Trung Quốc tăng thuế nông sản Mỹ, đẩy căng thẳng thương mại lên cao

Thực phẩm tại một siêu thị ở Trung Quốc. Việc tăng thuế nhập khẩu có thể ảnh hưởng đến nguồn cung và giá cả các mặt hàng nông sản nhập khẩu.

Theo Reuters, mức thuế bổ sung lần này dự kiến ảnh hưởng đến khoảng 15% tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản của Mỹ sang Trung Quốc, dựa trên số liệu điều tra dân số năm 2024.

Cụ thể, Bắc Kinh quyết định:

• Tăng 15% thuế nhập khẩu đối với thịt gà, lúa mì, ngô và bông.

• Tăng 10% thuế đối với đậu nành, cao lương, thịt lợn, thịt bò, thủy sản, trái cây, rau củ và các sản phẩm từ sữa.

Các mức thuế mới sẽ có hiệu lực từ ngày 10/3. Đồng thời, Trung Quốc cũng đưa 25 công ty Mỹ vào danh sách hạn chế xuất khẩu và đầu tư, viện dẫn lý do liên quan đến an ninh quốc gia.

Nông dân Mỹ đối mặt nguy cơ thua lỗ nặng

Việc Trung Quốc áp thuế lên hàng loạt sản phẩm nông nghiệp chủ lực của Mỹ, đặc biệt là đậu nành và thịt bò, đã khiến các nhà xuất khẩu Mỹ lo ngại. Đây vốn là những mặt hàng chiếm tỷ trọng lớn trong thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Đáng chú ý, Tổng cục Hải quan Trung Quốc còn tuyên bố đình chỉ quyền xuất khẩu đậu nành sang Trung Quốc đối với ba công ty lớn của Mỹ, gồm:

• CHS Inc.

• Louis Dreyfus Company Grains Merchandising LLC

• EGT LLC

Quyết định này được đưa ra sau khi các lô đậu nành nhập khẩu từ Mỹ gần đây bị phát hiện nhiễm nấm cựa gà và có dấu hiệu xử lý hóa chất.

Ngoài đậu nành, Trung Quốc cũng đã đình chỉ nhập khẩu gỗ Mỹ vào ngày 4/3. Theo số liệu từ Hải quan Trung Quốc, năm 2024, kim ngạch nhập khẩu gỗ của nước này từ Mỹ đạt 850 triệu USD, biến Trung Quốc trở thành thị trường lớn thứ ba cho ngành gỗ Mỹ. Lệnh đình chỉ này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành lâm nghiệp và xuất khẩu gỗ của Mỹ.

Những động thái trên diễn ra ngay khi nông dân Mỹ chuẩn bị bước vào vụ gieo trồng mới, đẩy họ vào thế khó khi chi phí sản xuất gia tăng trong khi thị trường xuất khẩu bị thu hẹp.

Ông Zippy Duvall, Chủ tịch Liên đoàn Nông trại Mỹ, nhận định:

“Đây là năm thứ ba liên tiếp nông dân Mỹ thua lỗ trên hầu hết các loại cây trồng chính. Việc bổ sung thêm chi phí và thu hẹp thị trường xuất khẩu sẽ tạo ra gánh nặng kinh tế lớn mà nhiều nông dân không thể chống đỡ được.”

Trung Quốc hiện là nước nhập khẩu đậu nành lớn nhất thế giới, chủ yếu để sản xuất dầu ăn và làm thức ăn chăn nuôi lợn. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nước này đã tích cực giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Mỹ, thay vào đó tăng cường nhập khẩu từ Brazil, Argentina và phát triển sản xuất nội địa.

Đậu nành - mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Mỹ sang Trung Quốc, bị áp thuế 10% và bị đình chỉ nhập khẩu từ một số công ty Mỹ

Mỹ đối mặt làn sóng trả đũa từ các đối tác thương mại lớn

Không chỉ Trung Quốc, Canada cũng có động thái mạnh mẽ nhằm đáp trả chính sách thuế quan mới của Mỹ.

Tối 3/3, Thủ tướng Canada Justin Trudeau tuyên bố áp thuế trả đũa 25% đối với 21 tỷ USD hàng hóa Mỹ, bao gồm:

• Nước cam

• Bơ lạc

• Rượu vang

• Nhiều sản phẩm nông sản và thực phẩm khác

Lệnh áp thuế này có hiệu lực từ ngày 4/3.

Không dừng lại ở đó, sau 21 ngày, Canada sẽ tiếp tục mở rộng danh sách thuế quan đối với các loại hàng hóa khác của Mỹ, trị giá 89 tỷ USD. Các mặt hàng bị ảnh hưởng gồm:

• Xe điện

• Trái cây, rau củ

• Thịt bò, thịt lợn, sản phẩm từ sữa

• Thiết bị điện tử

• Thép, nhôm

• Xe tải và xe buýt

Động thái này cho thấy chính sách thuế quan của Mỹ đang đẩy nước này vào tình thế đối đầu với nhiều đối tác thương mại lớn. Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, hậu quả có thể vượt xa lĩnh vực nông nghiệp, ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trung Quốc đẩy mạnh chiến lược tự chủ nông nghiệp

Trong bối cảnh đối đầu thương mại kéo dài, Trung Quốc đang đẩy mạnh các chiến lược tự chủ kinh tế, giảm phụ thuộc vào Mỹ.

Số liệu từ Hải quan Trung Quốc cho thấy, nhập khẩu hàng nông sản của Mỹ vào Trung Quốc đã giảm hai năm liên tiếp:

• Năm 2022: 42,8 tỷ USD

• Năm 2023: 34,7 tỷ USD

• Năm 2024: 29,25 tỷ USD

Điều này cho thấy Trung Quốc không còn xem Mỹ là nguồn cung cấp nông sản duy nhất và quan trọng nhất như trước đây. Bắc Kinh đang tăng cường nhập khẩu từ Brazil, Argentina, Australia, đồng thời đẩy mạnh các dự án khai thác đất mặn, kiềm để mở rộng sản xuất nội địa.

Một số chuyên gia nhận định, Trung Quốc có thể đang chuẩn bị cho một chiến lược dài hạn, trong đó nước này không chỉ đối phó với thuế quan Mỹ mà còn xây dựng một nền kinh tế có khả năng tự chủ hơn trước các cú sốc thương mại toàn cầu.

Thương mại toàn cầu bước vào giai đoạn bất ổn mới?

Việc cả Trung Quốc và Canada cùng đáp trả Mỹ chỉ trong vòng vài ngày cho thấy xu hướng leo thang xung đột thương mại toàn cầu.

Theo các nhà phân tích, nếu Washington tiếp tục gia tăng áp lực bằng các chính sách thuế quan đơn phương, nhiều nền kinh tế lớn khác có thể cũng sẽ tìm cách giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ, khiến nền kinh tế Mỹ đối mặt với nhiều bất ổn hơn trong dài hạn.

Với diễn biến hiện tại, giới quan sát nhận định, căng thẳng thương mại giữa Mỹ - Trung Quốc - Canada có thể chỉ mới bắt đầu, và những đòn áp thuế ăn miếng trả miếng trong thời gian tới có thể khiến kinh tế toàn cầu đối diện với nhiều rủi ro hơn bao giờ hết.