Nhiều địa phương còn tồn đọng hồ sơ đất đai, lấn chiếm đất rừng

Báo cáo khảo sát ghi nhận các hành vi lấn, chiếm đất lâm nghiệp, phá rừng, hủy hoại đất, san lấp mặt bằng, sử dụng đất sai mục đích vẫn xảy ra tại một số xã, trong đó có xã Trường Xuân

Từ ngày 17/8 đến 25/9/2026, Đoàn khảo sát của Thường trực HĐND tỉnh Lâm Đồng đã làm việc với UBND các xã Tà Hine, Ninh Gia, Phan Sơn, Lương Sơn, Lạc Dương, Trường Xuân và Quảng Sơn; đồng thời kiểm tra thực tế, hồ sơ, sổ sách liên quan đến công tác quản lý đất đai, đất lâm nghiệp và giải quyết kiến nghị của cử tri.

Theo báo cáo của Đoàn khảo sát, sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các xã đã từng bước triển khai nhiệm vụ được phân cấp trong lĩnh vực đất đai, lâm nghiệp. Một số địa phương tăng cường kiểm tra, tuyên truyền pháp luật, phối hợp với lực lượng kiểm lâm, chủ rừng và các đơn vị liên quan để quản lý địa bàn.

Công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) lần đầu cũng có chuyển biến. Xã Quảng Sơn tiếp nhận 570 hồ sơ, đã cấp 312 giấy. Xã Trường Xuân cấp GCNQSDĐ lần đầu cho 360 hộ gia đình, cá nhân, tương ứng 407 giấy, với diện tích 195,28 ha. Xã Ninh Gia tiếp nhận 1.569 hồ sơ đất đai, giải quyết 1.041 hồ sơ, trong đó có 96 hồ sơ cấp GCNQSDĐ lần đầu với diện tích gần 45 ha. Xã Phan Sơn được ghi nhận giải quyết thủ tục hành chính về đất đai đúng hạn, không có hồ sơ tồn đọng, trễ hẹn.

Tuy nhiên, phía sau những kết quả trên vẫn là khối lượng hồ sơ và diện tích đất chưa được giải quyết khá lớn. Xã Ninh Gia còn 528 hồ sơ đang giải quyết, trong đó có 51 hồ sơ chuyển từ huyện Đức Trọng cũ trước ngày 1/7/2025 chưa được giải quyết dứt điểm. Xã Quảng Sơn còn 258/570 hồ sơ cấp GCNQSDĐ lần đầu chưa được giải quyết.

Đáng chú ý hơn, xã Trường Xuân còn khoảng 5.000 ha với 10.245 thửa đất cần tiếp tục thực hiện cấp GCNQSDĐ lần đầu. Tại Lạc Dương, một số hồ sơ cấp giấy lần đầu còn chậm do vướng mắc về cơ sở pháp lý.

Theo Đoàn khảo sát, một trong những nguyên nhân khiến việc giải quyết hồ sơ đất đai gặp khó khăn là nguồn gốc đất phức tạp, hồ sơ địa chính chưa đồng bộ, một phần diện tích chưa được đo đạc, lập bản đồ địa chính. Việc bàn giao quỹ đất nông, lâm trường về địa phương cũng còn bất cập khi nhiều trường hợp chủ yếu mới bàn giao số liệu tổng thể, chưa có đầy đủ tọa độ, diện tích cụ thể, dẫn đến khó khăn trong quản lý và nguy cơ lấn chiếm.

Trong khi đó, tình trạng vi phạm đất lâm nghiệp và rừng vẫn diễn biến phức tạp tại một số địa phương. Báo cáo khảo sát ghi nhận các hành vi lấn, chiếm đất lâm nghiệp, phá rừng, hủy hoại đất, san lấp mặt bằng, sử dụng đất sai mục đích và khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép vẫn xảy ra tại Quảng Sơn, Tà Hine, Trường Xuân, Lạc Dương và Lương Sơn.

Riêng tại Lạc Dương, trong kỳ khảo sát phát sinh 15 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp, trong đó có 14 vụ phá rừng, làm thiệt hại 11.231 m² rừng và 161,251 m³ gỗ. Hai vụ chưa xác định được đối tượng.

Tại Ninh Gia, lực lượng chức năng đã xử lý 12 vụ vi phạm về lâm nghiệp với diện tích khoảng 4,3 ha. Quảng Sơn đã tháo dỡ, di dời 10 nhà tạm xây dựng trái phép trên đất lâm nghiệp và khoảng 2.000 cây trồng; đồng thời lập hồ sơ chuyển cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh xử lý hình sự vụ phá rừng với diện tích 7.444,7 m² tại tiểu khu 1679.

