Táo và lê - 2 loại trái cây mũi nhọn của Nam Phi đang phải chịu thuế cao tại các thị trường ngoài Trung Quốc

Ngành trái cây Nam Phi đang đón nhận tín hiệu tích cực khi Trung Quốc quyết định cắt giảm dần thuế nhập khẩu đối với táo và lê theo khuôn khổ thỏa thuận hợp tác kinh tế CAEPA. Theo lộ trình mới, mức thuế hiện hành 10% sẽ được đưa về 0% và chính thức áp dụng từ ngày 1/5/2026, giúp hàng hóa Nam Phi cạnh tranh hơn tại thị trường châu Á. Doanh nghiệp xuất khẩu Tru Cape cho biết lượng táo và lê xuất sang Trung Quốc đã tăng 35% trong giai đoạn 2024 đến 2025. Dù Trung Quốc hiện vẫn chiếm tỷ trọng chưa lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp, tốc độ tăng trưởng ổn định cho thấy tiềm năng mở rộng đáng kể trong thời gian tới. Trung Quốc mở cửa cho táo Nam Phi từ năm 2015 và cho phép nhập khẩu lê từ cuối năm 2021. Ban đầu, sản lượng xuất khẩu còn khiêm tốn do yêu cầu cao về chuỗi lạnh và tiêu chuẩn logistics. Tuy nhiên, việc cải thiện quy trình vận chuyển và hiểu rõ hơn nhu cầu bán lẻ tại Trung Quốc đã giúp doanh nghiệp Nam Phi tăng dần thị phần.

Giới chuyên môn nhận định việc đưa thuế về 0% sẽ tạo sân chơi công bằng hơn cho Nam Phi so với các đối thủ như New Zealand vốn đã có lợi thế thuế quan tại nhiều thị trường châu Á. Các giống táo Gala, Fuji và lê Forelle được xem là những sản phẩm có tiềm năng tăng trưởng mạnh trong phân khúc bán lẻ cao cấp tại Trung Quốc. Dù vậy, doanh nghiệp xuất khẩu cũng cảnh báo rằng cải cách thuế tại Trung Quốc mới chỉ là bước đầu. Ở các thị trường khác, rào cản thuế vẫn còn cao. Táo Nam Phi hiện chịu mức thuế tới 50% tại Ấn Độ, trong khi lê chịu thuế từ 30% đến 35%. Ngoài ra, thị trường Anh và Liên minh châu Âu cũng áp dụng mức thuế cao hơn so với một số đối thủ ở Nam bán cầu, làm giảm lợi thế cạnh tranh toàn cầu của ngành trái cây Nam Phi.

Một yếu tố quan trọng khác là yêu cầu kiểm dịch thực vật. Các chuyên gia cho biết việc xóa thuế không đồng nghĩa với tự động mở cửa thị trường. Doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kiểm dịch và tiêu chuẩn chất lượng của Trung Quốc để duy trì quyền xuất khẩu ổn định. Trong chiến lược dài hạn, các doanh nghiệp Nam Phi đang thúc đẩy đa dạng hóa thị trường. Từ chỗ tập trung vào Malaysia và Singapore, chương trình xuất khẩu sang châu Á hiện đã mở rộng tới Indonesia, Thái Lan, Việt Nam, Sri Lanka và Bangladesh. Ngành trái cây cũng đặt mục tiêu tiếp cận thêm thị trường Philippines và khôi phục xuất khẩu sang Đài Loan nhằm giảm rủi ro phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ.

Theo các chuyên gia, việc Trung Quốc cắt giảm thuế quan có thể tạo động lực đầu tư mới cho ngành trái cây Nam Phi, đồng thời giúp gia tăng doanh thu xuất khẩu và tạo thêm việc làm trong chuỗi giá trị nông nghiệp. Tuy nhiên, hiệu quả dài hạn sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì chất lượng, mở rộng thị trường và tiếp tục đàm phán các hiệp định thương mại thuận lợi hơn trong tương lai.