Kiến nghị đầu tư hạ tầng, phát huy tiềm năng thương mại biên giới Việt Nam – Campuchia

Tỉnh Lâm Đồng kiến nghị thúc đẩy hợp tác với phía Campuchia để đầu tư hạ tầng giao thông kết nối từ địa phương nước bạn đến cửa khẩu tiếp giáp với Đắk Peur; đồng thời tăng cường hỗ trợ phát triển hạ tầng thương mại biên giới, xúc tiến thương mại và kết nối doanh nghiệp nhằm thúc đẩy xuất khẩu

Kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 31,7 triệu USD

Theo báo cáo của Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng về kết quả triển khai Nghị quyết số 16-NQ/TW của Bộ Chính trị liên quan đến ngành công thương, tỉnh có đường biên giới đất liền dài 141,045 km tiếp giáp tỉnh Mondulkiri, Vương quốc Campuchia. Trên tuyến biên giới này có 5 xã biên giới và 2 cửa khẩu chính là Đắk Peur thuộc xã Thuận An và Bu Prăng thuộc xã Quảng Trực.

Đây là những đầu mối quan trọng trong kết nối kinh tế, thương mại giữa Lâm Đồng với tỉnh Mondulkiri và các địa phương của Campuchia. Hoạt động xuất nhập khẩu qua hai cặp cửa khẩu Bu Prăng – Đắk Đam và Đắk Peur – Bu Sara từng bước được hình thành, chủ yếu theo hình thức chính ngạch kết hợp trao đổi hàng hóa của cư dân biên giới.

Từ năm 2023 đến hết 9 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua hai cặp cửa khẩu đạt 31,7 triệu USD. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 9,2 triệu USD, nhập khẩu đạt 22,5 triệu USD. Các mặt hàng giao thương chủ yếu gồm gỗ xẻ, dăm gỗ, củi, nông sản như hạt điều, sắn, rau củ và một số mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống cư dân khu vực biên giới.

Những con số này cho thấy, hoạt động giao thương giữa hai bên đã được duy trì, góp phần đáp ứng nhu cầu trao đổi hàng hóa và phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, tỉnh vẫn nhập siêu từ Campuchia; hoạt động mua bán của cư dân biên giới có giá trị không lớn và có xu hướng giảm qua các năm. Quy mô thương mại hiện nay chưa tương xứng với tiềm năng của khu vực.

Trong giai đoạn 2021–2025, hoạt động xúc tiến thương mại cũng được quan tâm. Tỉnh đã tổ chức một hội chợ thương mại giữa tỉnh Đắk Nông trước đây của Việt Nam và tỉnh Mondulkiri vào năm 2024 tại Campuchia, đồng thời cử đoàn tham gia hội chợ triển lãm tại địa phương này. Tổng kinh phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cho các hoạt động là hơn 965 triệu đồng. Qua đó, các sản phẩm có thế mạnh của mỗi bên được quảng bá, giới thiệu, tạo điều kiện để doanh nghiệp tìm kiếm đối tác và mở rộng hợp tác sản xuất, kinh doanh.

Hạ tầng chưa đáp ứng nhu cầu giao thương

Mặc dù có vai trò kết nối quan trọng, hoạt động kinh doanh, dịch vụ và logistics tại khu vực cửa khẩu vẫn phát triển ở quy mô nhỏ, chưa đồng bộ với nhu cầu xuất nhập khẩu và lưu thông hàng hóa.

Theo Sở Công Thương, cửa khẩu Đắk Peur hiện có hai kho tập kết hàng hóa, trong khi cửa khẩu Bu Prăng có một bãi tập kết hàng chờ làm thủ tục hải quan. Đây mới là những cơ sở ban đầu, chưa hình thành được hệ thống logistics hoàn chỉnh với các dịch vụ kho bãi, bảo quản, bốc xếp, giao nhận và phân phối hàng hóa.

Đáng chú ý, tại cửa khẩu Bu Prăng chưa có khu vực dừng, đỗ phương tiện và địa điểm dành cho hoạt động trao đổi hàng hóa của cư dân biên giới. Hệ thống kết nối mạng phục vụ thủ tục xuất nhập cảnh tại Đắk Peur chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tế; trang thiết bị kiểm tra, giám sát phương tiện còn thiếu, xuống cấp và chưa đồng bộ.

