Khoa học công nghệ và chuyển đổi số - vị trí trung tâm, động lực phát triển nhanh và bền vững

Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số từng bước trở thành các yếu tố quan trọng mang tính quyết định đối với sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước, đóng góp thiết thực, toàn diện trên mọi lĩnh vực, như y tế, nông nghiệp, công nghiệp, công nghệ thông tin, quốc phòng - an ninh...

Khoa học công nghệ và chuyển đổi số - vị trí trung tâm, động lực phát triển nhanh và bền vững

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ là bộ 3 động lực đưa Việt Nam bứt phá

Thế giới bước vào giai đoạn chuyển biến sâu sắc dưới tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, khoa học công nghệ và chuyển đổi số không còn là lĩnh vực hỗ trợ hay lựa chọn mang tính bổ sung, mà đã trở thành động lực trung tâm, quyết định năng lực cạnh tranh, tốc độ tăng trưởng và vị thế của mỗi quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đối với Việt Nam, việc đặt khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển không chỉ là yêu cầu khách quan, mà còn là con đường tất yếu để bứt phá, vượt qua giới hạn của mô hình tăng trưởng truyền thống.

Khoa học công nghệ - nền tảng của tăng trưởng chiều sâu

Trong nhiều năm, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam chủ yếu dựa vào mở rộng đầu tư, khai thác tài nguyên và lao động giá rẻ. Mô hình này từng mang lại kết quả tích cực, nhưng đang dần bộc lộ những hạn chế rõ nét khi năng suất lao động tăng chậm, dư địa tài nguyên thu hẹp và sức ép cạnh tranh ngày càng lớn. Trong bối cảnh đó, khoa học công nghệ trở thành nền tảng cốt lõi để chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu.

Khoa học công nghệ giúp nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp, tạo ra giá trị gia tăng cao hơn trên cùng một đơn vị nguồn lực. Việc ứng dụng các thành tựu công nghệ mới như tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, vật liệu mới… không chỉ làm thay đổi phương thức sản xuất, mà còn tạo ra các ngành kinh tế mới, sản phẩm mới và thị trường mới. Đặc biệt, trong các lĩnh vực then chốt như công nghiệp chế biến – chế tạo, nông nghiệp công nghệ cao, y tế, giáo dục, khoa học công nghệ đóng vai trò quyết định chất lượng và hiệu quả phát triển.

Đặt khoa học công nghệ vào vị trí trung tâm cũng đồng nghĩa với việc coi tri thức, sáng tạo và năng lực nghiên cứu là tài sản chiến lược của quốc gia. Khi đầu tư cho khoa học công nghệ được xem là đầu tư cho phát triển dài hạn, nền kinh tế sẽ hình thành nền tảng vững chắc để tăng trưởng nhanh nhưng không đánh đổi môi trường, ổn định xã hội và chất lượng sống của người dân.

Chuyển đổi số - chất xúc tác mạnh mẽ cho mọi lĩnh vực

Nếu khoa học công nghệ là nền tảng, thì chuyển đổi số chính là chất xúc tác giúp lan tỏa nhanh chóng các thành tựu khoa học công nghệ vào mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Chuyển đổi số không đơn thuần là số hóa dữ liệu hay ứng dụng công nghệ thông tin, mà là quá trình thay đổi toàn diện phương thức quản lý, sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ dựa trên công nghệ số.

Trong lĩnh vực quản lý nhà nước, chuyển đổi số giúp xây dựng chính phủ số, nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành, tăng tính minh bạch và giảm chi phí hành chính. Khi dữ liệu được kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả, các quyết định chính sách sẽ dựa nhiều hơn trên bằng chứng, thay vì cảm tính. Điều này góp phần tạo lập môi trường thể chế thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số.

Đối với doanh nghiệp, chuyển đổi số mở ra cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu hóa quy trình sản xuất - kinh doanh và tiếp cận thị trường toàn cầu. Các mô hình kinh doanh dựa trên nền tảng số, thương mại điện tử, logistics thông minh, tài chính số đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc của nền kinh tế. Doanh nghiệp nào nắm bắt tốt chuyển đổi số sẽ có lợi thế vượt trội về chi phí, tốc độ và khả năng thích ứng với biến động thị trường.

Ở góc độ xã hội, chuyển đổi số góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ công, giáo dục, y tế giữa các vùng, miền; đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển. Khi công nghệ số được phổ cập, mỗi cá nhân không chỉ là người thụ hưởng, mà còn là chủ thể sáng tạo giá trị.

Đặt khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào trung tâm của chiến lược phát triển

Đưa khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm không chỉ là khẩu hiệu, mà phải được thể hiện rõ trong tư duy, thể chế và hành động. Trước hết, cần đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, coi khoa học công nghệ và chuyển đổi số là trụ cột xuyên suốt trong mọi chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành, vùng và địa phương. Mỗi chính sách kinh tế – xã hội đều cần được soi chiếu dưới góc độ tác động và mức độ thúc đẩy khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Thứ hai, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách để khuyến khích đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cần tạo môi trường pháp lý thông thoáng cho các mô hình kinh doanh mới, công nghệ mới; đồng thời có cơ chế thử nghiệm chính sách phù hợp với đặc thù của kinh tế số. Việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, khuyến khích đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ là những yếu tố then chốt.

