo cáo đề xuất, bảo đảm đúng quy định của pháp luật.

Chính phủ giao Bộ trưởng Bộ Y tế thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, thay mặt Chính phủ ký Tờ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề xuất bổ sung dự án Luật nêu trên vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội để thông qua tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI; chủ động báo cáo, giải trình với Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo quy định.

Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan có liên quan triển khai xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) theo đúng quy định của pháp luật.

Bộ Y tế cho biết, sau 15 năm thực hiện, Luật An toàn thực phẩm (ATTP) đã đáp ứng yêu cầu công tác quản lý nhà nước về thực phẩm. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy một số quy định của Luật ATTP đã không còn phù hợp yêu cầu quản lý, tạo ra một số vướng mắc, gây khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm, gây ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng:

Một số quy định còn chưa bảo đảm đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật, không còn bảo đảm tính khả thi trên thực tiễn.

Để quản lý toàn diện về thực phẩm thì cần có hệ thống pháp luật quản lý đồng bộ về chất lượng, an toàn và kiểm soát hàng giả. Tuy nhiên, hiện nay hệ thống pháp luật quy định kiểm soát chất lượng hàng hóa đang thực hiện theo quy định của Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa; kiểm soát ATTP theo quy định của Luật ATTP và kiểm soát hàng giả theo quy định tại Nghị định số 98/2020/NĐ-CP ngày 26/8/2020 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, hệ thống quản lý chưa kiểm soát được chất lượng thực phẩm, đặc biệt là thực phẩm chức năng trong quá trình sản xuất, lưu thông trên thị trường.

Hệ thống quản lý, mô hình tổ chức bộ máy quản lý về ATTP trên toàn quốc chưa tinh gọn, thống nhất, chưa tương xứng với nhiệm vụ được giao.

Vẫn còn tình trạng sản xuất thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng với số lượng lớn gây bức xúc dư luận trong thời gian vừa qua. Còn thiếu cơ chế để cơ quan nhà nước thu hồi các giấy chứng nhận đã cấp hoặc tạm dừng cung cấp các dịch vụ công khi tổ chức, cá nhân bị phát hiện vi phạm.

Chưa giao thẩm quyền cho Chính phủ quy định tạm dừng tiếp nhận và giải quyết hồ sơ đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng khi có vi phạm; chưa giao Chính phủ quy định cụ thể về điều kiện, hồ sơ, trình tự thủ tục chỉ định hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng của cơ sở kiểm nghiệm do nhà nước chỉ định, cơ sở kiểm nghiệm kiểm chứng, cơ sở kiểm nghiệm không do nhà nước chỉ định và phòng kiểm nghiệm của cơ sở sản xuất.

Chưa quy định tổ chức, cá nhân phải kiểm nghiệm chỉ tiêu về chất lượng (bên cạnh các chỉ tiêu ATTP) của sản phẩm khi thực hiện đăng ký lưu hành thực phẩm; thực hiện thủ tục gia hạn hiệu lực của giấy tiếp nhận đăng ký công bố sản phẩm; tham gia trong quá trình giám sát hậu kiểm thực phẩm từ sản xuất, nhập khẩu đến lưu thông trên thị trường...

Theo Bộ Y tế, việc sửa đổi Luật ATTP là rất cần thiết nhằm giải quyết kịp thời các hạn chế, vướng mắc, bất cập trong các quy định của Luật ATTP; xác định và đề cao trách nhiệm của cơ quan quản lý, doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm, nâng cao hiệu quả bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm. Đồng thời, tăng cường công tác hậu kiểm để nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm và nâng cao chất lượng thực phẩm; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền trong hoạt động về quản lý thực phẩm, bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Việc xây dựng Luật ATTP (sửa đổi) trên quan điểm thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng vào pháp luật, trong đó chú trọng đến công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân; bám sát chủ trương tại Nghị quyết số 20/NQ-TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tăng cường chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Kế thừa các quy định hiện hành, bảo đảm sự đồng bộ với các quy định của pháp luật có liên quan về thực phẩm. Rà soát bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, thống nhất và tính khả thi của hệ thống pháp luật; bảo đảm hoàn thiện hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm; tiếp cận tối đa các thông lệ quốc tế cũng như phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.