Mùa đông trên đỉnh Phja Oắc. Ảnh Quốc Sơn.

Vườn quốc gia Phia Oắc - Phia Đén được thành lập tháng 1/2018 có tổng diện tích tự nhiên hơn 10.593 ha thuộc địa bàn 4 xã: Thành Công, Quang Thành, Phan Thanh, Hưng Đạo và thị trấn Tĩnh Túc, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng. Vườn quốc gia được quy hoạch thành 3 phân khu chức năng: Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt diện tích hơn 4.035 ha; Phân khu phục hồi sinh thái diện tích hơn 6.417 ha; Phân khu dịch vụ hành chính hơn 140 ha. Riêng vùng đệm vườn quốc gia có diện tích hơn 8.276 ha, trên địa bàn 42 thôn thuộc 6 xã: Phan Thanh, Thành Công, Quang Thành, Hưng Đạo, Vũ Nông, Thể Dục và thị trấn Tĩnh Túc, huyện Nguyên Bình.

Sắc đỏ quyến rũ của hoa đào mỗi độ xuân về dọc hai bên đường đến Vườn quốc gia Phja Oắc – Phja Đén. Ảnh Quốc Sơn

Phja Oắc – Phja Đén là hai ngọn núi cao trong khu vườn quốc gia. So với mực nước biển, đỉnh núi Phja Đén cao 1.391m, đỉnh núi Phja Oắc cao 1.931m, được ví như “viên ngọc quý”, “lá phổi xanh”, “nóc nhà” phía tây của tỉnh Cao Bằng. Nơi đây có nhiều loại khoáng sản quý hiếm như: vàng, bạc, thiếc, vonfram, quặng uranium…, rừng thuộc hệ sinh thái rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới và á nhiệt đới núi trung bình; hệ sinh thái rừng lùn hay còn gọi là “rừng rêu” kiểu rừng của khí hậu ôn đới đặc trưng của miền Bắc Việt Nam; có các loài đặc hữu, nguy cấp, quý hiếm, với 1.287 loài thuộc 786 chi trong 202 họ thực vật của 6 ngành thực vật, trong đó, có 90 loài thực vật quý hiếm nằm trong Sách Đỏ Việt Nam như: ba gạc lá vòng, bách bộ đứng, dẻ tùng sọc trắng, thiết sam núi đá, vù hương, sến mật, thông pà cò, lát hoa, nghiến, cùng nhiều loài dược liệu quý: thất diệp nhất chi hoa, đông trùng hạ thảo, sâm núi…

Vườn quốc gia có 496 loài động vật có xương sống và hàng nghìn loài động vật không xương sống, côn trùng; 58 loài động vật quý hiếm, gồm 30 loài thú có tên trong Sách Đỏ Việt Nam như: tê tê vàng, khỉ mặt đỏ, báo gấm, vượn đen…; 12 loài bò sát, trong đó 3 loài ở thứ hạng cực kỳ nguy cấp… Đây là nguồn tài nguyên vô cùng quý hiếm, những nguồn gen động vật có giá trị kinh tế và giá trị bảo tồn cao.

Đồi chè hữu cơ của Nông trường chè Kolia, xã Thành Công, huyện Nguyên Bình. Ảnh Quốc Sơn.

Vườn quốc gia Phja Oắc – Phja Đén còn được ví như “viên ngọc quý”, “lá phổi xanh”, “nóc nhà” phía tây của tỉnh Cao Bằng, với khí hậu mát mẻ, không khí trong lành, nhiệt độ trung bình thấp, độ ẩm cao, là thiên đường của nhiều loài hoa. Nơi đây bốn mùa hoa nở, nhất là vào mùa xuân, hoa nở miên man, sắc hoa rực rỡ, bởi sắc đỏ quyến rũ của đỗ quyên, sắc xanh ngọc bích mơn man của cẩm tú cầu, sắc tím nồng nàn của hoa mua, sắc trắng, vàng… của lan rừng phủ kín sườn núi, tràn xuống khe thung hoà vào màu xanh của sắc lá cây rừng, của núi non hùng vĩ, điệp trùng. Và mùa đông, nhiệt độ xuống thấp, đỉnh Phja Oắc lại được phủ đầy màu trắng tinh nguyên của băng tuyết hay mờ ảo của màn sương màu khói khiến cho khung cảnh thiên nhiên nơi đây đẹp tựa bức tranh kỳ vĩ mà huyền ảo, hoang sơ nhưng diễm lệ, như hư như thực đến mê hoặc.

Khu nghỉ dưỡng Kolia, xã Thành Công, huyện Nguyên Bình. Ảnh Quốc Sơn.

Với vẻ đẹp kỳ vĩ, Vườn quốc gia Phja Oắc – Phja Đén lưu giữ hệ sinh thái đặc trưng, đa dạng sinh học và hệ thống địa chất, địa mạo độc đáo có giá trị nghiên cứu khoa học, với nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú và tiềm năng, lợi thế phát triển du lịch sinh thái, nằm trong hành trình tuyến du lịch phía tây của Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng. Nơi đây đang là điểm đến hấp dẫn thu hút đông đảo du khách trong, ngoài nước đến nghỉ dưỡng, trải nghiệm “Khám phá Phja Oắc- Ngọn núi của những đổi thay”.