Thứ ba, phát triển nguồn nhân lực khoa học công nghệ và nhân lực số chất lượng cao. Con người là yếu tố quyết định thành công của chuyển đổi số. Đầu tư cho giáo dục, đào tạo, nâng cao kỹ năng số, kỹ năng sáng tạo, tư duy đổi mới cần được đặt lên hàng đầu. Song song với đó, cần có cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài, tạo điều kiện để đội ngũ trí thức, nhà khoa học, chuyên gia công nghệ phát huy tối đa năng lực.

Từ trung tâm chiến lược đến động lực lan tỏa

Khi khoa học công nghệ và chuyển đổi số được đặt đúng vị trí trung tâm, tác động lan tỏa sẽ thể hiện rõ ở mọi lĩnh vực. Nền kinh tế sẽ vận hành linh hoạt hơn, năng suất lao động được cải thiện, chất lượng tăng trưởng được nâng cao. Đồng thời, các vấn đề xã hội như quản lý đô thị, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe, giáo dục thông minh cũng sẽ được giải quyết hiệu quả hơn nhờ ứng dụng công nghệ.

Quan trọng hơn, việc đặt khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào trung tâm sẽ giúp Việt Nam nâng cao năng lực tự chủ, giảm phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu, từng bước làm chủ các công nghệ lõi. Đây chính là nền tảng để đất nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, không chỉ với vai trò gia công, mà là nhà sáng tạo và cung ứng sản phẩm, dịch vụ có giá trị cao.

Đưa khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm là lựa chọn mang tính chiến lược, quyết định tương lai phát triển của đất nước. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, chỉ khi lấy khoa học công nghệ và chuyển đổi số làm động lực chủ đạo, Việt Nam mới có thể đạt được tăng trưởng nhanh, bền vững và bao trùm. Đây không chỉ là con đường để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, mà còn là chìa khóa để hiện thực hóa khát vọng phát triển thịnh vượng, hùng cường trong kỷ nguyên số./.

Bài liên quan

CÁC TIN BÀI KHÁC

Trung Quốc nghiên cứu biến mỏ than bỏ hoang thành trang trại dưới lòng đất

Nghiên cứu trao đổi 10/09/2026 08:50

Trước áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu lên nông nghiệp truyền thống, một nhóm nhà khoa học Trung Quốc vừa đề xuất ý tưởng phát triển nông nghiệp dưới lòng đất tại các đường hầm mỏ than đã ngừng khai thác, coi đây là hướng đi mới cho nền kinh tế tuần hoàn của ngành khai khoáng nước này.

Hợp tác xã kiểu mới - Con đường đoàn kết đi tới ấm no, hạnh phúc

Nghiên cứu trao đổi 09/09/2026 09:57

Trong tiến trình đổi mới và phát triển kinh tế tập thể ở Việt Nam, mô hình HTX kiểu mới đang ngày càng khẳng định vai trò là một hướng đi đúng đắn, phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế thị trường trong giai đoạn phát triển mới.

Vai trò của nông nghiệp đối với xã hội Việt Nam

Nghiên cứu trao đổi 08/09/2026 16:24

Nông nghiệp từ lâu đã giữ vị trí nền tảng trong quá trình hình thành, tồn tại và phát triển của xã hội Việt Nam. Dù trải qua nhiều giai đoạn lịch sử với những biến động lớn, từ nền kinh tế tự cung tự cấp đến thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, nông nghiệp vẫn luôn là trụ cột quan trọng, tác động toàn diện đến kinh tế, xã hội, văn hóa, môi trường và an ninh quốc gia.

Khảo sát nông trại tiềm năng, mở rộng thực hành canh tác hữu cơ tại Cần Thơ và Gia Lai

Nghiên cứu trao đổi 07/09/2026 16:00

Trong khuôn khổ dự án IKI “From Bean to Bar - Thí điểm ứng dụng sản xuất hữu cơ tại trang trại cacao và cây ăn quả nhằm tăng cường khả năng chống chịu với khí hậu và sinh kế của nông dân Việt Nam”, nhóm dự án đã khảo sát các nông trại tiềm năng tại Cần Thơ và Gia Lai. Hoạt động nhằm đánh giá điều kiện sản xuất, nhu cầu của nông hộ, làm cơ sở lựa chọn các nông trại thí điểm và thiết kế những hoạt động hỗ trợ phù hợp trong thời gian tới.

Những "điểm nghẽn" cần tháo gỡ trong phát triển nông nghiệp hữu cơ hiện nay

Nghiên cứu trao đổi 06/09/2026 08:24

Nông nghiệp hữu cơ đang được xem là một hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị nông sản, bảo vệ tài nguyên đất, nước, đa dạng sinh học và đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh. Việt Nam đã có định hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ đến năm 2030, trong đó nhấn mạnh sản xuất hữu cơ gắn với giá trị gia tăng, bảo vệ môi trường, kinh tế tuần hoàn và thị trường trong nước, xuất khẩu.

