Rau tề thái là loại rau dại tốt nhất, được mệnh danh là "loại cỏ bảo vệ sức khỏe". Ảnh minh họa.

Loại rau nhắc đến ở đây là rau tề thái. Ở nước ta rau tề thái còn có một số tên khác như cây tề, địa mễ thái, cải dại, cỏ tam giác. Tên khoa học: Capsella Bursa - pastoris (L.) Medik. Đặc biệt, cây mọc hoang ở miền Bắc Việt Nam, nhiều nhất ở vùng Sapa (Lào Cai), Ninh Bình, Lạng Sơn, Cao Bằng... thường thấy trên các bãi hoang.

Đây là loại rau dại tươi ngon rất được yêu thích. Rau tề thái không chỉ cung cấp cho cơ thể nguồn dinh dưỡng dồi dào trong mùa đông mà còn là "báu vật" trong nấu ăn. Tề thái có lá xanh mềm, giàu vitamin C, vitamin A, sắt, canxi và các chất dinh dưỡng khác.

Thông thường vào mùa đông lạnh giá, loại rau dại này vừa thơm ngon lại cung cấp những dưỡng chất cần thiết cho cơ thể nên là sự lựa chọn lý tưởng để bồi dưỡng và duy trì sức khỏe.

Theo Đông y, tề thái vị ngọt nhạt, tính mát; vào can và vị. Có tác dụng thanh nhiệt, giảm ho, cầm máu, lợi tiểu, tiêu thũng, trừ suyễn. Tác dụng bổ tỳ kiện vị, thanh can minh mục, chỉ huyết lợi niệu. Dùng cho các trường hợp chảy máu cam, thổ huyết khái huyết, niệu huyết, tiện huyết, viêm sưng kết mạc mắt, phù nề, đau nhức...

Trong cuốn "Bản thảo cương mục" (bách khoa toàn thư về thảo dược của Trung Quốc) có ghi rằng: tề thái có khả năng lợi gan, lợi ngũ tạng, rễ có thể dùng để chữa đau mắt, làm sáng mắt, giúp dạ dày mạnh khỏe hơn, hạt có thể hỗ trợ điều trị chứng đau mắt, bổ ngũ tạng, chữa lỵ lâu ngày.

Bên cạnh giá trị dinh dưỡng cao, cây tề thái còn là một vị dược liệu quý trong ngành y học, có thể giúp cải thiện khả năng miễn dịch. Đông y và Tây y đều dùng tề thái làm thuốc cầm máu, chữa sốt, lợi tiểu, dùng trong những trường hợp ruột, tử cung xuất huyết, khái huyết, kinh nguyệt quá nhiều.

Loại rau này giàu carotene nên là thực phẩm tốt để điều trị bệnh khô mắt và bệnh quáng gà. Các dưỡng chất trong rau tề thái có tác dụng làm giảm mức cholesterol và chất béo trung tính trong máu và gan, giảm huyết áp, đồng thời giảm viêm.

Rau tề thái được biết là có tác dụng thanh nhiệt, minh mục (sáng mắt), tiêu viêm. Chính vì vậy, trong y học cổ truyền có bài thuốc điều trị mờ mắt, nóng gan từ rau tề thái rất hay, đó là hái rau tươi nấu cháo ăn hàng ngày. Món ăn này có tác dụng bổ gan, ăn dần sẽ giúp sáng mắt.

Ăn nhiều loại rau này có thể tăng cường hàm lượng vitamin C trong cơ thể, có tác dụng kháng virus. Trong rau cỏ dại cũng chứa lượng lớn chất xơ thô, sau khi tiêu thụ có thể tăng cường nhu động ruột già, chống táo bón, từ đó tăng cường trao đổi chất.

Qua đó giúp ngăn ngừa và điều trị mỡ máu cao, tăng huyết áp, bệnh tim mạch vành, béo phì, tiểu đường, ung thư đường ruột...

TS Nguyễn Đức Quang đã chia sẻ một số bài thuốc dùng tề thái trên Sức khỏe & Đời sống.

- Chữa lỵ ra máu: Tề thái sao đen hay tồn tính 30g sắc uống.

- Chữa phế ung, ngực đầy tức, khó thở hoặc toàn thân phù thũng: Tề thái khô 20g, đại táo 5 quả. Cắt hoặc xé đại táo; sắc chung với tề thái, ngày uống 1 thang.

- Chữa cổ trướng, chân tay gầy, đái sẻn ít: Tề thái 100g, đình lịch tử 100g. Tán nhỏ mịn, làm viên hoàn mật, viên 10g. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 1 viên, uống với nước sắc trần bì.

Liều dùng: cây tươi 50 - 100g, dạng khô 10 - 15g; nấu hãm, ép nước hoặc phối hợp với các thuốc khác.

Cách chế biến rau tề thái ngon, bổ dưỡng

Canh rau tề thái, sò điệp, trứng

Theo báo Giao Thông, để nấu món ngon này bạn cần chuẩn bị nguyên liệu rau tề thái, sò điệp, trứng, gừng lát, muối, dầu ăn. Cách làm: Rau tề thái rửa sạch, cắt ngắn vừa ăn. Sò điệp rửa sạch, để ráo nước rồi cho vào nồi, hấp trên lửa lớn cho đến khi sò nở, nạy thịt sò ra để riêng. Đập 2 quả trứng vào. bát, khuấy đều. Đun nóng dầu trong nồi, đổ nước trứng vào, xào cho đến khi nước trứng đông lại thành từng cục thì thêm nước vào và đun sôi trên lửa lớn. Cho thịt sò điệp vào, thêm rau tề thái vào, đun sôi, thêm muối, tiêu, dầu mè cho vừa ăn rồi dùng.

Canh tề thái thịt lợn

Rau tề thái tươi 100g, xương lợn 80 - 100g. Ninh xương lợn cho nhừ rồi cho tề thái thái nhỏ vào, thêm muối mắm gia vị. Ăn trong ngày 1 - 2 lần vào bữa chính. Dùng cho các trường hợp chảy máu cam, đái ra huyết, đau mắt đỏ...

Bánh bột ngô rau tề thái

Cách làm:

- Rau tề thái rửa sạch, cắt nhỏ. Nấm hương tươi rửa sạch, chần, để nguội, vắt bớt nước, cắt thành từng lát mỏng, để riêng. Cà rốt cắt sợi mỏng. Ngâm mọc nhĩ nở mềm, cắt thành miếng vừa ăn.

Tráng trứng chín rồi cắt thành từng miếng. Tôm khô ngâm nước cho mềm rồi vớt ra để ráo nước.

- Rau tề thái, cà rốt, mộc nhĩ, trứng, tôm khô thái sợi, mộc nhĩ, tôm khô, trứng đã sơ chế vào tô lớn, thêm chút muối, dầu ăn rồi đảo đều làm nhân bánh.

- Lấy một lượng nhân vừa đủ, nhẹ nhàng vo đều, nặn thành hình tròn rồi lăn qua bột ngô. Bạn nhớ lăn 3-4 lần cho bột ngô ngấm với độ ẩm của nhân bánh, khiến nhân bánh được bao bọc một lớp bột ngô vừa phải.

- Cho bánh bột ngô vào nồi, hấp trên lửa lớn, thêm hơi nước và hấp trong 10 phút thì lấy ra ăn.

Nếu bây giờ bạn đào được nhiều rau tề thái và ăn không hết có thể đem bảo quản để ăn dần.