Những hạn chế về hạ tầng không chỉ gây khó khăn cho hoạt động quản lý, kiểm tra, giám sát mà còn làm giảm khả năng thu hút doanh nghiệp đầu tư, phát triển các tuyến vận chuyển hàng hóa ổn định qua biên giới.

Bên cạnh đó, cửa khẩu Đắk Peur chưa được đầu tư đầy đủ cơ sở hạ tầng và phân khu theo quy định. Cửa khẩu này cũng chưa nằm trong danh sách các cặp cửa khẩu cho phương tiện vận tải qua lại theo Hiệp định vận tải đường bộ Việt Nam – Campuchia, gây hạn chế đối với nhu cầu giao thương, du lịch và đi lại của tổ chức, cá nhân.

Trong khi đó, cửa khẩu Bu Prăng chưa được quy hoạch tổng thể, chưa xác định rõ phạm vi khu vực cửa khẩu và còn thiếu hệ thống barie phục vụ quản lý người, phương tiện ra vào. Những vấn đề này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả khai thác cửa khẩu và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động thương mại.

Hướng đến phát triển thương mại biên giới bền vững

Sở Công Thương đánh giá, nếu được đầu tư đồng bộ về hạ tầng cửa khẩu, giao thông, kho bãi và logistics, khu vực biên giới Lâm Đồng có thể phát huy tốt hơn vai trò đầu mối giao thương với Campuchia. Đây cũng là điều kiện để mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm thế mạnh của tỉnh, tăng cường trao đổi nguyên liệu, vật tư phục vụ sản xuất và phát triển các dịch vụ vận tải, kho bãi, giao nhận hàng hóa.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, bên cạnh hạ tầng, địa phương cần quan tâm phát triển nguồn hàng. Hiện nay, hàng hóa xuất nhập khẩu chủ yếu vẫn là nông sản, nguyên liệu, vật liệu và hàng thiết yếu; chủng loại chưa đa dạng, chưa hình thành được nguồn hàng xuất khẩu quy mô lớn, ổn định. Cư dân hai bên biên giới còn thưa thớt, phân tán, đời sống còn khó khăn nên nhu cầu mua bán, trao đổi hàng hóa chưa cao.

Trước thực tế đó, Sở Công Thương kiến nghị Bộ Tài chính quan tâm hỗ trợ nguồn vốn từ ngân sách Trung ương và các nguồn tài trợ khác để đầu tư cơ sở vật chất tại các khu cửa khẩu, lối mở và chợ biên giới. Trong đó, tỉnh đề xuất xây dựng, nâng cấp cửa khẩu Đắk Peur thành cửa khẩu quốc tế nhằm mở rộng giao thương với các tỉnh của Campuchia và các địa phương trong khu vực Tam giác phát triển.

Tỉnh cũng kiến nghị thúc đẩy hợp tác với phía Campuchia để đầu tư hạ tầng giao thông kết nối từ địa phương nước bạn đến cửa khẩu tiếp giáp với Đắk Peur; đồng thời tăng cường hỗ trợ phát triển hạ tầng thương mại biên giới, xúc tiến thương mại và kết nối doanh nghiệp nhằm thúc đẩy xuất khẩu.

Ngoài ra, việc tổ chức các sự kiện thương mại quy mô lớn, có tính chất quốc gia tại khu vực biên giới được kỳ vọng sẽ tạo điểm nhấn, thu hút khách và mở rộng cơ hội hợp tác kinh doanh.

Với vị trí tiếp giáp Campuchia cùng những tiềm năng về sản xuất và giao thương, Lâm Đồng có cơ hội phát triển thương mại biên giới theo hướng chuyên nghiệp hơn. Việc tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, hạ tầng và logistics, kết hợp xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường và xây dựng nguồn hàng ổn định sẽ là những yếu tố quan trọng để hoạt động xuất nhập khẩu phát triển tương xứng với tiềm năng, góp phần thúc đẩy kinh tế khu vực biên giới và tăng cường quan hệ hợp tác giữa hai nước./.