Hoạt động XNK tại khu vực cầu Bắc Luân II (phường Móng Cái 1) (ảnh Quangninh.gov).

Chủ động thích ứng, duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh nhiều biến động

Trong những tháng đầu năm 2026, hoạt động XNK của Quảng Ninh tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, thể hiện rõ năng lực thích ứng linh hoạt của địa phương trước những biến động của kinh tế toàn cầu. Hiện nay, Quảng Ninh sở hữu hệ thống cửa khẩu đa dạng gồm Cửa khẩu quốc tế Móng Cái, Cửa khẩu Hoành Mô, Cửa khẩu Bắc Phong Sinh cùng nhiều lối mở, điểm thông quan hàng hóa. Đây là các đầu mối quan trọng trong mạng lưới giao thương giữa Việt Nam và Trung Quốc, góp phần thúc đẩy lưu thông hàng hóa khu vực phía Bắc.

Tại Cửa khẩu quốc tế Móng Cái, lưu lượng phương tiện vận chuyển hàng hóa duy trì ổn định với hàng nghìn lượt xe mỗi ngày. Các mặt hàng XNK chủ yếu gồm nông sản, thủy sản, hàng tiêu dùng, nguyên liệu sản xuất, linh kiện điện tử và máy móc thiết bị. Đây đều là những nhóm hàng có vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng, đặc biệt đối với lĩnh vực sản xuất và nông nghiệp.

Để đảm bảo thông quan nhanh chóng, các lực lượng chức năng như hải quan, biên phòng, kiểm dịch đã chủ động phối hợp chặt chẽ, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin. Việc triển khai các mô hình “Cửa khẩu số”, “Hải quan thông minh” đã góp phần rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động cho doanh nghiệp.

Hải quan Cửa khẩu quốc tế Móng Cái thực hiện thủ tục thông quan hàng hóa tại khu vực cầu Bắc Luân 2 (Ảnh: Hoàng Nga – Quangninh.gov).

Mô hình “Cửa khẩu số” đang phát huy hiệu quả rõ rệt khi cho phép doanh nghiệp đăng ký, khai báo phương tiện và hàng hóa từ sớm thông qua nền tảng số. Điều này giúp giảm thiểu tình trạng ùn tắc, nâng cao tính minh bạch và tăng khả năng chủ động trong hoạt động XNK. Đồng thời, việc điều tiết phương tiện theo khung giờ và tổ chức phân luồng khoa học cũng góp phần nâng cao năng lực thông quan tại cửa khẩu.

Theo phản ánh từ doanh nghiệp, thời gian thông quan đã được rút ngắn đáng kể, quy trình xử lý hồ sơ ngày càng rõ ràng, thuận tiện. Nhờ đó, chi phí lưu kho, bãi được giảm thiểu, hiệu quả vận chuyển hàng hóa được nâng cao, tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng quy mô hoạt động.

Một điểm nhấn quan trọng là từ ngày 7/3/2026, tại khu vực cầu Bắc Luân II đã chính thức triển khai thí điểm thông quan hàng hóa vào cả thứ bảy và chủ nhật. Đây là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa các nội dung hợp tác giữa Quảng Ninh và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc).

Ngay trong tuần đầu triển khai, chính sách này đã cho thấy hiệu quả rõ nét. Riêng ngày 14/3, đã có hơn 100 phương tiện với trên 1.500 tấn hàng hóa được thông quan. Kết quả này không chỉ phản ánh nhu cầu giao thương lớn mà còn khẳng định tính đúng đắn của việc mở rộng thời gian thông quan, góp phần giảm áp lực vào các ngày cao điểm.

Tính từ đầu năm đến ngày 14/3, đã có 1.086 doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan tại Cửa khẩu quốc tế Móng Cái, tăng 30% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, có 177 doanh nghiệp mới tham gia, tăng 28%, cho thấy sức hấp dẫn ngày càng lớn của môi trường kinh doanh tại địa phương.

Hải quan Cửa khẩu Hoành Mô (Chi cục Hải quan Khu vực VIII) tổ chức Hội nghị gặp mặt, đối thoại, tham vấn hải quan - doanh nghiệp lần thứ I năm 2026 (ảnh Quangninh.gov).

Gia tăng sức hút tại cửa khẩu, nâng cao hiệu quả quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp

Bên cạnh Cửa khẩu quốc tế Móng Cái, Cửa khẩu Hoành Mô cũng đang nổi lên là điểm sáng trong phát triển hoạt động XNK của Quảng Ninh. Tính từ đầu năm đến ngày 14/3, lực lượng hải quan tại đây đã xử lý 865 tờ khai, với tổng kim ngạch đạt 17,27 triệu USD. Số thu nộp ngân sách đạt 26,2 tỷ đồng, tương đương 14,6% chỉ tiêu phấn đấu cả năm 2026.

