TP.HCM khuyến khích thực hành phóng sinh đúng quy định, ưu tiên các loài thủy sản bản địa và không thả các loài ngoại lai xâm hại. Ảnh minh họa.

Tăng cường tuyên truyền, ngăn chặn vi phạm liên quan đến động vật hoang dã

UBND TP.HCM vừa ban hành Kế hoạch số 290/KH-UBND về phối hợp tổ chức tuyên truyền, đấu tranh, xử lý góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ các loài động vật hoang dã, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và hướng dẫn tăng ni, phật tử thực hành phóng sinh đúng cách góp phần bảo vệ đa dạng sinh học trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026-2028.

Kế hoạch nhằm tăng cường hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM trong công tác bảo vệ động vật hoang dã, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học.

Thành phố đặt mục tiêu nâng cao nhận thức, trách nhiệm của tăng ni, phật tử và người dân về bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên; thực hành phóng sinh đúng quy định pháp luật, phù hợp điều kiện sinh thái. Đồng thời chủ động phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi săn bắt, nuôi nhốt, vận chuyển, mua bán trái phép động vật hoang dã; khai thác thủy sản mang tính tận diệt; lợi dụng hoạt động phóng sinh để vi phạm pháp luật.

Kế hoạch cũng hướng tới kiểm soát, ngăn chặn việc phóng sinh các loài ngoại lai xâm hại, các loài không phù hợp môi trường sinh thái hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến đa dạng sinh học, môi trường và an ninh trật tự; phát huy vai trò của các cơ sở tôn giáo trong tuyên truyền, vận động cộng đồng tham gia bảo vệ động vật hoang dã, nguồn lợi thủy sản và môi trường sinh thái.

Việc triển khai kế hoạch phải bảo đảm đồng bộ, thường xuyên, thiết thực, hiệu quả; xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; tăng cường phối hợp liên ngành, kịp thời trao đổi thông tin, kiểm tra, xử lý các vụ việc vi phạm theo quy định pháp luật.

Kế hoạch đặt chỉ tiêu 100% cơ sở Phật giáo trên địa bàn thành phố được tuyên truyền, phổ biến nội dung thực hành phóng sinh đúng cách gắn với bảo vệ đa dạng sinh học. Hằng năm tổ chức ít nhất hai đợt kiểm tra liên ngành, bốn đợt tuyên truyền tập trung và một lớp tập huấn chuyên đề.

Thành phố phấn đấu 100% tin báo, phản ánh liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật về động vật hoang dã, nguồn lợi thủy sản được tiếp nhận, xác minh và xử lý theo quy định; giảm tình trạng buôn bán động vật hoang dã tự phát tại các khu vực cơ sở tôn giáo, chợ đầu mối và các điểm phóng sinh tập trung.

Hướng dẫn phóng sinh đúng cách, tuyệt đối không thả loài ngoại lai xâm hại

Theo kế hoạch, nội dung tuyên truyền tập trung vào các quy định pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học; tác hại của việc săn bắt, mua bán, tiêu thụ động vật hoang dã; sử dụng xung điện, hóa chất, vật liệu nổ để khai thác thủy sản.

Các hoạt động tuyên truyền được thực hiện thông qua báo chí, đài truyền thanh, mạng xã hội, cổng thông tin điện tử; tại cơ sở tôn giáo, trường học, khu dân cư, chợ, bến sông và các địa bàn trọng điểm. Nội dung tuyên truyền cũng được lồng ghép trong các lễ lớn của Phật giáo như lễ Phật đản, Vu Lan, Tết Nguyên đán và Rằm tháng Giêng.

Kế hoạch yêu cầu hướng dẫn tăng ni, phật tử nhận diện các loài động vật được phép phóng sinh; không sử dụng động vật có nguồn gốc săn bắt trái phép để phóng sinh; khuyến khích thực hiện các hoạt động cứu hộ, chăm sóc, tái thả động vật đúng quy trình chuyên môn.

