Nông nghiệp Việt Nam "bứt tốc" chuyển đổi xanh, gia tăng giá trị

Quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt gần 16,7 tỷ USD

Giảm diện tích lúa, tăng cây trồng giá trị cao

Trong quý I/2026, cả nước gieo cấy khoảng 2,92 triệu ha lúa Đông Xuân, giảm 1,3% so với cùng kỳ năm trước. Diện tích thu hoạch đạt 529,4 nghìn ha, giảm 5,6%, kéo theo sản lượng đạt khoảng 3,64 triệu tấn, giảm 5,5% theo số liệu của Tổng cục Thống kê.

Nguyên nhân chủ yếu do các địa phương chủ động chuyển đổi diện tích lúa kém hiệu quả sang các loại cây trồng khác hoặc mục đích sử dụng có giá trị kinh tế cao hơn.

Dù vậy, năng suất lúa vẫn đạt khoảng 68,7 tạ/ha. Các địa phương có diện tích gieo cấy lớn tiếp tục tập trung tại khu vực phía Nam như An Giang, Cần Thơ và Tây Ninh.

Đáng chú ý, nhóm cây ăn quả tiếp tục là điểm sáng với nhiều sản phẩm tăng trưởng khá. Sản lượng sầu riêng đạt 212,9 nghìn tấn, tăng 15%; thanh long đạt 341,3 nghìn tấn, tăng 3,1%; xoài đạt 207,6 nghìn tấn, tăng 1,8%. Nhiều loại trái cây khác như mít, chuối, bưởi cũng duy trì đà tăng trưởng nhờ mở rộng diện tích và ứng dụng kỹ thuật canh tác hiện đại.

Chăn nuôi, thủy sản duy trì đà phục hồi

Chăn nuôi tiếp tục là trụ đỡ quan trọng của ngành khi duy trì đà phục hồi tích cực. Tổng đàn lợn cả nước tăng 2,9%, sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng đạt khoảng 1,44 triệu tấn, tăng 4,9%.

Chăn nuôi gia cầm phát triển ổn định với tổng đàn tăng 3,3%, sản lượng thịt đạt 660,8 nghìn tấn, tăng 5,8%. Các mô hình chăn nuôi an toàn sinh học và liên kết chuỗi tiếp tục phát huy hiệu quả.

Tuy nhiên, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dịch bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ, trong đó dịch tả lợn châu Phi còn diễn biến phức tạp tại các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ.

Ở lĩnh vực thủy sản, tổng sản lượng 3 tháng đầu năm đạt khoảng 2,18 triệu tấn, tăng 3,2%. Trong đó, nuôi trồng đạt gần 1,3 triệu tấn, tăng 5,4%; sản lượng tôm đạt gần 230 nghìn tấn, tăng 6,2%; cá đạt khoảng 1,62 triệu tấn, tăng 2,8%. Khai thác thủy sản duy trì ổn định với sản lượng gần 887 nghìn tấn.

Xuất khẩu đạt gần 16,7 tỷ USD

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản quý I/2026 ước đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, xuất khẩu nông sản đạt 8,93 tỷ USD, tăng 4,1%; thủy sản đạt 2,62 tỷ USD, tăng 13,3%. Đặc biệt, xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi tăng mạnh 54,3%, đạt gần 198 triệu USD.

Ngược lại, xuất khẩu lâm sản giảm nhẹ 2,4%. Kim ngạch nhập khẩu đạt 11,91 tỷ USD, đưa tổng kim ngạch xuất nhập khẩu toàn ngành lên khoảng 28,6 tỷ USD, với mức thặng dư thương mại đạt 4,78 tỷ USD.

Nông nghiệp hữu cơ mở rộng, thúc đẩy tăng trưởng xanh

Bên cạnh chuyển dịch cơ cấu sản xuất, phát triển nông nghiệp hữu cơ đang trở thành xu hướng rõ nét tại nhiều địa phương. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, diện tích sản xuất hữu cơ những năm gần đây không ngừng tăng, đạt khoảng 240.000 ha, chiếm khoảng 2% tổng diện tích đất nông nghiệp, tập trung ở các sản phẩm như lúa, rau, cà phê, chè và cây ăn quả.

Việc mở rộng sản xuất hữu cơ không chỉ góp phần giảm tác động đến môi trường, cải thiện chất lượng đất mà còn nâng cao giá trị nông sản, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu. Đây được xem là một trong những hướng đi quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp xanh.

Hướng tới nền nông nghiệp giá trị cao, bền vững

Cùng với sản xuất và xuất khẩu, lĩnh vực lâm nghiệp cũng ghi nhận kết quả tích cực với diện tích rừng trồng mới đạt 50,5 nghìn ha, tăng 3%; diện tích rừng được chăm sóc tăng 25,3%.

Nhìn chung, trong quý I/2026, ngành nông nghiệp tiếp tục chuyển dịch theo hướng nâng cao giá trị và hiệu quả, thể hiện rõ qua xu hướng giảm diện tích lúa, tăng cây ăn quả và nuôi trồng thủy sản.

Tuy nhiên, để duy trì tăng trưởng bền vững, ngành cần tiếp tục kiểm soát dịch bệnh, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong toàn chuỗi sản xuất./.