Nước lá đinh lăng tươi hay khô tốt hơn?

Ảnh minh họa.

Nước lá đinh lăng từ lâu được nhiều người sử dụng như một loại thức uống thảo dược. Lá đinh lăng có thể dùng ở dạng tươi hoặc sau khi phơi, sấy khô. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học để khẳng định nước nấu từ lá tươi hay lá khô tốt hơn đối với sức khỏe.

Quá trình phơi, sấy và bảo quản có thể làm thay đổi độ ẩm, mùi vị cũng như hàm lượng một số thành phần trong lá. Vì vậy, việc lựa chọn lá đinh lăng tươi hay khô nên dựa trên mục đích sử dụng, khẩu vị, nguồn nguyên liệu và sự thuận tiện.

1. Nước lá đinh lăng tươi và khô khác nhau thế nào?

Đinh lăng chứa một số hợp chất tự nhiên như saponin cùng nhiều thành phần khác. Tuy nhiên, thành phần và hàm lượng các chất có thể thay đổi tùy giống cây, bộ phận sử dụng, điều kiện trồng, thời điểm thu hái và phương pháp chế biến.

Lá đinh lăng tươi: Có độ ẩm cao, giữ mùi đặc trưng của lá mới thu hái. Khi nấu, nước thường có mùi thảo mộc rõ và vị tương đối đậm. Ưu điểm của lá tươi là có thể sử dụng ngay nếu bảo đảm nguồn nguyên liệu sạch và an toàn.

Lá đinh lăng khô: Thuận tiện hơn trong bảo quản và sử dụng. Sau khi phơi hoặc sấy, lá mất phần lớn nước nên khối lượng nguyên liệu cần dùng cũng khác so với lá tươi. Mùi vị của nước pha hoặc sắc từ lá khô có thể dịu hoặc khác so với nguyên liệu tươi tùy phương pháp chế biến.

Không nên chỉ dựa vào trạng thái tươi hay khô để kết luận loại nào chứa nhiều hoạt chất hoặc có lợi cho sức khỏe hơn.

2. Chọn loại nào phù hợp?

Nếu gia đình có cây đinh lăng được trồng và chăm sóc an toàn, lá tươi có thể được thu hái, rửa sạch và sử dụng ngay. Cần tránh sử dụng lá từ cây vừa được phun thuốc bảo vệ thực vật hoặc không rõ nguồn gốc.

Trong khi đó, lá khô thuận tiện với người muốn bảo quản lâu hoặc sử dụng như một loại trà thảo dược. Khi mua sản phẩm khô, nên lựa chọn cơ sở uy tín, kiểm tra nguồn gốc, hạn sử dụng và tình trạng nguyên liệu; không dùng sản phẩm có dấu hiệu ẩm mốc, đổi màu hoặc mùi bất thường.

3. Cách nấu nước lá đinh lăng

Với lá tươi, cần lựa chọn lá sạch, loại bỏ lá sâu bệnh và rửa kỹ dưới vòi nước. Có thể cho lượng vừa phải vào nước, đun sôi rồi giảm nhỏ lửa trong vài phút trước khi tắt bếp.

Đối với lá khô, rửa nhanh nếu cần thiết rồi có thể hãm với nước nóng tương tự cách pha trà hoặc sắc với nước.

Nồng độ nước đinh lăng phụ thuộc vào lượng nguyên liệu và lượng nước sử dụng. Không nên tự ý nấu nước quá đặc với quan niệm càng nhiều nguyên liệu thì tác dụng càng tốt.

4. Lưu ý khi uống nước lá đinh lăng

Đinh lăng là nguyên liệu được sử dụng trong dân gian và y học cổ truyền, nhưng điều đó không đồng nghĩa có thể sử dụng tùy ý hoặc thay thế thuốc điều trị.

Người dùng không nên uống nước đinh lăng thay hoàn toàn nước lọc trong ngày hoặc sử dụng lượng lớn, kéo dài mà không có hướng dẫn chuyên môn. Nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường như buồn nôn, chóng mặt, đau bụng hoặc rối loạn tiêu hóa sau khi uống, nên ngừng sử dụng và theo dõi sức khỏe.

Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, trẻ em, người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính và người đang sử dụng thuốc nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc người có chuyên môn trước khi sử dụng thường xuyên.

Nước lá đinh lăng sau khi nấu cần được bảo quản hợp vệ sinh. Tốt nhất chỉ chuẩn bị lượng vừa đủ dùng, tránh để lâu ở nhiệt độ phòng, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm.

Nhìn chung, lá đinh lăng tươi và khô đều có thể được sử dụng để pha hoặc nấu nước. Thay vì đặt vấn đề loại nào “tốt hơn”, người dùng nên quan tâm đến nguồn nguyên liệu, cách chế biến, lượng sử dụng và tình trạng sức khỏe của bản thân.

ThS. BS Nguyễn Ngọc Tuấn