Tăng cường xử lý vi phạm hành lang bảo vệ công trình thủy lợi

Theo tổng hợp của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ năm 2018 đến hết năm 2025 vẫn còn tới 38.221 vụ vi phạm trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi chưa được xử lý dứt điểm. Dù số vụ phát sinh trong năm 2025 đã giảm đáng kể so với năm 2023 (2.913 so với 4.248 vụ), và tổng số vi phạm cũng giảm mạnh (38.221 so với 62.299 vụ), tình hình vi phạm vẫn còn diễn biến phức tạp.

Đáng chú ý, một số địa phương như tỉnh An Giang đã cơ bản xử lý dứt điểm các vi phạm phát sinh trong giai đoạn 2018-2023. Tuy nhiên, ở nhiều nơi khác, các hành vi vi phạm vẫn tiếp diễn, liên quan đến nhiều lĩnh vực như đất đai, xây dựng và môi trường.

Các vi phạm phổ biến bao gồm xây dựng nhà ở, nhà xưởng, kho bãi, lều lán, chuồng trại; xây tường bao; mở bến bãi, tập kết vật liệu; đào ao nuôi trồng thủy sản; thậm chí khai thác vật liệu xây dựng trái phép trong hành lang bảo vệ công trình.

Trước thực trạng trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát, thống kê và phân loại các hành vi vi phạm, làm rõ nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng để xây dựng kế hoạch xử lý phù hợp, đặc biệt đối với các trường hợp nghiêm trọng, đe dọa an toàn công trình.

Một trong những yêu cầu trọng tâm là ban hành quy chế phối hợp giữa các sở, ngành, chính quyền địa phương và các tổ chức khai thác công trình thủy lợi. Quy chế cần làm rõ quy trình xử lý, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cơ quan.

Theo đó, các tổ chức khai thác công trình thủy lợi phải chủ động kiểm tra, phát hiện và kịp thời ngăn chặn vi phạm. Chính quyền các cấp có trách nhiệm tiếp nhận, xử lý kiến nghị; xử phạt vi phạm; buộc khôi phục hiện trạng ban đầu; đồng thời ngăn chặn các hành vi lấn chiếm, xây dựng trái phép trong hành lang bảo vệ.

Trường hợp vượt thẩm quyền, hồ sơ sẽ được chuyển lên cấp tỉnh để xử lý theo quy định pháp luật hiện hành.

Bộ cũng yêu cầu các địa phương khẩn trương xây dựng và phê duyệt phương án cắm mốc chỉ giới phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi, ưu tiên các khu vực có nguy cơ cao bị lấn chiếm.

Việc công khai mốc giới và bàn giao cho chính quyền cấp xã quản lý là yếu tố quan trọng nhằm ngăn ngừa vi phạm ngay từ đầu. Đồng thời, cần rà soát hiện trạng sử dụng đất trong hành lang bảo vệ để kịp thời xử lý các trường hợp sử dụng sai mục đích.

Bên cạnh vấn đề vi phạm hành lang bảo vệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cảnh báo tình trạng ô nhiễm nước tại một số hệ thống công trình thủy lợi đang gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp.

Để khắc phục, các địa phương được yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt, làng nghề và chăn nuôi; kiểm soát chặt chẽ việc xả thải; không cấp phép đối với các công trình không còn khả năng tiếp nhận nước thải.

Công tác thanh tra, kiểm tra cần được tăng cường nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi gây ô nhiễm. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao ý thức của người dân trong bảo vệ môi trường, sử dụng nước tiết kiệm và hiệu quả.

Việc siết chặt quản lý và xử lý vi phạm trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi không chỉ nhằm bảo vệ kết cấu hạ tầng mà còn góp phần bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, phòng chống thiên tai hiệu quả.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố quan tâm chỉ đạo, tổ chức thực hiện nghiêm các nội dung nêu trên, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và bảo đảm an toàn cho hệ thống công trình thủy lợi trên cả nước./.