Phát triển bền vững trở thành một định hướng quan trọng đối với mọi quốc gia

Nghiên cứu trao đổi 02/09/2026 14:38

Để đối phó với biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên, ô nhiễm môi trường và bất bình đẳng xã hội ngày càng gia tăng, phát triển bền vững trở thành một định hướng quan trọng đối với mọi quốc gia. Đây không chỉ là yêu cầu về bảo vệ môi trường mà còn là cách tiếp cận nhằm bảo đảm tăng trưởng kinh tế đi đôi với tiến bộ xã hội, sử dụng hợp lý tài nguyên và duy trì chất lượng cuộc sống cho các thế hệ hiện tại và tương lai.

Quảng Trị phát triển nông nghiệp hữu cơ theo hướng tập trung, liên kết chuỗi và bền vững

Nghiên cứu trao đổi 01/09/2026 12:21

Quảng Trị xác định nông nghiệp hữu cơ không chỉ là một phương thức sản xuất mà còn là hướng phát triển nhằm nâng cao giá trị, chất lượng và tính bền vững của nền nông nghiệp. Từ những mô hình bước đầu, tỉnh đang từng bước hình thành các vùng sản xuất hữu cơ, sản phẩm được chứng nhận, có liên kết tiêu thụ và cho thấy hiệu quả kinh tế rõ nét.

Phân Compost trong cải tạo đất nông nghiệp: Tiếp cận từ góc nhìn chuyên gia

Nghiên cứu trao đổi 31/08/2026 14:51

Trước sức ép của thâm canh, suy giảm chất hữu cơ và ô nhiễm, phục hồi sức khỏe đất trở thành yêu cầu cấp thiết của nông nghiệp bền vững. Phân compost không chỉ bổ sung dinh dưỡng mà còn cải thiện cấu trúc, khả năng giữ nước, hoạt động vi sinh vật và độ phì đất. Sử dụng compost đúng chất lượng, liều lượng và thời điểm góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Cốt lõi của phát triển bền vững trong nông nghiệp

Nghiên cứu trao đổi 30/08/2026 18:43

Nông nghiệp là ngành kinh tế đặc biệt, bởi hoạt động sản xuất không chỉ tạo ra lương thực, thực phẩm và sinh kế cho hàng triệu người mà còn phụ thuộc trực tiếp vào đất, nước, khí hậu và hệ sinh thái. Vì vậy, phát triển nông nghiệp bền vững không đơn thuần là duy trì sản lượng trong hiện tại, mà phải bảo đảm khả năng sản xuất lâu dài, nâng cao thu nhập cho người nông dân, bảo vệ tài nguyên và thích ứng với những biến động ngày càng lớn của môi trường.

Nông nghiệp hữu cơ góp phần phát triển kinh tế xanh ở Việt Nam

Nghiên cứu trao đổi 26/08/2026 11:19

Nông nghiệp hữu cơ đang trở thành hướng đi quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế xanh ở Việt Nam, góp phần giảm sử dụng hóa chất, bảo vệ đất và nước, duy trì đa dạng sinh học, giảm phát thải khí nhà kính. Đồng thời, mô hình này nâng cao giá trị nông sản, cải thiện sinh kế và thúc đẩy sản xuất bền vững.

Thiết kế chính sách trong phát triển nông nghiệp hữu cơ

Nghiên cứu trao đổi 23/08/2026 13:48

Phát triển nông nghiệp hữu cơ không chỉ là quá trình thay đổi phương thức sản xuất mà còn là bài toán thiết kế chính sách dài hạn, đồng bộ và phù hợp với điều kiện thực tiễn. Chính sách đúng sẽ tạo động lực cho nông dân, doanh nghiệp và hợp tác xã chuyển đổi, đồng thời hình thành thị trường minh bạch, nâng cao giá trị nông sản và góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn, phát thải thấp.

Giảm thuế, chi phí tuân thủ để khơi thông động lực cho hộ kinh doanh

Nghiên cứu trao đổi 21/08/2026 15:01

Ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế đã được Chính phủ ban hành tại Nghị định 141/2026/NĐ-CP, theo đó nâng lên 1 tỷ đồng. Đồng thời, trong dự thảo nghị quyết do Chính phủ trình Quốc hội xem xét, Bộ Tài chính đề xuất giảm 30% thuế thu nhập và nghiên cứu mở rộng phương pháp tính thuế đơn giản đối với hộ kinh doanh có doanh thu đến 10 tỷ đồng. Tại hội thảo “Hộ kinh doanh và động lực tăng trưởng”, đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia và các hộ kinh doanh cho rằng chính sách hỗ trợ cần đi cùng thủ tục dễ thực hiện, lộ trình chuyển tiếp phù hợp và môi trường kinh doanh ổn định.

XEM THÊM