Nông sản Việt Nam tại Chợ đầu mối Rungis lớn nhất thế giới ở thủ đô Paris (Pháp)

Mức xuất siêu 8,4 tỷ USD cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động xuất khẩu nông sản. Đây là kết quả của quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và mở rộng thị trường xuất khẩu. Trong những năm gần đây, nông nghiệp Việt Nam đã chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang chú trọng chất lượng, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thực phẩm và phát triển bền vững.

Nhiều mặt hàng nông sản chủ lực tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Gạo là một trong những điểm sáng nổi bật. Chất lượng gạo Việt Nam ngày càng được nâng cao, nhiều giống gạo thơm, gạo đặc sản đã chinh phục được những thị trường khó tính như châu Âu, Nhật Bản và Hoa Kỳ. Giá gạo xuất khẩu duy trì ở mức cao giúp tăng đáng kể giá trị kim ngạch, đồng thời khẳng định vị thế của Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới.

Bên cạnh gạo, rau quả tiếp tục tạo nên những dấu ấn ấn tượng. Nhiều loại trái cây như sầu riêng, thanh long, xoài, chuối, mít và chôm chôm được xuất khẩu với khối lượng lớn sang các thị trường quốc tế. Đặc biệt, sầu riêng đã trở thành mặt hàng xuất khẩu tỷ USD nhờ việc mở rộng thị trường và đáp ứng các yêu cầu kiểm dịch nghiêm ngặt. Sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành rau quả cho thấy tiềm năng rất lớn của nông sản nhiệt đới Việt Nam.

Ngành thủy sản dù gặp một số khó khăn do nhu cầu tiêu dùng giảm tại nhiều thị trường lớn nhưng vẫn duy trì được vị thế quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu. Các mặt hàng như tôm, cá tra, cá ngừ tiếp tục được xuất khẩu đến hơn 150 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong khi đó, ngành lâm nghiệp tiếp tục đóng góp tích cực với các sản phẩm gỗ và đồ gỗ có mặt tại nhiều thị trường lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Kết quả xuất siêu 8,4 tỷ USD còn phản ánh hiệu quả của việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Nếu trước đây nông sản Việt Nam phụ thuộc nhiều vào một số thị trường truyền thống thì hiện nay đã mở rộng sang nhiều khu vực khác nhau. Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA, CPTPP, UKVFTA và RCEP đã tạo điều kiện thuận lợi để nông sản Việt Nam tiếp cận các thị trường lớn với mức thuế ưu đãi. Nhờ đó, doanh nghiệp có thêm cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng quy mô xuất khẩu.

Một yếu tố quan trọng khác góp phần tạo nên thành công là sự phát triển của khoa học công nghệ trong sản xuất nông nghiệp. Nhiều địa phương đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp thông minh, hệ thống tưới tiết kiệm nước, nhà kính, nhà màng và các giải pháp số hóa trong quản lý sản xuất. Việc áp dụng công nghệ không chỉ nâng cao năng suất mà còn giúp kiểm soát chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường nhập khẩu.

Bên cạnh đó, công tác xây dựng vùng nguyên liệu tập trung và cấp mã số vùng trồng đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Nhiều sản phẩm nông nghiệp được sản xuất theo quy trình tiêu chuẩn, có khả năng truy xuất nguồn gốc đầy đủ. Đây là yêu cầu ngày càng quan trọng trong thương mại quốc tế, đặc biệt đối với các thị trường phát triển. Việc tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị cũng giúp nâng cao thu nhập cho nông dân và giảm thiểu rủi ro trong tiêu thụ sản phẩm.

Thành công của ngành nông nghiệp còn thể hiện vai trò điều hành linh hoạt của các cơ quan quản lý nhà nước. Các hoạt động xúc tiến thương mại, tháo gỡ rào cản kỹ thuật, đàm phán mở cửa thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp đã được triển khai hiệu quả. Nhiều mặt hàng nông sản mới được cấp phép xuất khẩu chính ngạch, tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, ngành nông nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp với tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn, mưa lũ cực đoan ảnh hưởng đến sản xuất. Giá vật tư nông nghiệp còn ở mức cao làm tăng chi phí sản xuất. Ngoài ra, các yêu cầu về tiêu chuẩn môi trường, phát thải carbon, lao động và truy xuất nguồn gốc từ các thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe, đòi hỏi doanh nghiệp và người sản xuất phải liên tục đổi mới.

Để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới, ngành nông nghiệp cần tiếp tục đẩy mạnh tái cơ cấu theo hướng xanh, bền vững và hiện đại. Việc phát triển nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính và tăng cường chế biến sâu sẽ giúp nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm. Đồng thời, cần chú trọng xây dựng thương hiệu quốc gia cho các mặt hàng nông sản chủ lực, nâng cao năng lực dự báo thị trường và tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.

Mức xuất siêu 8,4 tỷ USD trong sáu tháng đầu năm là minh chứng rõ nét cho sức sống mạnh mẽ của nông nghiệp Việt Nam. Đây không chỉ là thành quả của người nông dân, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý mà còn là dấu hiệu cho thấy nông nghiệp đang từng bước chuyển mình theo hướng hiện đại và hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới. Với nền tảng đã được xây dựng và những chính sách phù hợp, ngành nông nghiệp hoàn toàn có cơ sở để tiếp tục giữ vững vai trò trụ đỡ của nền kinh tế, đóng góp ngày càng lớn vào sự phát triển bền vững của đất nước./.