Tác động của PGS đến phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Châu Á – Bài học và hành trình phát triển

Chuyên gia Từ Thị Tuyết Nhung - Ủy viên Ban thường vụ VOAA khẳng định việc sản xuất hữu cơ không hề dễ dàng.

PGS hay Hệ thống Đảm bảo cùng tham gia (Participatory Guarantee System) có vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy và phát triển sản xuất hữu cơ. Đây là một hệ thống chứng nhận chất lượng dựa trên sự tham gia của các bên liên quan trực tiếp vào chuỗi cung ứng sản phẩm, bao gồm nông dân, người tiêu dùng, các tổ chức xã hội và các chuyên gia.

PGS có những tác động tích cực đến sự phát triển của sản xuất hữu cơ, đặc biệt là đối với các hộ nông dân nhỏ lẻ, những người thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các hệ thống chứng nhận hữu cơ truyền thống tốn kém và phức tạp như: Giảm chi phí và đơn giản hóa quy trình; Tăng cường niềm tin và kết nối cộng đồng; Nâng cao nhận thức và năng lực sản xuấ

Không chỉ có vậy, PGS còn có tác động lớn đối với thị trường về tăng khả năng tiếp cận thị trường như chứng nhận PGS giúp sản phẩm hữu cơ của các hộ nông dân nhỏ lẻ dễ dàng tiếp cận thị trường hơn, bởi nó là một dấu hiệu đáng tin cậy cho người tiêu dung và ổn định đầu ra: PGS giúp tạo ra các chuỗi cung ứng bền vững, nơi sản phẩm được bao tiêu với giá ổn định và cao hơn, mang lại sự yên tâm cho người sản xuất.

Toàn cảnh phiên thảo luận sáng 18/9 thu hút đông đảo doanh nghiệp, nông dân sản xuất hữu cơ tham gia.

Từ các lợi thế lớn của PGS thì các chuyên gia đến từ Ấn Độ, Philippines, Sri Lanka và Việt Nam tại Hội nghị cũng chia sẻ sâu hơn về các cách người nông dân có thể tiếp cận hệ thống PGS, hiểu đúng về cách vận hành hệ thống này giúp bà con làm hữu cơ tốt hơn, mạnh dạn đi theo hướng sản xuất hữu cơ hóa, tham gia vào các hiệp hội sản xuất hữu cơ để cùng nhau tiến bộ, chia sẻ kinh nghiệm, khó khăn...

Ông Edgardo Uychiat – PGS đến từ Philippines chia sẻ về cách làm hữu cơ từ đất nước của họ từ những năm đầu thế kỉ 21. Hệ thống PGS đã từ lúc đó đã là 1 nội dung được Sở Nông nghiệp Philippines ưu tiên để giúp người làm nông nghiệp, nông nghiệp hữu cơ phát triển mặc dù còn khó khăn. Các chứng nhận hữu cơ của họ được kiểm định và chứng nhận bởi 1 bên thứ 3. Năm 2025 đất nước của họ sẽ có Festival lần thứ 18 của các nông dân sản xuất hữu cơ, về điều này ông Edgardo muốn nhấn mạnh rằng hệ thống PGS là 1 hệ thống hữu ích và cần thiết cho phát triển nông nghiệp, nông nghiệp hữu cơ.

Bà Vishala Padmanabhan là một diễn giả đến từ Ấn Độ cũng chia sẻ: “Chúng tôi có lẽ là một trong những hệ thống PGS lâu đời nhất trên thế giới. Chúng tôi bắt đầu như một phong trào xã hội dân sự. Khoảng 60 tổ chức xã hội dân sự đã cùng nhau tập hợp và khởi động PGS tại Ấn Độ. Hôm nay chúng tôi có khoảng 5.500 nông dân, con số đó cũng không hề nhỏ.

Trước đây đã có những OC mang định hướng thị trường rất rõ ràng, và chúng tôi đã giữ quy mô nhỏ, đồng thời bảo đảm rằng các công ty do nông dân chứng nhận, như OC, có thể chuyển sang mô hình doanh nghiệp và xây dựng được những thương hiệu tốt. Chúng tôi có 16 người để đưa thương hiệu từ Ấn Độ sang Afghanistan với tư cách là nông dân. Trong khi đó, Ấn Độ trước đây vốn dĩ đã là một thị trường vô cùng lớn trong đất nước chúng tôi.”

Ông Lê Đức Thịnh – Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ về cách làm “cách mạng” giảm phát thải trong sản xuất lúa gạo.

