Ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng nông sản xứ Nghệ

Lúa gạo là một trong những sản phẩm chủ lực của Nghệ An hiện có khoảng 24.000 ha ứng dụng công nghệ cao.

Triển vọng từ những kết quả đạt được

Năm 2024, nông nghiệp Nghệ An ghi nhận tín hiệu tích cực khi giá trị xuất khẩu tăng, sản phẩm chủ lực mở rộng quy mô và diện tích sản xuất ứng dụng công nghệ cao ngày càng lớn.

Trong tổng sản phẩm nông, lâm, ngư nghiệp cuối năm 2024 đạt gần 46 nghìn tỷ đồng, riêng nông nghiệp ước tăng 3,67%. Việc đẩy mạnh phát triển các nhóm sản phẩm chủ lực đã góp phần tăng sản lượng và giá trị cho toàn ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Năm 2024, đa số sản phẩm chủ lực đều tăng so với 2023, mức tăng khá đồng đều. Có sáu trong bảy nhóm sản phẩm chủ lực tăng sản lượng; mức tăng trung bình đạt 3,74%. Đáng chú ý là mía nguyên liệu tăng 7,95% và sữa tươi tăng 7,44% so với cùng kỳ năm 2023.

Cùng với sản lượng, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cũng ghi nhận tăng trưởng. Tổng giá trị xuất khẩu cả năm đạt gần 600 triệu USD; trong đó gạo đạt 46 triệu USD, hoa quả chế biến và nước hoa quả đạt 23 triệu USD. Đây là kết quả của quá trình chuẩn hóa quy trình, nâng cấp công nghệ sau thu hoạch và kết nối thị trường.

Tuy nhiên, diện tích trồng cây ăn quả ứng dụng công nghệ cao còn hạn chế.

Ngoài việc phát triển sản phẩm chủ lực, Nghệ An chú trọng ứng dụng công nghệ trong toàn bộ chuỗi sản xuất. Đến hết năm 2024, diện tích đất nông nghiệp có ứng dụng công nghệ cao đạt gần 40 nghìn ha, chiếm khoảng 13% diện tích đất nông nghiệp của tỉnh. Nhiều mô hình đang phát huy hiệu quả như sản xuất giống, tưới phun và tưới nhỏ giọt ngoài trời, nhà kính và nhà lưới, thâm canh theo SRI và ICM, canh tác theo quy trình VietGAP và hữu cơ, cơ giới hóa ở các khâu sản xuất, chế biến và bảo quản.

Tỉnh Nghệ An cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Đến năm 2024, toàn tỉnh có 8 doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp được cấp giấy chứng nhận ứng dụng công nghệ cao, 94 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao, 84 trang trại ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, 44 trang trại có áp dụng quy trình thực hành sản xuất tốt (VietGAP), 2 trang trại áp dụng quy trình canh tác hữu cơ. Nhờ đó, tiêu chuẩn chất lượng đầu ra ngày càng được bảo đảm.

Kết quả chương trình OCOP tiếp tục khích lệ các nông hộ tham gia vào chuỗi sản xuất ứng dụng công nghệ cao. Toàn tỉnh có 653 sản phẩm OCOP, gồm 621 sản phẩm đạt 3 sao chiếm khoảng 95%, 31 sản phẩm đạt 4 sao chiếm khoảng 4,8%, 1 sản phẩm đạt 5 sao chiếm khoảng 0,2%. Có 2 sản phẩm tiềm năng 5 sao đã hoàn thiện hồ sơ trình Trung ương. Hiện 121 hợp tác xã có 204 sản phẩm OCOP và 278 hợp tác xã liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản.

Mô hình sản xuất trong nhà lưới góp phần tạo ra những sản phẩm chất lượng, phù hợp thị hiếu người tiêu dùng.

Khâu chế biến tiếp tục được đầu tư theo hướng hiện đại. Với lợi thế lúa gạo, Nghệ An đã có ba doanh nghiệp chế biến xuất khẩu quy mô công nghiệp gồm Công ty Cổ phần Vật tư Lương thực Nghệ An, Công ty TNHH KHCN Vĩnh Hòa, Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Hùng Tiến, tổng công suất khoảng 250 nghìn đến 300 nghìn tấn thóc mỗi năm, và hàng trăm cơ sở chế biến lúa gạo nhỏ lẻ hộ gia đình, sản lượng lúa phục vụ chế biến theo chuỗi liên kết chiếm khoảng 25 đến 30% sản lượng lúa toàn tỉnh.

