Ảnh minh họa

Nhiều lỗ hổng trong quản lý và phối hợp

Theo Kết luận thanh tra số 1630/KL-TTr, địa hình tỉnh Tây Ninh tạo điều kiện thuận lợi cho việc phân bố các loại khoáng sản như than bùn, đất san lấp và sét. Trong giai đoạn 2020 - 2025, trên địa bàn có 56 dự án với 58 giấy phép khai thác, gia hạn, chuyển nhượng được cấp (trong đó UBND tỉnh cấp 56 giấy phép, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp 02 giấy phép). Thanh tra tỉnh đã tiến hành thanh tra trực tiếp đối với 40 dự án, đồng thời đưa ra kết luận cụ thể đối với 39 dự án/39 giấy phép thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND tỉnh.

Kết quả kiểm tra cho thấy, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh đã có nhiều nỗ lực trong việc tham mưu ban hành văn bản quy định, hướng dẫn và xây dựng kế hoạch thanh tra định kỳ. Tuy nhiên, công tác quản lý vẫn lộ rõ nhiều lỗ hổng. Sự phối hợp giữa Sở và cơ quan Thuế tỉnh chưa kịp thời, thiếu đồng bộ, dẫn đến việc chênh lệch số liệu trữ lượng. Bên cạnh đó, cơ quan tham mưu chưa kịp thời kiểm tra, phát hiện và xử lý các trường hợp khai thác vượt công suất mỏ, cũng như chưa quyết liệt đôn đốc các chủ đầu tư thực hiện thủ tục đóng cửa mỏ khi hết hạn.

Hàng loạt doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ tài chính và đất đai

Đáng chú ý, kết luận thanh tra đã vạch trần nhiều sai phạm nghiêm trọng của các chủ dự án. Qua kiểm tra, có 11 giấy phép xuất hiện tình trạng chênh lệch trữ lượng tổng cộng lên tới 519.411 m³ giữa báo cáo định kỳ gửi cơ quan quản lý so với số liệu kê khai thuế hoặc số liệu khai thác thực tế. Cụ thể, có 9 dự án chênh lệch 406.520 m³ giữa báo cáo và kê khai thuế; 2 dự án chênh lệch 112.891 m³ giữa báo cáo và số liệu thực tế. Tình trạng này dẫn đến việc thất thu ngân sách nhà nước đối với các khoản thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường.

Đặc biệt, qua thanh tra 37 giấy phép, cơ quan chức năng phát hiện có 16 chủ đầu tư kê khai, quyết toán không đầy đủ các nghĩa vụ tài chính với tổng số tiền tạm tính là hơn 11,2 tỷ đồng. Trong đó bao gồm: hơn 7,1 tỷ đồng tiền thuế tài nguyên; hơn 2,4 tỷ đồng phí bảo vệ môi trường; hơn 339 triệu đồng tiền ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường; hơn 946 triệu đồng tiền cấp quyền khai thác khoáng sản; và gần 297 triệu đồng tiền chậm nộp. Đến thời điểm ban hành kết luận, các doanh nghiệp mới chỉ nộp khắc phục được hơn 2,2 tỷ đồng.

Không chỉ vi phạm về tài chính, có 6 dự án khai thác vượt công suất/năm so với giấy phép được cấp trong hai năm 2024 và 2025. Về thủ tục đóng cửa mỏ, có 5 giấy phép đã hết hạn khai thác trên 06 tháng nhưng các chủ đầu tư vẫn chưa tiến hành lập hồ sơ đóng cửa mỏ, cải tạo phục hồi môi trường. Về quản lý đất đai, có 8 dự án để xảy ra thiếu sót trên tổng diện tích 1.882.736 m² với các lỗi như: hết hạn sử dụng đất nhưng không gia hạn, chưa đăng ký biến động đất đai sau khi chuyển mục đích, chưa nộp tiền thuê đất hoặc chưa ký hợp đồng thuê đất có mặt nước chuyên dùng tại lòng hồ Dầu Tiếng.

Yêu cầu xử lý nghiêm, truy thu ngân sách

Trước những sai phạm trên, Chánh Thanh tra tỉnh Tây Ninh đã kiến nghị các biện pháp xử lý quyết liệt. Đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường, cần tăng cường kiểm tra, phối hợp chặt chẽ với cơ quan Thuế để rà soát, đối chiếu sản lượng khai thác thực tế nhằm đảm bảo tính đúng, tính đủ. Đồng thời, kiên quyết áp dụng các biện pháp xử lý đối với trường hợp không chấp hành đóng cửa mỏ và tuyệt đối không xem xét cấp giấy phép mới cho những đơn vị vi phạm. Các cá nhân có liên quan đến hạn chế, thiếu sót trong công tác tham mưu đều phải tổ chức kiểm điểm, chấn chỉnh.

Đối với cơ quan Thuế tỉnh, Thanh tra yêu cầu áp dụng các biện pháp quản lý, cưỡng chế thuế theo quy định để thu hồi triệt để số tiền vi phạm còn lại là hơn 9,9 tỷ đồng và tiền chậm nộp phát sinh vào Ngân sách Nhà nước. Việc xử lý nghiêm minh các vi phạm này là hết sức cần thiết nhằm lập lại trật tự kỷ cương, nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên khoáng sản và chống thất thu ngân sách trên địa bàn tỉnh Tây Ninh./.