Kiến nghị sửa đổi, bổ sung quy định xử phạt lĩnh vực trồng trọt, BVTV và kiểm dịch thực vật

Lực lượng chức năng của tỉnh Lâm Đồng kiểm tra, xử lý trồng trọt, bảo vệ thực vật và kiểm dịch thực vật

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, các Nghị định quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực giống cây trồng, bảo vệ và kiểm dịch thực vật đã quy định cụ thể hình thức xử phạt vi phạm hành chính kết hợp với các hình thức xử phạt bổ sung (Tước quyền sử dụng có thời hạn đối với Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất phân bón; Giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán phân bón; Giấy phép nhập khẩu phân bón; Quyết định công nhận tổ chức khảo nghiệm phân bón; Quyết định công nhận tổ chức đủ điều kiện khảo nghiệm phân bón) và cả biện pháp khắc phục hậu quả (buộc thu hồi sản phẩm phân bón, thuốc BVTV; buộc tiêu hủy sản phẩm phân bón, thuốc BVTV và giống cây trồng). Các quy định này tạo hành lang pháp lý đầy đủ bắt buộc các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh phân bón, thuốc BVTV và giống cây trồng tuân thủ; các cơ quan quản lý nhà nước thực thi nhiệm vụ chặt chẽ và đảm bảo quy định.

Nghị định đã quy định rõ điều khoản chuyển tiếp, bảo đảm xử lý các vi phạm trước khi Nghị định có hiệu lực một cách phù hợp theo luật hiện hành, đảm bảo công bằng pháp lý và tránh gây tranh chấp, khiếu nại kéo dài.

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật kết hợp với công tác kiểm tra, giám sát, nhận thức của các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp đã có sự chuyển biến tích cực. Phần lớn doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã chú trọng việc tuân thủ các quy định pháp luật, chấp hành đúng điều kiện kinh doanh, ghi nhãn hàng hóa, nguồn gốc xuất xứ, chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp và nông dân ngày càng có ý thức sử dụng phân bón tiết kiệm, hiệu quả; mua sản phẩm vật tư nông nghiệp có thương hiệu, nguồn gốc, xuất xứ và đảm bảo chất lượng.

Việc thực thi các Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ thực vật và kiểm dịch thực vật trên địa bàn tỉnh được các Sở, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ qua đó góp phần phát hiện và xử lý kịp thời các vụ việc, giúp bảo vệ quyền lợi của người sản xuất, lợi ích của nông dân, nâng cao chất lượng sản xuất nông sản và hạn chế ô nhiễm môi trường.

Bên cạnh đó, vẫn còn những hạn chế, bất cập trong các quy định của các Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính, cụ thể: Cùng một hành vi vi phạm hành chính nhưng mức xử phạt giữa các Nghị định có sự chênh lệch: Hành vi buôn bán hàng hóa không có Giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán nhưng đối với phân bón bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng (điểm a khoản 2 Điều 22 Nghị định số 31/2023/NĐ-CP), trong khi với thuốc bảo vệ thực vật chỉ bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng (điểm c, khoản 2 Điều 25 Nghị định số 31/2016/NĐ-CP).

Tại khoản 1, khoản 6 Điều 10 Nghị định số 31/2023/NĐ-CP chỉ quy định mức phạt tiền và biện pháp khắc phục hậu quả là “Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được”. Dẫn đến trường hợp các giống đã được sản xuất (không thuộc loài cây trồng chính và không thuộc giống cây ăn quả lâu năm, cây công nghiệp lâu năm nhân giống bằng phương pháp vô tính không lấy vật liệu nhân giống của cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã có Quyết định công nhận) chưa bán ra thị trường (đang lưu tại cơ sở) thì không có biện pháp xử lý triệt để (không buộc tiêu hủy giống cây trồng).

Ngoài ra, trong quá trình thực thi: Các địa phương ở vùng sâu, vùng xa, thường thiếu nhân lực và cơ sở vật chất để thực hiện kiểm tra, giám sát và xử phạt theo các Nghị định. Việc thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả như tịch thu tang vật hoặc buộc tiêu hủy vật liệu nhân giống vi phạm, gặp trở ngại do thiếu kinh phí và cơ sở hạ tầng hỗ trợ.

Cũng theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, nguyên chính là do: hiện nay, UBND cấp xã có trách nhiệm thực hiện việc kiểm tra chuyên ngành đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh vật tư nông nghiệp (theo Nghị định 217/2025/NĐ-CP ngày 05/8/2025 của Chính phủ về hoạt động kiểm tra chuyên ngành) và thực hiện xử phạt theo Nghị định 189/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 của Chính phủ quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính. Tuy nhiên, một số các công chức tại cấp xã chưa được bồi dưỡng về nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành (theo quy định tại Điều 12 Nghị định 217/2025/NĐ-CP - Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành được bồi dưỡng về nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành). Số người có chứng chỉ lấy mẫu phân bón tại các Phòng Kinh tế của UBND cấp xã còn hạn chế; nhiều địa phương chưa có người có chứng chỉ lấy mẫu phân bón, để đáp ứng yêu cầu lấy mẫu kiểm tra chất lượng sản phẩm hàng hóa.

Số lượng cơ sở sản xuất, kinh doanh mở ra ngày càng nhiều, địa bàn rộng, các sản phẩm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật ngày càng đa dạng, yêu cầu về chuyên môn nghiệp vụ ngày càng cao.

Từ căn cứ trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng đề xuất nội dung sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 31/2016/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị định số 04/2020/NĐ-CP ngày 03/01/2020 và Nghị định số 07/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ) và Nghị định số 31/2023/NĐ-CP.

Trong đó, đề nghị bãi bỏ điểm b khoản 1 Điều 11 Nghị định số 31/2023/NĐ-CP ngày 09/6/2023 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về Trồng trọt. Lý do: Những thông tin về địa chỉ giao dịch, tên tổ chức, cá nhân hoặc người đại diện hợp pháp, điện thoại liên hệ của cơ sở đã được tích hợp đầy đủ trong Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.

Bổ sung vào điểm a khoản 6 Điều 10 Nghị định số 31/2023/NĐ-CP ngày 09/6/2023 của Chính phủ: “Buộc tiêu hủy giống cây trồng đối với hành vi quy định tại Điều này”. Lý do: Đảm bảo khắc phục triệt để hậu quả của hành vi vi phạm.

Kiến nghị điều chỉnh mức tiền phạt đối với hành vi vi phạm buôn bán hàng hóa (phân bón, thuốc bảo vệ thực vật) khi không có Giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán đảm bảo tương đồng giữa Nghị định số 31/2023/NĐ-CP ngày 09/6/2023 và Nghị định số 31/2016/NĐ-CP ngày 06/5/2016.

Mặt khác, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cũng đề xuất với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chủ trì, phối hợp với các đơn vị hỗ trợ tổ chức các lớp tập huấn bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ (lấy mẫu phân bón, kiểm tra chuyên ngành) cho công chức, viên chức trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng nói riêng và cả nước nói chung nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước tại địa phương./.