Tục “Pây Tái” - Nét đẹp văn hoá truyền thống của người Tày, Nùng Cao Bằng

Bánh gai –món bánh truyền thống không thể thiếu trong mâm cỗ Tết Rằm tháng Bảy của đồng bào Cao Bằng.

Người Tày, Nùng quan niệm, người phụ nữ sau khi lấy chồng quanh năm phải cùng chồng con lo toan việc làm ăn, quán xuyến nhà cửa và chăm lo hương khói thờ phụng tổ tiên bên nhà chồng. Chính vì thế, ngày mùng 2 Tết Nguyên đán và đặc biệt là ngày Rằm tháng Bảy âm lịch chính là khoảng thời gian quý giá để người phụ nữ cùng chồng con sửa soạn lễ vật trở về nhà bố mẹ đẻ.

Đây là dịp để những người con gái tự tay chăm sóc cha mẹ ruột và cũng là cơ hội để các chàng rể thể hiện tấm lòng tôn kính, biết ơn sâu sắc đối với bố mẹ vợ - những người đã vất vả nuôi nấng người phụ nữ nay đã là người bạn đời của mình. Tục “Pây Tái” vì thế không chỉ giữ sợi dây liên kết bền chặt giữa nàng dâu với gia đình gốc mà còn thắt chặt tình cảm thông gia, đề cao nếp sống có nghĩa, có tình của người miền núi.

Khác với mâm cỗ Tết Nguyên đán thường có bánh chưng và thịt gà, đồ lễ “Pây Tái” trong dịp Rằm thàng Bảy của người Tày, Nùng Cao Bằng mang những nét đặc trưng vô cùng độc đáo. Đồ lễ sửa soạn về nhà ngoại bắt buộc phải có một con vịt béo, vài cặp bánh gai (tiếng Tày gọi là “pẻng tải”) cùng hoa quả tươi ngon. Tất cả lễ vật mang sang nhà bố mẹ vợ được người con rể kính cẩn dâng lên bàn thờ tổ tiên bên ngoại để thắp hương, báo cáo với huyết thống nguồn cội về sự trưởng thành, bình an của con cháu.

Sau nghi thức cúng bái trang trọng, cả gia đình gồm bố mẹ, vợ chồng, con cái cùng anh em bên vợ quây quần bên mâm cơm sum họp ấm áp. Những món ăn truyền thống như vịt quay lá mác mật, canh măng chua, bún trắng hay bánh gai được dọn ra trong tiếng nói cười rộn ràng. Đây là khoảnh khắc thiêng liêng để gia đình hàn huyên, chia sẻ công việc, cuộc sống và thắt chặt tình thân sau những ngày tháng lao động vất vả.

Khi kết thúc ngày lễ, trước khi tiễn vợ chồng con cháu ra về, bố mẹ vợ lại chu đáo “chia phần” quà mang theo. Đó có thể là một phần thịt vịt, cặp bánh gai hay những sản vật cây nhà lá vườn. Phần quà này tuy giản dị nhưng chứa đựng tình yêu thương của cha mẹ dành cho con cháu, như một lời chúc phúc, cầu mong cho cuộc sống của con gái, con rể nơi nhà chồng luôn no ấm, hạnh phúc, bình an.

Ngày nay, giữa dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, tục “Pây Tái” của đồng bào Tày, Nùng ở Cao Bằng vẫn được gìn giữ và phát huy. Đây không chỉ là một phong tục truyền thống đặc sắc, mà còn chứa đựng giá trị nhân văn sâu sắc, góp phần giáo dục các thế hệ về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng hiếu thảo và sự gắn kết gia đình.

Trong không khí rộn ràng của ngày Rằm tháng Bảy, những đôi vợ chồng cùng con cái “Pây Tái”, mang lễ vật về thăm quê ngoại. Phong tục ấy không chỉ thể hiện tình cảm, sự tri ân của con cháu đối với ông bà, cha mẹ, mà còn góp phần làm nên bức tranh văn hoá truyền thống của Cao Bằng thêm đậm đà bản sắc, giàu tính nhân văn. Qua bao thế hệ, “Pây Tái” vẫn được trao truyền, trở thành một nét đẹp văn hoá cần được phát huy trong đời sống cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng nơi đây.