Nông dân xã Thanh Nưa chăm sóc lúa đông - xuân trong thời gian lúa đẻ nhánh.

Mùa vụ trước, gia đình bà Lò Thị Xoan, xã Thanh Nưa, tỉnh Điện Biên đã thử nghiệm gieo trồng giống lúa TĐ25 (người dân thường gọi là “lúa Thủ đô”), giống chưa được đưa vào cơ cấu giống chính thức của tỉnh. Dù có thời gian sinh trưởng ngắn, cây lúa phát triển nhanh, ít sâu bệnh ở giai đoạn đầu, song đến thời kỳ trổ bông, giống lúa này bộc lộ nhiều hạn chế: Tỷ lệ hạt lép cao, chất lượng gạo không nổi trội... dẫn đến năng suất thấp.

Rút kinh nghiệm, vụ đông - xuân năm nay, gia đình bà Xoan lựa chọn giống lúa theo đúng cơ cấu, đồng thời chủ động chăm sóc ngay từ đầu vụ. Bà Xoan chia sẻ: Sau vụ trước năng suất không đạt như mong muốn trên diện tích 1.200m2, gia đình tôi chuyển sang gieo cấy giống lúa được ngành nông nghiệp khuyến cáo. Ngay từ khi lúa bén rễ, chúng tôi làm cỏ, bón phân cân đối, giữ mực nước hợp lý và thường xuyên thăm đồng để kịp thời phát hiện, phòng trừ sâu bệnh.

Vụ đông xuân năm 2025 - 2026, toàn xã Thanh Nưa gieo cấy hơn 1.170ha lúa, chủ yếu là các giống nằm trong cơ cấu được khuyến cáo, như: J02, nếp 87, 97, đài thơm 8... Hiện nay, lúa đang trong giai đoạn đẻ nhánh, sinh trưởng ổn định. Nhằm bảo đảm hiệu quả sản xuất, chính quyền xã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật, khuyến cáo nông dân chăm sóc lúa đúng quy trình, phù hợp với từng trà lúa, từng điều kiện canh tác giúp cây lúa phát triển đồng đều, hạn chế sâu bệnh phát sinh.

Nối tiếp những vụ lúa được mùa, vụ đông xuân năm nay xã Mường Ảng gieo cấy 337ha lúa. Đến thời điểm này, diện tích lúa trên địa bàn đang sinh trưởng tốt, đồng đều giữa các trà lúa.

Được chăm sóc tốt nên tích lúa của người dân xã Mường Ảng sinh trưởng ổn định.

Ông Lù Văn Cường, Phó trưởng phòng Kinh tế xã Mường Ảng chia sẻ: Qua kiểm tra đồng ruộng, tình hình sâu bệnh cơ bản được kiểm soát, chưa phát sinh các đối tượng gây hại. Tuy nhiên, theo dự báo, thời tiết thời gian tới có thể diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh một số đối tượng gây hại như: Ốc bươu vàng, hiện tượng nghẹt rễ, trùng hại rễ, chuột... Do đó, xã đã và đang tăng cường công tác kiểm tra, theo dõi sát diễn biến sinh trưởng của các trà lúa để kịp thời đưa ra khuyến cáo; hướng dẫn nông dân chủ động thăm đồng, áp dụng các biện pháp phòng trừ phù hợp ngay từ đầu nhằm hạn chế thiệt hại, bảo đảm năng suất, sản lượng vụ đông - xuân.

Cùng với các biện pháp phòng trừ sâu bệnh, hiện nay, ngành Nông nghiệp và chính quyền địa phương hướng dẫn người dân chủ động quản lý nguồn nước trên đồng ruộng, giữ mực nước phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa, bảo đảm đủ nước cho lúa đẻ nhánh, hạn chế úng cục bộ hoặc khô hạn kéo dài.

Ông Phan Văn Vượng, Chi cục Thủy lợi và Phòng chống thiên tai cho biết: Đơn vị đã phối hợp với các xã rà soát diện tích canh tác, xác định nhu cầu tưới theo từng vùng và từng giai đoạn sinh trưởng của cây trồng làm cơ sở điều chỉnh lịch cấp nước phù hợp với diễn biến thời tiết. Ưu tiên cấp nước cho các vùng trọng điểm, khu vực xa nguồn và vùng sản xuất lúa 2 vụ.

Có chức năng quản lý, vận hành 34 công trình thủy lợi, gồm 13 hồ chứa trên địa bàn tỉnh, vụ đông xuân 2025 - 2026, Công ty TNHH Quản lý thủy nông Điện Biên chịu trách nhiệm đảm bảo nước cho gần 5.000ha lúa. Để bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất, Công ty chủ động theo dõi diễn biến thời tiết, đánh giá khả năng tích trữ nước tại từng công trình và cân đối với nhu cầu sử dụng thực tế của người dân. Trên cơ sở đó, kế hoạch tưới được xây dựng linh hoạt, phù hợp với từng khu vực, từng hệ thống công trình.

Song song với việc điều tiết nguồn nước, đơn vị thường xuyên tổ chức nạo vét, khơi thông kênh mương nhằm bảo đảm dòng chảy thông suốt. Đối với các hồ chứa nhỏ có mực nước thấp, Công ty bố trí hệ thống bơm hỗ trợ đưa nước từ lòng hồ vào kênh dẫn, bảo đảm cung cấp nước kịp thời cho đồng ruộng.

Ông Vũ Xuân Viễn, Phó Giám đốc Công ty TNHH Quản lý thủy nông Điện Biên cho biết: Quá trình vận hành các công trình thủy lợi, đơn vị tập trung điều tiết nước hợp lý theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa bảo đảm cấp nước kịp thời, đủ lưu lượng cho sản xuất. Công ty duy trì chế độ kiểm tra thường xuyên tại các đầu mối công trình, kênh chính, kênh nhánh để kịp thời phát hiện, xử lý các sự cố phát sinh, hạn chế thất thoát nguồn nước. Bên cạnh đó, tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương trong quản lý, khai thác công trình thủy lợi, hướng dẫn người dân sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả. Chủ động điều chỉnh phương án cấp nước trong trường hợp thời tiết diễn biến bất lợi.