Việc phóng sinh được ưu tiên đối với các loài thủy sản bản địa tại khu vực phù hợp theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn. Thành phố tuyệt đối không khuyến khích thả các loài ngoại lai xâm hại như rùa tai đỏ, cá lau kính, ốc bươu vàng, tôm hùm đất và các loài thuộc danh mục cấm theo quy định.

Bên cạnh đó, thành phố sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi lợi dụng hoạt động phóng sinh để mua bán động vật hoang dã trái phép; giám sát, phát hiện vi phạm trên không gian mạng, sàn thương mại điện tử và các hội nhóm mạng xã hội; thiết lập đường dây nóng để tiếp nhận, xử lý thông tin phản ánh của tổ chức, cá nhân.

TP.HCM sẽ tăng cường tuyên truyền, kiểm tra và xử lý các hành vi lợi dụng hoạt động phóng sinh để mua bán động vật hoang dã trái phép. Ảnh minh họa.

Phân công trách nhiệm cho các cơ quan, đơn vị

Theo Kế hoạch, Công an TP.HCM giao Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường (PC03) làm đầu mối thực hiện. Đơn vị này có trách nhiệm chủ trì điều tra, xử lý các đường dây săn bắt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoang dã, chim hoang dã, chim di cư và các loài thủy sản nguy cấp, quý hiếm xuyên quốc gia trên không gian mạng; xử lý các hành vi tàng trữ, mua bán, sử dụng ngư cụ cấm, vật liệu nổ, chất độc, xung điện để khai thác thủy sản; sử dụng lưới quét, thiết bị âm thanh tần số cao, loa dụ để săn bắt chim, đồng thời bảo đảm an ninh trật tự tại các điểm phóng sinh lớn.

Công an Thành phố cũng được giao thường xuyên tuần tra, dẹp bỏ các tụ điểm mua bán chim, cá phóng sinh trái phép trước các cơ sở tôn giáo, bến sông; xử lý nghiêm các đối tượng dùng xung điện, lưới vây để chích hút, đánh bắt cá tại khu vực người dân vừa phóng sinh. Công an địa phương có trách nhiệm phối hợp bảo đảm an ninh trật tự tại các điểm tổ chức lễ phóng sinh lớn, tránh tình trạng chen lấn, ùn tắc hoặc buôn bán trái phép động vật hoang dã trước cổng chùa.

Ngoài ra, lực lượng Công an tiếp nhận tin báo từ đường dây nóng của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM và phản ánh của người dân để điều tra, xử lý các hành vi lợi dụng danh nghĩa phóng sinh nhằm buôn bán động vật hoang dã, các loài ngoại lai trái phép; phối hợp với lực lượng kiểm lâm và Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM tổ chức tuyên truyền pháp luật về chế tài xử lý hình sự và hành chính đối với các hành vi nuôi nhốt, săn bắt, vận chuyển, mua bán động vật hoang dã trái phép, nhập khẩu phát tán các loài ngoại lai xâm hại tại các cơ sở tôn giáo.

Đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Kiểm lâm chịu trách nhiệm kiểm tra nguồn gốc động vật hoang dã như chim, thú, rùa; tiếp nhận và cứu hộ các cá thể động vật được giao nộp. Đơn vị này cung cấp danh mục các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm và danh mục một số địa điểm sinh cảnh phù hợp để lựa chọn địa điểm thả phóng sinh phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương.

Chi cục Kiểm lâm đồng thời phối hợp với Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phổ biến và tập huấn cho tăng ni, tình nguyện viên phật tử; tập trung vào việc quán triệt mục tiêu, yêu cầu của Chiến lược quốc gia và các quy định pháp luật về đa dạng sinh học, bao gồm các loài hoang dã và chim di cư liên quan đến hoạt động phóng sinh; bồi dưỡng kiến thức cơ bản về nhận diện loài, quy trình cứu hộ và tái thả động vật hoang dã an toàn, đúng quy định.