Hoạt động XNK tại Cửa khẩu Hoành Mô cũng ghi nhận sự gia tăng rõ rệt về số lượng doanh nghiệp tham gia, với tổng số 73 doanh nghiệp. Trong đó, 10 doanh nghiệp trong tỉnh thực hiện 414 tờ khai, đạt kim ngạch 11,04 triệu USD; 63 doanh nghiệp ngoài tỉnh thực hiện 635 tờ khai, đạt kim ngạch 11,92 triệu USD. Những con số này cho thấy sức hút ngày càng lớn của cửa khẩu đối với cộng đồng doanh nghiệp.

Để đạt được kết quả trên, lực lượng hải quan đã triển khai hiệu quả công tác đồng hành, hỗ trợ và thu hút doanh nghiệp. Hai đợt gặp gỡ, tiếp xúc với 21 doanh nghiệp đã được tổ chức nhằm giới thiệu và vận động doanh nghiệp về làm thủ tục tại cửa khẩu. Qua đó, từ đầu năm đến nay đã thu hút thêm 36 doanh nghiệp mới, đóng góp khoảng 6,2 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước.

Cải cách hành chính và chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh tại đây. Hải quan Hoành Mô đã niêm yết 134 thủ tục hành chính thông qua 8 mã QR tại khu vực làm thủ tục, giúp doanh nghiệp dễ dàng tra cứu và tiếp cận thông tin. Các chính sách mới cũng được cập nhật thường xuyên trên nền tảng số, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Song song với đó, công tác hiện đại hóa hải quan được triển khai mạnh mẽ, trong đó tập trung vào việc kiến nghị cắt giảm và thống nhất đầu mối quản lý đối với 2 nhóm mặt hàng thuộc diện kiểm tra chuyên ngành. Giải pháp này giúp rút ngắn thời gian thông quan và giảm bớt gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp.

Ông Đậu Hùng Dương, Đội trưởng Đội Hải quan Cửa khẩu Hoành Mô cho biết, đơn vị đang triển khai đồng bộ các giải pháp hiện đại hóa hải quan, kiến nghị cắt giảm đầu mối quản lý đối với 2 nhóm mặt hàng kiểm tra chuyên ngành nhằm rút ngắn thời gian thông quan, đồng thời tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý.

Hoạt động tại Bộ phận thủ tục của Hải quan Cửa khẩu quốc tế Móng Cái (ảnh Quangninh.gov).

Đồng bộ giải pháp, hướng tới phát triển xuất nhập khẩu xanh và bền vững

Bên cạnh cửa khẩu đường bộ, Quảng Ninh phát huy hiệu quả hệ thống cảng biển như Cái Lân và Hải Hà, từng bước hình thành chuỗi logistics liên hoàn. Hai tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 680 triệu USD, tăng 8,8%; nhập khẩu đạt 725 triệu USD, tăng 11,2%.

Tuy nhiên, tỉnh cũng đối mặt với nhiều thách thức như biến động thị trường quốc tế, yêu cầu cao về tiêu chuẩn chất lượng và quy định kiểm dịch khắt khe. Trước thực tế này, Quảng Ninh xác định tiếp tục hoàn thiện hạ tầng cửa khẩu, nâng cao chất lượng logistics, đầu tư kết nối giao thông giữa cửa khẩu – cảng biển – khu công nghiệp. Đồng thời, phát triển khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái theo hướng hiện đại, trở thành trung tâm logistics và thương mại quốc tế.

Kiểm tra hàng hoá xuất khẩu qua lối thông quan Bắc Phong Sinh (Việt Nam) - Lý Hoả (Trung Quốc). Ảnh Quangninh.gov.

Một giải pháp trọng tâm là hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất, áp dụng truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế nhằm gia tăng giá trị xuất khẩu. Công tác xúc tiến thương mại, tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) cũng được đẩy mạnh để mở rộng thị trường.

Trong quản lý nhà nước, tỉnh Quảng Ninh tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi. Đặc biệt, cơ chế phối hợp thường xuyên với Trung Quốc được duy trì nhằm nâng cao hiệu quả thông quan, xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh.

Về lâu dài, Quảng Ninh định hướng phát triển XNK theo hướng bền vững, cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường; khuyến khích logistics xanh, giảm phát thải và kiểm soát chặt chẽ chất lượng hàng hóa. Với các giải pháp đồng bộ và quyết tâm cao, Quảng Ninh đang từng bước khẳng định vai trò là trung tâm XNK năng động của khu vực phía Bắc, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng xanh và bền vững trong thời kỳ hội nhập sâu rộng.