Tại Trường Xuân, địa phương đã thu hồi đất rừng bị lấn chiếm và giải tỏa 8 điểm lấn chiếm hành lang Quốc lộ 14. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm chưa được xử lý triệt để ở một số nơi.

Một vấn đề được Đoàn khảo sát đặc biệt lưu ý là việc thực hiện các quyết định xử phạt và khắc phục hậu quả còn chậm. Tại Ninh Gia còn 29/37 trường hợp chưa nộp phạt; Tà Hine còn 21/57 trường hợp chưa thi hành, với số tiền 495 triệu đồng. Quảng Sơn còn 11 trường hợp và Phan Sơn còn 3/10 trường hợp chưa hoàn thành khắc phục hậu quả. Một số trường hợp tại Tà Hine và Quảng Sơn còn tái vi phạm trên cùng thửa đất khi quyết định xử lý trước đó chưa được thi hành.

Đáng chú ý, công tác quản lý đất công, đất nông, lâm trường sau bàn giao vẫn là điểm nghẽn. Tại Quảng Sơn, 89,77 ha lâm phần của Công ty Cổ phần Thiên Sơn đang có người dân canh tác, trong khi 196,2 ha chưa hoàn thiện thủ tục giao, cho thuê cho Công ty Cổ phần Nông lâm nghiệp Trường Thành.

Tình trạng sử dụng đất sai mục đích, lấn chiếm rừng để mở rộng diện tích đất sản xuất nông nghiệp vẫn diễn biến phức tạp tại một số địa phương

Đoàn khảo sát cũng cho rằng một số địa phương còn chậm thực hiện các nhiệm vụ quản lý rừng theo Luật Lâm nghiệp, như phân loại rừng, phân định ranh giới các loại rừng, điều tra, kiểm kê, theo dõi diễn biến rừng và lập dự án giao đất, giao rừng.

Từ kết quả khảo sát, Đoàn khảo sát kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo rà soát tổng thể diện tích đất nông, lâm trường và đất doanh nghiệp được giao, cho thuê, bao gồm cả diện tích đã bàn giao nhưng chưa hoàn thiện thủ tục. Đồng thời, cần làm rõ trách nhiệm của chủ rừng và địa phương trong việc để xảy ra tình trạng người dân lấn, chiếm đất lâm nghiệp; thực hiện chặt chẽ việc bàn giao đất, rừng về địa phương và tiếp tục xử lý dứt điểm các kết luận thanh tra, kiểm tra còn tồn tại.

Đối với lĩnh vực đất đai, HĐND tỉnh đề nghị quan tâm bố trí kinh phí đo đạc, lập bản đồ địa chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai; đẩy nhanh việc phê duyệt quy hoạch chung cấp xã và hỗ trợ các địa phương tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình cấp GCNQSDĐ.

Đối với các xã, yêu cầu được đặt ra là phải rà soát, phân loại toàn bộ hồ sơ đất đai tồn đọng, xây dựng kế hoạch giải quyết dứt điểm, hạn chế hồ sơ trễ hẹn; đồng thời rà soát các quyết định xử phạt đã ban hành, đôn đốc thi hành và áp dụng biện pháp cưỡng chế khi đủ điều kiện theo quy định.

Những con số từ đợt khảo sát cho thấy bài toán quản lý đất đai, đất lâm nghiệp ở cơ sở vẫn còn rất lớn. Hàng nghìn thửa đất chưa được cấp giấy chứng nhận, quỹ đất nông lâm trường còn những diện tích chưa hoàn thiện thủ tục, trong khi vi phạm rừng và đất rừng vẫn phát sinh. Nếu không đồng thời hoàn thiện hồ sơ địa chính, xác lập rõ ranh giới đất – rừng và xử lý dứt điểm các diện tích bị lấn chiếm, nguy cơ tranh chấp, tái lấn chiếm và khó khăn trong quản lý tài nguyên sẽ tiếp tục kéo dài.

Đoàn khảo sát đề nghị Thường trực HĐND tỉnh xem xét đưa các nội dung này vào chương trình giám sát, giải trình hoặc chất vấn khi cần thiết; đồng thời yêu cầu các đơn vị, địa phương báo cáo kết quả thực hiện kiến nghị trước ngày 15/12/2026./.