Ngòi bút là vũ khí, cánh đồng là chiến trường

Cách đây gần một thế kỷ, Chủ tịch Hồ Chí Minh - người thầy của báo chí cách mạng Việt Nam đã khẳng định: “Đối với những người viết báo chúng ta, cái bút là vũ khí sắc bén, bài báo là tờ lệnh cách mạng”. Người cũng từng nhấn mạnh mối quan hệ mật thiết giữa vận mệnh dân tộc và nông nghiệp: “Nông dân ta giàu thì nước ta giàu. Nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh”.

Bước sang năm 2026, tinh thần ấy vẫn còn nguyên giá trị nhưng được đặt trong một tâm thế mới. Trận chiến của nông nghiệp hôm nay không phải là cuộc chiến chống giặc đói, mà là cuộc chiến chống lại biến đổi khí hậu, chống lại sự suy kiệt tài nguyên và sự thiếu bền vững của các mô hình canh tác cũ. Báo chí, với vai trò là “người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa tư tưởng”, đang cầm trong tay vũ khí là tri thức và công nghệ để định hướng dư luận, thay đổi tư duy của hàng triệu nông dân và doanh nghiệp.

Sự bứt phá của báo chí nằm ở việc chuyển dịch từ “báo chí phản ánh” sang “báo chí giải pháp”. Không chỉ nêu lên thực trạng ô nhiễm môi trường nông thôn hay khó khăn của nông sản hữu cơ… báo chí hôm nay đi sâu vào việc phân tích các mô hình tuần hoàn, đề xuất các chính sách kinh tế xanh và kết nối các nguồn lực xã hội để hiện thực hóa những cánh đồng không hóa chất.

Sở dĩ nói như vậy bởi vì, trong nông nghiệp hữu cơ, thứ đắt giá nhất không phải là phân bón hay giống, mà chính là niềm tin. Người tiêu dùng cần tin vào chất lượng thực sự của sản phẩm, và người nông dân cần tin vào giá trị kinh tế bền vững mà họ theo đuổi.

Và báo chí chính là cơ quan thẩm định trung gian quan trọng nhất. Thông qua những bài viết điều tra sắc sảo, những phóng sự truyền cảm hứng về các tấm gương nông dân sản xuất giỏi, báo chí đã giúp minh bạch hóa các chuỗi cung ứng. Giữa bối cảnh thực phẩm thật - giả lẫn lộn, những tờ báo chuyên ngành như Tạp chí Nông nghiệp Hữu cơ… đã trở thành”"ngọn hải đăng” dẫn lối cho người tiêu dùng đến với nông sản an toàn.

Hơn thế nữa, báo chí còn đóng vai trò kiến tạo thị trường. Sự bứt phá của nông nghiệp xanh tại Việt Nam những năm qua có dấu ấn đậm nét của truyền thông trong việc thay đổi hành vi người tiêu dùng. Khi báo chí lên tiếng về “Net Zero”, về “dấu chân carbon”, về lợi ích của canh tác tuần hoàn, xã hội đã bắt đầu có cái nhìn trân trọng hơn những giá trị xanh. Đây chính là tiền đề để nông sản hữu cơ Việt Nam không chỉ chiếm lĩnh thị trường nội địa mà còn tự tin vươn ra thế giới.

Đổi mới sáng tạo và phản biện chính sách về nông nghiệp

Thực tế cho thấy, hiện nay báo chí không còn chỉ là mặt báo giấy hay trang báo điện tử đơn thuần. Cuộc bứt phá công nghệ đã cho phép người làm báo kể những câu chuyện nông nghiệp bằng đồ họa tương tác, dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI).

