Liên kết "3 nhà" trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành nông nghiệp

Học viện Nông nghiệp Việt Nam vừa tổ chức Hội nghị “Thúc đẩy liên kết Nhà nước – Trường đại học – Doanh nghiệp theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị”, đồng thời khai mạc Ngày hội kết nối doanh nghiệp và cơ hội việc làm cho sinh viên năm 2026.

Tham dự Hội nghị có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị; đại diện các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã, nhà khoa học cùng đông đảo sinh viên nhằm trao đổi các giải pháp thúc đẩy liên kết thực chất giữa quản lý nhà nước, đào tạo và sản xuất kinh doanh.

Không thể phát triển theo cách riêng lẻ

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị cho biết, Nghị quyết 71-NQ/TW đã xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao là động lực then chốt cho phát triển đất nước. Với ngành nông nghiệp và môi trường, yêu cầu này càng cấp thiết khi phải đối mặt đồng thời với biến đổi khí hậu, áp lực tài nguyên, yêu cầu giảm phát thải và tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Theo Thứ trưởng, nông nghiệp hiện nay không chỉ dừng ở câu chuyện sản xuất bao nhiêu, mà cần chuyển sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy chất lượng, giá trị gia tăng và phát triển bền vững làm trung tâm. Để thực hiện được điều đó, liên kết “3 nhà” không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo phát triển, xây dựng thể chế, chính sách và tạo môi trường thuận lợi; các trường đại học, viện nghiên cứu là nơi tạo ra tri thức mới, công nghệ mới, nguồn nhân lực mới; doanh nghiệp là trung tâm của đổi mới sáng tạo, là nơi ứng dụng công nghệ, thương mại hóa sản phẩm khoa học và mở rộng thị trường.

“Nếu ba chủ thể này không gắn kết chặt chẽ với nhau thì nghiên cứu sẽ khó đi vào thực tiễn; doanh nghiệp sẽ thiếu động lực đổi mới công nghệ; còn người dân sẽ khó được hưởng lợi đầy đủ từ thành tựu khoa học công nghệ”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều “điểm nghẽn” hiện nay như kết quả nghiên cứu còn nặng tính hàn lâm, hoạt động chuyển giao công nghệ phân tán, đào tạo chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn và nhiều doanh nghiệp chưa mạnh dạn đầu tư cho nghiên cứu phát triển.

Từ thực tế đó, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các trường đại học chuyển mạnh sang mô hình đại học đổi mới sáng tạo, tăng trải nghiệm thực tế cho sinh viên; đồng thời doanh nghiệp cần coi nhà trường là đối tác chiến lược về tri thức, công nghệ và nhân lực. “Điều chúng ta cần nhất hiện nay là biến tri thức thành năng suất, biến kết quả nghiên cứu thành sản phẩm hàng hóa và biến khoa học công nghệ thành sức cạnh tranh quốc gia”, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị nói.

Làm rõ những "điểm nghẽn" được Thứ trưởng đề cập ở trên, ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, ngành nông nghiệp và môi trường đang được giao mục tiêu tăng trưởng 3,6 - 4% trong giai đoạn tới, trong đó khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng.

Theo ông Long, các nhiệm vụ khoa học công nghệ hiện nay cần xuất phát trực tiếp từ nhu cầu của doanh nghiệp, địa phương và thực tiễn sản xuất thay vì chỉ dừng ở nghiên cứu hàn lâm. “Phải trả lời được thị trường cần gì, ngành đang thiếu gì để đặt hàng nghiên cứu phù hợp”, ông nhấn mạnh.

Dù giai đoạn 2021-2025 ngành đã triển khai hơn 1.200 nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp bộ, song tỷ lệ sản phẩm thực sự đi vào sản xuất và thị trường vẫn còn hạn chế. Đây được xem là một trong những “điểm nghẽn” lớn của hoạt động nghiên cứu khoa học ngành nông nghiệp hiện nay.

Phát biểu tại hội nghị, GS.TS Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, giáo dục đại học hiện nay không thể chỉ đào tạo theo khả năng sẵn có của nhà trường mà phải gắn chặt với nhu cầu phát triển đất nước, yêu cầu thị trường lao động, khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Theo GS. Lan, ngành nông nghiệp và môi trường đang đứng trước nhiều bài toán lớn như chuyển đổi xanh, nông nghiệp tuần hoàn, thích ứng biến đổi khí hậu, phát triển vùng nguyên liệu và nâng cao giá trị nông sản. Những vấn đề này không thể giải quyết nếu mỗi bên hoạt động riêng lẻ.

“Nhà nước không thể chỉ ban hành chính sách rồi chờ thực hiện. Nhà trường không thể chỉ đào tạo trong giảng đường. Doanh nghiệp cũng không thể chỉ tuyển dụng lao động sau đào tạo”, GS.TS Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh.

Doanh nghiệp cần sinh viên vững nghề, giỏi thực tế

Trong gần 70 năm phát triển, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã xây dựng mạng lưới hợp tác với hàng trăm doanh nghiệp, hợp tác xã và đối tác trong, ngoài nước. Hàng năm, hàng nghìn sinh viên được tham gia thực tập nghề nghiệp, trải nghiệm doanh nghiệp và kết nối việc làm.

Đặc biệt, nhiều mô hình hợp tác có chiều sâu đã được triển khai như đào tạo theo đặt hàng, doanh nghiệp tham gia xây dựng chuẩn đầu ra, phối hợp đưa sinh viên thực tập tại doanh nghiệp và vùng nguyên liệu. Theo lãnh đạo Học viện, đây là hướng đi giúp đào tạo gắn sát hơn với nhu cầu thực tiễn.

Trong thời gian tới, Học viện sẽ tiếp tục thúc đẩy cơ chế đào tạo theo đặt hàng giữa Nhà nước, doanh nghiệp, địa phương và nhà trường; đồng thời chuyển mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ theo hướng xuất phát từ bài toán thực tế của doanh nghiệp và địa phương.

Trao đổi bên lề hội nghị, bà Nguyễn Thị Hường, chuyên viên tuyển dụng và thu hút nhân tài của Công ty TNHH Japfa Comfeed Việt Nam cho rằng, mô hình liên kết Nhà nước - Trường đại học - Doanh nghiệp giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành nông nghiệp.

Theo bà Hường, sự phối hợp giữa các bên không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận thực tiễn sản xuất, công nghệ và nhu cầu tuyển dụng ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Trong bối cảnh ngành nông nghiệp chuyển mạnh sang hướng hiện đại, xanh và bền vững, việc rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn là yêu cầu rất cần thiết.

Tại hội nghị, đại diện nhiều doanh nghiệp và địa phương cũng cho rằng liên kết giữa Nhà nước, trường đại học và doanh nghiệp cần đi vào chiều sâu hơn, không dừng ở các hội nghị hay ký kết hình thức. Các ý kiến đề xuất cần có cơ chế cụ thể để doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình đào tạo, đặt hàng nhân lực, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.