Ở lĩnh vực trái cây, đã thu hút các dự án chế biến của Công ty Cổ phẩm Thực phẩm Nghệ An (Nafoods), Tập đoàn TH, HTX Chanh Thiên Nhẫn. Đối với sản phẩm chè, Nghệ An là tỉnh sản xuất chè đứng thứ ba trên toàn quốc với khoảng 86 cơ sở sản xuất với tổng công suất thiết kế đạt 871 tấn chè búp tươi/ngày.

Nghệ An là tỉnh sản xuất chè đứng thứ 3 trên toàn quốc.

Còn vùng nguyên liệu mía đường đang có 3 nhà máy chế biến hoạt động gồm Nhà máy đường Sông Con, nhà máy đường Sông Lam và nhà máy đường NASU.

Giai đoạn 2026 – 2030, công tác khuyến nông của Nghệ An sẽ ưu tiên các mô hình ứng dụng công nghệ cao gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị. 5 năm qua, tỉnh Nghệ An tập trung thực hiện chủ trương tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Bám sát định hướng chỉ đạo, ngành nông nghiệp tỉnh đã triển khai quyết liệt, có trọng tâm các mục tiêu đề ra, nhờ đó đã hoàn thành và vượt kế hoạch nhiều chỉ tiêu quan trọng. Tốc độ tăng trưởng lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp giai đoạn 2021 - 2025 của tỉnh đạt bình quân từ 4,14 - 5,59%/năm. Ông Tạ Quang Sáng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Nghệ An nhấn mạnh Chương trình khuyến nông giai đoạn 2021 - 2025 được xem là “cầu nối” quan trọng đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ tiên tiến đến với nông dân trên địa bàn. Ảnh: N.L Tại hội nghị tổng kết công tác chuyển giao tiến bộ kỹ thuật giai đoạn 2021 - 2025 do Trung tâm Khuyến nông tỉnh Nghệ An tổ chức, ông Tạ Quang Sáng - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Nghệ An cho biết: “Đặt trong bối cảnh thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng bền vững, Chương trình khuyến nông giai đoạn 2021 - 2025 được xem là “cầu nối” quan trọng đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ tiên tiến đến với nông dân trên địa bàn. Trung tâm Khuyến nông tỉnh Nghệ An đã triển khai 32/35 chương trình, đạt tỷ lệ 91,43% KH, đánh giá thực tiễn cho thấy nhiều mô hình mang lại hiệu quả kinh tế cao, được chính quyền địa phương và người dân ưu tiên nhân rộng. Định hướng giai đoạn 2026 - 2030 đặt ra mục tiêu phát triển công tác khuyến nông theo xu thế chuyển đổi số và thích ứng với biến đổi khí hậu. Sẽ tập trung xây dựng và nhân rộng các mô hình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mới, giống mới, công nghệ cao vào trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và lâm nghiệp”. Công tác khuyến nông đã góp phần giúp các doanh nghiệp và nông dân trên địa bàn tỉnh nhanh chóng tiếp cận và ứng dụng hiệu quả các tiến bộ khoa học kỹ thuật, nhờ đó tăng năng suất lao động từ 5 - 20 lần, giảm 20 - 30% chi phí sản xuất, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, hiệu quả kinh tế tăng từ 15 - 40% so với sản xuất đại trà. 5 năm qua, trên địa bàn tỉnh có 84 mô hình khuyến nông được triển khai từ nguồn ngân sách nhà nước (trồng trọt 34 mô hình, chăn nuôi 19, lâm nghiệp 4, thủy sản 17, chương trình đặc thù 10). Qua đánh giá thực tế, nhiều mô hình phát huy hiệu quả cao, được người dân và chính quyền địa phương ghi nhận. Nổi bật trong việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất phải kể đến mô hình trồng thâm canh giống lúa thuần chất lượng cao NA6 gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm tại huyện Thanh Chương với quy mô 12ha. Mô hình áp dụng biện pháp kỹ thuật tiên tiến giúp giảm rõ rệt chi phí sản xuất, đồng thời giảm lượng lớn phát thải khí nhà kính ra môi trường. Qua kiểm tra, mô hình này cho năng suất 60,2 tạ/ha, lãi thuần 6 triệu đồng/ha, tăng trên 15% so với thông thường… Bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An nhấn mạnh, với trên 83% dân số của tỉnh có hoạt động sản xuất nông nghiệp, ngành nông nghiệp đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Nghệ An. Để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, tăng thu nhập trên cùng đơn vị diện tích, đòi hỏi phải hình thành chuỗi liên kết bền chặt giữa các bên liên quan, riêng Trung tâm Khuyến nông tỉnh giữ vai trò cầu nối.

