Theo Tân Hoa Xã, Trung Quốc đã nhập khẩu hơn 4 triệu tấn dầu cọ chỉ trong năm 2024

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng ảnh hưởng đến sản xuất lương thực, nông nghiệp tại nhiều quốc gia châu Á vẫn đối mặt với các vấn đề như mở rộng đất canh tác gây mất rừng, sử dụng quá mức hóa chất và thiếu đầu tư cho mô hình sản xuất bền vững. Theo các chuyên gia từ Viện Tài chính và Phát triển Bền vững tại Bắc Kinh, khu vực đang cần một động lực mới để tăng tốc chuyển đổi xanh, trong đó Trung Quốc đóng vai trò hạt nhân.

Một ví dụ cụ thể là ngành dầu cọ, mặt hàng có ảnh hưởng lớn đến môi trường do nguy cơ phá rừng. Năm 2024, Trung Quốc nhập khoảng 4,36 triệu tấn dầu cọ, trong đó gần 500.000 tấn đạt chứng nhận bền vững theo tiêu chuẩn quốc tế RSPO. Con số này cho thấy xu hướng mua sắm xanh đang hình thành, tạo động lực cho các nước sản xuất như Indonesia và Malaysia cải thiện phương thức canh tác. Không chỉ giới hạn ở dầu cọ, Trung Quốc còn nhập khẩu tới 215 tỷ USD nông sản trong năm 2024. Tuy nhiên, chỉ khoảng 16% nguồn cung đến từ Đông Nam Á, dù khu vực này có tiềm năng lớn về sản xuất nông nghiệp. Các nhà phân tích nhận định nếu một phần nhu cầu nhập khẩu được chuyển sang các sản phẩm đạt chứng nhận bền vững từ các nước đang phát triển, chuỗi cung ứng xanh tại châu Á sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ hơn.

Bên cạnh vấn đề thị trường tiêu thụ, trở ngại lớn nhất hiện nay là thiếu nguồn vốn cho nông nghiệp xanh. Đầu tư tài chính xanh tại Đông Nam Á tính đến năm 2023 mới đạt khoảng 45 tỷ USD, thấp hơn rất nhiều so với nhu cầu ước tính khoảng 1.500 tỷ USD đến năm 2030 để phục vụ quá trình chuyển đổi xanh. Trong khi đó, phần dành cho nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng nhỏ, phản ánh rủi ro đầu tư cao và hệ thống tiêu chuẩn chưa đồng bộ.

Trung Quốc được xem có lợi thế đặc biệt khi sở hữu thị trường trái phiếu xanh và tín dụng xanh (2 công cụ tài chính được sử dụng để thúc đẩy các hoạt động thân thiện với môi trường) lớn nhất thế giới. Nếu các doanh nghiệp nông sản mở rộng việc sử dụng các công cụ như khoản vay gắn với chỉ tiêu bền vững, chi phí vốn cho sản xuất xanh có thể giảm đáng kể. Cơ chế tài chính kết hợp giữa nguồn vốn công và tư cũng được đề xuất nhằm hỗ trợ nông dân nhỏ lẻ tiếp cận công nghệ và tiêu chuẩn mới. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc hài hòa tiêu chuẩn chứng nhận giữa Trung Quốc và các quốc gia châu Á sẽ đóng vai trò then chốt. Khi quy trình chứng nhận, hải quan và dán nhãn được đơn giản hóa, xuất khẩu nông sản xanh như gạo, trái cây hay dầu cọ có thể tăng nhanh, đồng thời giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ.

Trái phiếu xanh là một khái niệm còn mới mẻ với hầu hết mọi người, nhưng là tiền đề quan trọng để phát triển những dự án mang tính thân thiện với môi trường

Trong dài hạn, sự chuyển dịch này không chỉ giúp giảm phát thải mà còn mang lại mô hình tăng trưởng bao trùm hơn cho khu vực nông thôn châu Á. Vai trò của Trung Quốc khi đó không chỉ là người mua hàng lớn mà còn là tác nhân thúc đẩy thay đổi, góp phần biến nông nghiệp xanh từ mục tiêu chính sách thành cơ hội đầu tư thực tế cho cả khu vực.