Lâm Đồng nâng cao chất lượng sản xuất mắc ca

Đến cuối năm 2025, tổng diện tích mắc ca trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đạt 11.317ha, trong đó diện tích kinh doanh đạt 4.077,7ha, năng suất bình quân 18,8 tạ/ha và sản lượng hơn 7.655 tấn

Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng, đến cuối năm 2025, tổng diện tích mắc ca trên địa bàn tỉnh đạt 11.317ha, trong đó diện tích kinh doanh đạt 4.077,7ha, năng suất bình quân 18,8 tạ/ha và sản lượng hơn 7.655 tấn. Phần lớn diện tích được phát triển theo hình thức trồng xen trong các vườn cà phê, hồ tiêu và cây công nghiệp lâu năm khác với hơn 10.351ha, chiếm trên 91% tổng diện tích. Diện tích trồng thuần đạt 966ha. Trên đất nông nghiệp, diện tích mắc ca đạt 8.781,6ha, trong đó hơn 8.348ha được trồng xen canh.

Trên đất lâm nghiệp, diện tích mắc ca đạt 2.535,4ha, gồm 532,5ha trồng thuần và hơn 2.000ha trồng theo mô hình nông lâm kết hợp. Riêng giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh đã phát triển mới 9.173,7ha mắc ca, trong đó 7.692ha trên đất sản xuất nông nghiệp và 1.481,7ha trên đất lâm nghiệp.

Cùng với mở rộng diện tích, công tác phát triển nguồn giống được địa phương chú trọng. Hiện toàn tỉnh có 5 vườn cây đầu dòng được công nhận với diện tích 11,8ha, khả năng cung cấp gần 947.000 chồi ghép mỗi năm. Ngoài ra còn có 6 cơ sở sản xuất giống với diện tích 2,65ha, công suất khoảng 738.000 cây giống mỗi năm, cơ bản đáp ứng nhu cầu phát triển sản xuất trong tỉnh.

Các giống mắc ca đang được trồng phổ biến gồm OC, 246, 816, 849, 695, 900, 800, 741, 842, QN1, Daddow, A16 và A38. Một số giống mới như 344, 508, 788, A4, H2 đang tiếp tục được khảo nghiệm để đánh giá khả năng thích nghi và năng suất.

Giống cây mắc ca đang được trồng phổ biến

Lâm Đồng cũng đang từng bước nâng cao chất lượng sản xuất mắc ca. Hiện địa phương có 335,7ha ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao và hơn 604ha được chứng nhận tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, trong đó có 564ha đạt VietGAP và trên 40ha sản xuất hữu cơ. Tỉnh đã xây dựng được 5 mã số vùng trồng nội địa với tổng diện tích 133,1ha và sản lượng khoảng 309 tấn, tạo nền tảng quan trọng cho truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Ở lĩnh vực chế biến, toàn tỉnh hiện có 47 cơ sở sơ chế và chế biến mắc ca với tổng công suất thiết kế khoảng 7.532 tấn hạt mỗi năm. Trong đó có 11 cơ sở công suất trên 100 tấn/năm, chiếm hơn 85% tổng năng lực chế biến toàn tỉnh. Đáng chú ý, đã có 5 cơ sở đạt các chứng nhận quốc tế như HACCP, ISO 22000 và Halal.

Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành nông nghiệp, phần lớn cơ sở chế biến hiện vẫn ở quy mô nhỏ, công nghệ chủ yếu là sấy và tách nứt thủ công. Các sản phẩm chế biến sâu như dầu mắc ca, bánh mắc ca, socola mắc ca hay các dòng sản phẩm giá trị gia tăng khác mới chỉ ở giai đoạn thử nghiệm và sản lượng còn hạn chế.

Trong giai đoạn vừa qua, tỉnh đã hình thành 9 chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ mắc ca với sự tham gia của 1.057 hộ dân trên diện tích 1.065ha, sản lượng liên kết đạt khoảng 1.125 tấn. Tổng nguồn lực đầu tư cho phát triển ngành hàng mắc ca giai đoạn 2021-2025 ước khoảng 180 tỷ đồng, chủ yếu từ nguồn vốn xã hội hóa và đầu tư trực tiếp của người dân.

Người nông dân xã Quảng Trực, tỉnh Lâm Đồng vui mừng thu hoạch mắc ca vì sản lượng và chất lượng đều đạt

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành hàng mắc ca vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Công tác quản lý chất lượng giống còn gặp thách thức, giá cây ghép cao trong khi thời gian kiến thiết cơ bản kéo dài. Việc cạnh tranh với các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, bơ cũng khiến nhiều nông hộ cân nhắc khi mở rộng diện tích. Ngoài ra, danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng cho cây mắc ca hiện còn rất hạn chế, gây khó khăn trong công tác phòng trừ sâu bệnh.

Hệ thống thu mua, bảo quản và chế biến chưa đồng bộ; sản phẩm chủ yếu tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô, giá trị gia tăng thấp. Liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân chưa thật sự bền vững, trong khi địa phương vẫn chưa thu hút được các nhà máy chế biến sâu quy mô lớn để tiêu thụ ổn định nguồn nguyên liệu đang gia tăng nhanh chóng.

Theo đánh giá của ngành nông nghiệp, phần lớn cơ sở chế biến hiện vẫn ở quy mô nhỏ, công nghệ chủ yếu là sấy và tách nứt thủ công

Theo kế hoạch giai đoạn 2026-2030, Lâm Đồng đặt mục tiêu nâng tổng diện tích mắc ca lên khoảng 15.000ha, tăng thêm gần 3.700ha so với hiện nay. Trong đó, diện tích trên đất nông nghiệp dự kiến đạt 9.800ha và diện tích trên đất lâm nghiệp khoảng 5.200ha.

Tỉnh dự kiến trồng mới khoảng 3.685ha mắc ca trong 5 năm tới, bao gồm 665ha trồng thuần và khoảng 3.000ha trồng xen, nông lâm kết hợp. Đồng thời sẽ phát triển thêm 14 cơ sở sơ chế, chế biến và kêu gọi đầu tư ít nhất một nhà máy chế biến mắc ca quy mô công nghiệp.

Song song với phát triển vùng nguyên liệu, Lâm Đồng tiếp tục hoàn thiện bộ nhận diện và nhãn hiệu chứng nhận “Mắc ca Lâm Đồng”, đẩy mạnh xây dựng sản phẩm OCOP, xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Hoa Kỳ và các nước châu Âu.

Việc phát triển ngành hàng mắc ca theo hướng bền vững, gắn với chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và liên kết chuỗi giá trị được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nâng cao giá trị sản xuất trên cùng đơn vị diện tích và góp phần phát triển kinh tế xanh tại tỉnh Lâm Đồng trong những năm tới./.