Chẳng hạn, một quy trình ủ phân hữu cơ tuần hoàn hay sơ đồ chuỗi giá trị lúa gạo xanh giờ đây được trình bày sống động qua các video ngắn, podcast và thực tế ảo… Báo chí đã giúp truyền tải, đem hơi thở của công nghệ số vào tận những bản làng xa xôi nhất. Người nông dân giờ đây cũng có thể học cách làm nông nghiệp tuần hoàn ngay trên chiếc điện thoại thông minh thông qua các bài báo đa phương tiện.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: “Viết cho đại đa số công nông binh. Viết sao cho giản đơn, dễ hiểu, thiết thực”. Báo chí nông nghiệp thời bấy giờ đã vận dụng sáng tạo lời dạy này bằng cách “bình dân hóa” những khái niệm học thuật phức tạp như: Nông nghiệp tái sinh’, Tín chỉ carbon... Báo chí đã biến những thuật ngữ ấy thành những bài học thực tế, dễ làm, dễ hiểu, giúp người nông dân thấy được quyền lợi sát sườn của mình khi tham gia vào kinh tế xanh.

Thế nhưng, không dừng lại ở đó, sự bứt phá của báo chí còn thể hiện ở tính phản biện. Để nông nghiệp xanh, hữu cơ và tuần hoàn không chỉ dừng lại ở phong trào, cần có một hệ thống chính sách đồng bộ từ đất đai, nguồn vốn đến tiêu chuẩn chứng nhận. Vì thế, báo chí đã trở thành kênh thông tin hai chiều quan trọng giữa Chính phủ và Nhân dân.

Nhìn lại, thời gian qua có rất nhiều bất cập trong việc thực thi Nghị định về nông nghiệp hữu cơ hay những rào cản trong việc tiếp cận tín dụng xanh đã được phản ánh kịp thời. Phê phán những hành vi trục lợi từ nhãn mác sạch, hữu cơ dỏm, thực phẩm bẩn… Cho đến những bài xã luận sắc sảo, những diễn đàn trực tuyến do báo chí tổ chức đã gợi mở cho các nhà quản lý những hướng đi mới, sát với thực tiễn sản xuất..v.v.

Điều này cũng có nghĩa, báo chí đã thực hiện chức năng giám sát xã hội một cách trách nhiệm. Nhìn về tương lai, nông nghiệp Việt Nam đang đặt mục tiêu trở thành hình mẫu của thế giới về sản xuất lương thực thực phẩm xanh, trách nhiệm và bền vững. Trên hành trình ấy, báo chí cách mạng Việt Nam mang trên mình sứ mệnh truyền bá khát vọng.

Nếu không có báo chí, những giá trị của nông nghiệp hữu cơ sẽ mãi nằm trong phòng thí nghiệm hoặc trên những kệ hàng xa xỉ. Chính báo chí đã đưa nông nghiệp xanh trở thành một cuộc cách mạng về nhận thức của toàn dân. Ngòi bút của các phóng viên, biên tập viên hôm nay không chỉ thấm đẫm mực mà còn thấm đẫm hơi thở của đất, của nước, của mồ hôi người nông dân và khát vọng về một Việt Nam xanh.

Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), chúng ta tự hào về những gì đã làm được nhưng cũng ý thức rõ trách nhiệm nặng nề phía trước. Báo chí phải tiếp tục bứt phá mạnh mẽ hơn nữa, đổi mới hơn nữa để xứng đáng là người bạn đồng hành tin cậy của nông dân và doanh nghiệp nông nghiệp hữu cơ, cũng như bảo vệ lẽ phải, bảo vệ nền nông nghiệp tử tế.

Khi báo chí trở thành cầu nối giữa nhà khoa học và người nông dân Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh theo hướng công nghệ cao và kinh tế xanh, vai trò của báo chí không ...

Những lưu ý khi sử dụng AI trong sáng tạo tác phẩm báo chí Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong hoạt động báo chí - ...

Vai trò của báo chí - truyền thông đối với tăng trưởng xanh trong phát triển bền vững Báo chí - truyền thông giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Thông qua tuyên truyền, ...

Bác Hồ với phê bình trên Báo chí: Kim chỉ nam cho báo chí cách mạng Việt Nam Bài viết làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về phê bình trên báo chí cách mạng: phê bình phải trung thực, khách quan, có ...