Sầu riêng Đắk Lắk trước yêu cầu thích ứng biến đổi khí hậu, kiểm soát an toàn thực phẩm

Các đại biểu tham dự Tọa đàm.

Tại Đắk Lắk, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh tổ chức tọa đàm “Canh tác sầu riêng thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu”. Chương trình có sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia, hợp tác xã, doanh nghiệp và Trung tâm Khuyến nông các tỉnh khu vực miền Trung.

Tại tọa đàm, các đại biểu nhận định, cùng với tốc độ mở rộng sản xuất, ngành hàng sầu riêng đang phải đối mặt với những tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu. Tại khu vực Tây Nguyên, tình trạng hạn hán, thiếu nước trong mùa khô có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng, quá trình phân hóa mầm hoa; trong khi mưa trái mùa làm tăng nguy cơ rụng hoa, rụng quả non và phát sinh sâu bệnh.

Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường phát biểu, trao đổi tại Tọa đàm.

Những diễn biến thời tiết bất thường đòi hỏi người sản xuất phải thay đổi phương thức canh tác, chủ động nguồn nước và điều chỉnh kỹ thuật chăm sóc theo điều kiện thực tế. Việc đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, sử dụng phân hữu cơ, cải tạo đất, quản lý dịch hại tổng hợp và theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết được xem là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao khả năng chống chịu của vườn cây.

Bên cạnh biến đổi khí hậu, yêu cầu từ các thị trường nhập khẩu cũng đang tạo sức ép lớn đối với ngành hàng. Theo thông tin tại tọa đàm, từ đầu năm 2024 đến nay, Trung Quốc đã cảnh báo 761 lô sầu riêng Việt Nam không tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm; trong đó có 589 lô liên quan đến Cadimi và 157 lô liên quan đến Vàng O.

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phát biểu tại Tọa đàm.

Thực tế này cho thấy kiểm soát chất lượng không thể chỉ được thực hiện tại khâu thu hoạch, sơ chế hay xuất khẩu mà phải bắt đầu ngay từ quá trình sản xuất. Việc kiểm soát vật tư đầu vào, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, quản lý đất và nước, ghi chép nhật ký canh tác sẽ góp phần hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm và tạo cơ sở cho truy xuất nguồn gốc.

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, cho rằng cần tổ chức lại sản xuất, tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, từng bước hình thành các vùng nguyên liệu ổn định và kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất.

Theo ông Lê Quốc Thanh, thị trường quốc tế không chỉ quan tâm đến sản phẩm cuối cùng mà ngày càng chú trọng cách thức sản phẩm được tạo ra, mức độ an toàn, khả năng truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm với môi trường. Do đó, việc nâng cao chất lượng sầu riêng phải gắn với tổ chức sản xuất bài bản, minh bạch và có sự tham gia của nhiều chủ thể trong chuỗi giá trị.

Bà Nguyễn Thị Thái Thanh, Giám đốc Công ty Cổ phần Ban Mê Green Farm trình bày tham luận tại Tọa đàm

Tiến sĩ Phan Việt Hà, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên, cho rằng cần tăng cường đầu tư nghiên cứu để có cơ sở khoa học ứng phó với những vấn đề mới phát sinh trong sản xuất. Trong đó, cần nghiên cứu sâu hơn tác động của biến đổi khí hậu đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng sầu riêng, đồng thời chủ động xây dựng các giải pháp thích ứng phù hợp.

Từ những yêu cầu trên, các chuyên gia khuyến nghị ngành hàng sầu riêng cần chuyển trọng tâm từ mở rộng diện tích, gia tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng và hiệu quả. Quy hoạch vùng trồng cần phù hợp với điều kiện sinh thái, chủ động nguồn nước; sản xuất phải gắn với tiêu chuẩn, mã số vùng trồng, kiểm soát an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Đây được xem là hướng đi cần thiết để sầu riêng Việt Nam duy trì các thị trường xuất khẩu hiện có, hạn chế rủi ro trong thương mại quốc tế, đồng thời mở rộng thị trường và nâng cao giá trị cho người trồng. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, một nền sản xuất an toàn, minh bạch và thích ứng tốt sẽ là nền tảng để ngành hàng sầu riêng phát triển bền vững.