Quy định về Thực phẩm Hữu cơ là điều bắt buộc phải biết đối với rác thải, trong nước. Và thật may mắn, vào thời điểm đó, PGS đã được công nhận, nhưng chỉ PGS India được công nhận. Hệ thống của chúng tôi thì vẫn chưa được chính phủ công nhận. Và cho đến nay chúng tôi vẫn chưa rõ ràng, bởi vì các quy định lại một lần nữa được đưa lên hàng đầu sau 3–4 năm thực thi. Thêm vào đó, do dịch COVID-19, hiện không có thông tin nào cả. Chúng tôi muốn cung cấp những thông tin đó. Nhưng tình hình hiện tại thì vô cùng khó khăn.”

“Nhưng đây là điều mà chúng ta cần phải chờ đợi và quan sát, bởi vì ngay trong lúc chúng ta đang thảo luận, số lượng nông dân tham gia các biện pháp PGS đã đăng ký và đang đăng ký đang tăng lên theo cấp số nhân. Ví dụ, hôm qua tôi nghe nói có khoảng 20.000 nông dân đã đăng ký. Vì vậy, tôi cho rằng chúng ta là một quốc gia rộng lớn và có một cộng đồng nông dân đa dạng, tham gia vào nhiều hình thức đăng ký khác nhau. Đây chính là một khía cạnh thú vị của PPS đang diễn ra ở Ấn Độ. Có lẽ trong vài năm tới, chúng ta sẽ có được thông tin rõ ràng hơn về những gì chúng ta đang thực hiện tại Ấn Độ...

Chuyên gia Từ Thị Tuyết Nhung - Ủy viên Ban thường vụ VOAA khẳng định việc sản xuất hữu cơ không hề dễ dàng nhưng cũng có rất nhiều giải phát hỗ trợ bà con sản xuất hữu cơ như chính sách quản lý, công nghệ và kỹ thuật, thị trường và lòng tin từ người tiêu dùng.

Hoàn thiện tiêu chuẩn quốc gia: Việt Nam cần xây dựng và áp dụng một bộ tiêu chuẩn hữu cơ quốc gia thống nhất, rõ ràng và dễ tiếp cận hơn cho các nông hộ nhỏ. Tiêu chuẩn này nên được công nhận rộng rãi để tạo lòng tin cho thị trường trong nước.

Hỗ trợ tài chính: Nhà nước có thể đưa ra các chính sách hỗ trợ tài chính, như trợ cấp hoặc ưu đãi thuế, cho các nông dân và doanh nghiệp chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ. Việc này giúp giảm gánh nặng chi phí ban đầu và khuyến khích nhiều người tham gia.

Thúc đẩy hệ thống PGS: Phát triển và nhân rộng mô hình PGS là một giải pháp hiệu quả. PGS có chi phí thấp hơn nhiều so với chứng nhận của bên thứ ba, đồng thời tăng cường sự minh bạch và niềm tin giữa người sản xuất và người tiêu dùng.

Ứng dụng công nghệ: Áp dụng các công nghệ hiện đại như truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, blockchain giúp người tiêu dùng có thể kiểm tra toàn bộ quá trình sản xuất một cách minh bạch, từ đó tăng cường niềm tin vào sản phẩm được chứng nhận.

Chuyển giao và đào tạo: Các cơ quan quản lý và hiệp hội nông nghiệp nên tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn về kỹ thuật canh tác hữu cơ, sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu sinh học, giúp nông dân nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết.

Nghiên cứu và phát triển: Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với canh tác hữu cơ, đồng thời tìm kiếm các giải pháp sinh học để phòng trừ sâu bệnh hiệu quả.

Xây dựng thương hiệu: Các doanh nghiệp và hợp tác xã cần xây dựng thương hiệu cho sản phẩm hữu cơ Việt Nam, truyền thông mạnh mẽ về lợi ích và giá trị của sản phẩm được chứng nhận.

Tăng cường kiểm soát thị trường: Các cơ quan chức năng cần siết chặt việc kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp dán nhãn "hữu cơ tự phong" để bảo vệ người tiêu dùng và các nhà sản xuất chân chính.

Kết nối người sản xuất và tiêu dùng: Tổ chức các phiên chợ nông sản hữu cơ định kỳ, cho phép người tiêu dùng thăm quan các trang trại. Điều này tạo cơ hội để người tiêu dùng hiểu rõ hơn về sản phẩm và tạo dựng niềm tin vững chắc...

Trong phiên thảo luận, đông đảo doanh nghiệp, bà con nông dân các chuyên gia đến từ 14 vùng quốc gia châu Á được nghe ông Lê Đức Thịnh – Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ về cách làm “cách mạng” giảm phát thải trong sản xuất lúa gạo, đưa hạt gạo lên tầm mới với chất lượng chuẩn xanh, sạch. Việt Nam cam kết với thế giới trong tương lai sẽ làm nông nghiệp xanh.