Bên cạnh đó, Đội Kiểm lâm cơ động phòng cháy chữa cháy rừng và các Hạt Kiểm lâm trực thuộc được giao phối hợp với các chùa trên địa bàn được phân công phụ trách để tiếp nhận, phân loại các loài động vật do phật tử mang đến nhằm tổ chức các đợt phóng sinh tập thể đúng nghĩa; đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các khu vực chợ, điểm nóng buôn bán động vật, đặc biệt là khu vực gần các cơ sở tôn giáo và trong các dịp lễ lớn.

Chi cục Thủy sản - Kiểm ngư chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc thả giống tái tạo nguồn lợi thủy sản; xử lý các hành vi đánh bắt bằng xung điện, chất độc. Đơn vị này cũng thực hiện phối hợp tuần tra, kiểm tra, kiểm soát hoạt động khai thác, vận chuyển, mua bán các loài thủy sản, đặc biệt là các loài quý hiếm, nguy cấp, có nguy cơ tuyệt chủng hoặc các loài thường được sử dụng để phóng sinh; xử lý các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bao gồm cả việc phóng sinh các loài không đúng quy định hoặc gây hại cho môi trường thủy sinh; cung cấp thông tin và hướng dẫn về các loài thủy sản phù hợp để phóng sinh, khu vực được phép phóng sinh và kỹ thuật nhằm bảo đảm sự sống sót của các loài sau khi được thả.

Chi cục Bảo vệ môi trường có nhiệm vụ kiểm soát việc phóng sinh các loài ngoại lai xâm hại, các loài mang mầm bệnh hoặc có khả năng gây mất cân bằng sinh thái; đồng thời tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học gắn với hoạt động phóng sinh.

Đối với Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM, kế hoạch yêu cầu tuyên truyền các văn bản hướng dẫn của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam về thực hành phóng sinh gắn với bảo vệ đa dạng sinh học; chỉ đạo các cơ sở tự viện lồng ghép nội dung bảo vệ sinh vật, tác hại của việc phóng sinh sai cách vào các bài thuyết giảng hàng tuần, các khóa tu và đại lễ Phật giáo; ký cam kết không mua bán động vật hoang dã; vận động tăng ni, phật tử không mua các loài chim bị đánh bẫy, thủy sản bị kích điện để phóng sinh nhằm chấm dứt vòng lặp “bắt - thả - bắt”.

Ban Trị sự cũng có trách nhiệm hướng dẫn phật tử thực hiện phóng sinh theo đúng tinh thần từ bi và khoa học; khuyến cáo chỉ phóng sinh các loài bản địa hữu ích, tuyệt đối không thả các loài ngoại lai xâm hại như rùa tai đỏ, cá lau kính, tôm hùm đất; thông báo trước cho cơ quan chức năng địa phương khi tổ chức các đợt phóng sinh quy mô lớn để được hỗ trợ kiểm tra sinh vật và bảo đảm an ninh trật tự; phối hợp với các cơ quan báo chí, kênh truyền thông Phật giáo và mạng xã hội của Giáo hội để tuyên truyền về phóng sinh đúng cách, không mua bán động vật hoang dã, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ đa dạng sinh học.

UBND các xã, phường và đặc khu Côn Đảo có trách nhiệm phối hợp triển khai kế hoạch tại địa phương; chỉ đạo Công an, Phòng Kinh tế Hạ tầng và Đô thị cùng các đơn vị liên quan tổ chức tuyên truyền, kiểm tra, xử lý các hành vi săn bắt, bẫy, các tụ điểm nuôi nhốt, buôn bán, vận chuyển động vật hoang dã, chim di cư và khai thác nguồn lợi thủy sản có tính chất hủy diệt trên địa bàn quản lý. Đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động người dân không săn, bắt, bẫy, bắn động vật hoang dã; không mua, bán, vận chuyển, kinh doanh, tàng trữ, tiêu thụ trái pháp luật động vật hoang dã; chủ động đấu tranh, tố giác các đối tượng vi phạm pháp luật về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã và các hành vi khai thác thủy sản có tính chất tận diệt, hủy diệt. Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm nếu để phát sinh kéo dài các tụ điểm vi phạm nhưng không xử lý theo quy định.