Hướng đi mới cho nông nghiệp Nghệ An

Định hướng trong thời gian tới, Nghệ An tiếp tục cơ cấu lại ngành theo hướng kinh tế nông nghiệp gắn với kinh tế số và kinh tế tuần hoàn; xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, giá trị gia tăng cao, bền vững và hiệu quả. Trọng tâm là nâng năng suất và chất lượng, chuẩn hóa vùng trồng đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và hàng rào kỹ thuật của các thị trường xuất khẩu.

Tỉnh Nghệ An đồng thời triển khai các chính sách hỗ trợ phù hợp thực tiễn, thu hút đầu tư vào ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất, phát triển doanh nghiệp nông nghiệp, tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị và nâng cao năng lực hoạt động của hợp tác xã.

Nhiều mô hình ứng dụng khoa học công nghệ, đưa thiết bị tiên tiến vào canh tác đã được triển khai có hiệu quả. Ảnh: V.K

Song song với tái cơ cấu, tỉnh Nghệ An sẽ cụ thể hóa Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 đến 2030 bằng việc hình thành các vùng nguyên liệu tập trung gắn với trung tâm sơ chế, kho lạnh và logistics nông sản; tổ chức lại không gian sản xuất theo chuỗi, tăng liên kết với doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu. Cách làm này nhằm nâng giá trị gia tăng trên một đơn vị diện tích, đồng thời bảo đảm truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng theo yêu cầu của từng thị trường.

Trên nền tảng chuyển đổi số ngành nông nghiệp, địa phương dự kiến hoàn thiện cơ sở dữ liệu số về đất đai, vùng trồng, nhật ký điện tử, mã số truy xuất; thí điểm hợp đồng số trong liên kết sản xuất, tiêu thụ; nền tảng tư vấn, khuyến nông trực tuyến và bản đồ số vùng nguyên liệu. Mục tiêu là tinh gọn quản trị, giảm chi phí giao dịch, tăng minh bạch chất lượng và đáp ứng nhanh các rào cản kỹ thuật của thị trường xuất khẩu.

Về tiêu chuẩn xuất khẩu, tỉnh tiếp tục mở rộng và giám sát nghiêm mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói cho các nhóm hàng chủ lực; cập nhật yêu cầu kỹ thuật của các thị trường như Trung Quốc, Thái Lan, Úc, châu Âu; đồng thời tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc ngay từ trang trại. Đây là điều kiện tiên quyết để đa dạng hóa thị trường, giảm rủi ro thương mại trong bối cảnh yêu cầu SPS ngày càng chặt chẽ.

TH true MILK ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp theo mô hình tuần hoàn bền vững. Ảnh: An Lãng

Cùng với đó, Nghệ An sẽ lồng ghép lộ trình “sản xuất giảm phát thải” trong trồng trọt giai đoạn 2025 - 2035 vào quy hoạch vùng, trọng tâm là các mô hình canh tác tiết kiệm nước, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; mở rộng sản xuất an toàn, hữu cơ và sinh học; khuyến khích dự án chế biến, tuần hoàn để tận dụng phụ phẩm, giảm chi phí và phát thải. Lộ trình này vừa đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững vừa tạo lợi thế cạnh tranh cho nông sản khi tham gia những thị trường có yêu cầu môi trường cao.

Nghệ An phát triển ngành nông nghiệp bền vững, từng bước thích ứng với biến đổi khí hậu

Trụ cột công nghệ cao tiếp tục được đẩy mạnh thông qua các khu, vùng sản xuất ứng dụng CNC và trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp; khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư thiết bị sau thu hoạch, tự động hóa và số hóa quản trị chất lượng, đồng thời lan tỏa mô hình hiệu quả tới hộ nông dân.

Bên cạnh xuất khẩu nông sản, tỉnh sẽ phát huy OCOP và du lịch nông thôn như kênh nâng cấp sản phẩm và trải nghiệm, gắn tiêu chuẩn chất lượng với câu chuyện bản địa, qua đó mở rộng thị trường, kéo dài chuỗi giá trị và tạo sinh kế bền vững cho nông thôn.

Nghệ An phát triển nông nghiệp công nghệ cao: Hướng đi tất yếu cho tương lai Nghệ An – vùng đất giàu tiềm năng về nông nghiệp đang từng bước chuyển mình với những mô hình sản xuất hiện đại. Việc ...

Hỗ trợ 100% lãi suất vay vốn khi đầu tư làm nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao HĐND TP.HCM ban hành Nghị quyết 09/2023/NQ-HĐND về hỗ trợ lãi suất đối với các dự án do Công ty Đầu tư Tài chính Nhà ...

Nông nghiệp Công nghệ cao sẽ trở thành ngành có thu nhập hấp dẫn Kết hợp giữa nông nghiệp truyền thống và công nghệ hiện đại, Nông nghiệp Công nghệ cao có thu nhập hấp dẫn, đáp ứng nhu ...