Từ nỗi lo thị trường đến nhu cầu minh bạch hóa nông sản Tết

Những dịp cận Tết, thị trường nông sản truyền thống thường sôi động hơn bao giờ hết. Cùng với đó, người tiêu dùng đô thị mong muốn tiếp cận với những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng hoặc các đặc sản địa phương đúng nghĩa, Thực tế hiện nay, có rất nhiều sản phẩm trôi nổi, chất lượng không đồng đều nhưng được gắn mác “đặc sản” trên thị trường.

Những năm gần đây, tình trạng bưởi diễn - một loại quả gắn với thương hiệu nông sản Hà Nội nhưng có giá rẻ, không rõ xuất xứ xuất hiện tràn lan đã làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của các nhà vườn sản xuất theo hướng hữu cơ, bài bản.

Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng công nghệ số vào quảng bá và tiêu thụ nông sản không còn là lựa chọn mang tính thử nghiệm, mà đang dần trở thành hướng đi tất yếu.

Từ thực tế sản xuất bưởi diễn theo hướng hữu cơ tại các nhà vườn, hợp tác xã nông sản đạt các tiêu chuẩn chất lượng được chứng nhận, tiêu biểu có thể kể đến Hợp tác xã Nông nghiệp sạch Đức Hậu Lưu (xã Phú Nghĩa, Hà Nội) với sản phẩm bưởi diễn hữu cơ đạt chứng nhận OCOP 3 sao, việc kết nối người trồng với người mua thông qua môi trường số cho thấy một cách tiếp cận mới, thay vì “đẩy hàng” ra thị trường.

Người sản xuất chủ động mở rộng không gian tiếp cận, đưa người tiêu dùng đến gần hơn với vườn trồng, quy trình canh tác và giá trị thực của sản phẩm, dù là trực tiếp hay thông qua trải nghiệm trực tuyến.

Việc ứng dụng công nghệ không làm thay đổi bản chất nông nghiệp, nhưng thay đổi cách nông sản được kể câu chuyện của mình. Khi người mua có thể theo dõi vườn bưởi, xem quá trình chăm sóc, thu hoạch, đóng gói, niềm tin không còn đến từ lời quảng cáo, mà từ sự minh bạch. Đây chính là điểm then chốt giúp nông sản truyền thống giữ giá trị trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt mỗi mùa Tết.

Đồng hành cùng người nông dân trong việc quảng bá, tiêu thụ nông đặc sản qua chương trình Top Nông sản - Nông sản về phố sẽ diễn ra vào ngày 27/1 tới đây với chủ đề “Cây bưởi số”, NSND Lan Hương chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương một quan điểm nhất quán: “Tôi ủng hộ sản phẩm Việt, nông sản Việt được nuôi trồng hữu cơ, hướng đến sức khỏe người dân. Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt”. Ở đây, công nghệ đóng vai trò là cầu nối, giúp những giá trị đó đến gần hơn với người tiêu dùng đô thị.

Mô hình tiêu thụ mới và giá trị thực cho nhà vườn, người mua

Điểm đáng chú ý của việc đưa công nghệ số vào tiêu thụ nông sản truyền thống không nằm ở hình thức, mà ở những thay đổi thực chất trong cách tổ chức sản xuất và thị trường. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái hay các kênh phân phối trung gian, nhà vườn có cơ hội tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng cuối cùng, từ đó chủ động hơn trong kế hoạch thu hoạch, giá bán và xây dựng thương hiệu.

Với nhà vườn, mô hình kết nối trực tiếp thông qua nền tảng số giúp quá trình thu hoạch không còn dồn dập trong một thời điểm ngắn trước Tết. Khách hàng có thể đặt trước, lựa chọn thời gian nhận hàng, thậm chí tham gia trải nghiệm thu hái và đóng gói theo quy cách mong muốn. Điều này giúp giảm áp lực lao động, hạn chế hao hụt, đồng thời giữ được chất lượng trái bưởi ở trạng thái tốt nhất.

Quan trọng hơn, mỗi vườn, mỗi hộ sản xuất giữ được dấu ấn riêng, không bị đánh đồng với các nguồn hàng khác trên thị trường. Thương hiệu nông sản vì thế không chỉ gắn với địa danh, mà gắn với chủ thể sản xuất cụ thể, với cam kết và uy tín lâu dài.

Ở phía người tiêu dùng, giá trị nhận được không chỉ là một quả bưởi phục vụ mâm ngũ quả ngày Tết. Việc được tiếp cận thông tin rõ ràng, có cảm giác “sở hữu” một cây bưởi cụ thể trong vườn, hoặc trực tiếp tham gia quá trình thu hoạch mang lại sự an tâm và trải nghiệm khác biệt. Trong bối cảnh người dân đô thị ngày càng quan tâm đến sức khỏe, nguồn gốc thực phẩm và yếu tố trải nghiệm, đây là một thay đổi phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Việc được tiếp cận thông tin rõ ràng hoặc trực tiếp tham gia quá trình thu hoạch mang lại sự an tâm và trải nghiệm khác biệt. Ảnh minh họa

Có kinh nghiệm nhiều năm triển khai các hoạt động kết nối nông sản với thị trường đô thị, chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Thu Ngân, CEO chương trình Top Nông sản - Nông sản về phố cho rằng, việc ứng dụng công nghệ trong tiêu thụ nông sản không chỉ nhằm giải quyết bài toán bán hàng theo mùa, mà hướng tới tạo giá trị bền vững cho từng vùng sản xuất. Khi trải nghiệm nông nghiệp được gắn với du lịch nông đặc sản, với câu chuyện làng quê, người tiêu dùng không chỉ mua sản phẩm, mà còn tiếp nhận một phần văn hóa bản địa.

Mô hình này góp phần điều chỉnh lại mối quan hệ cung - cầu trong mùa Tết. Thay vì chạy theo số lượng, giảm giá để cạnh tranh, nông sản truyền thống có cơ hội đi theo hướng nâng cao giá trị, lấy chất lượng, minh bạch và trải nghiệm làm lợi thế cạnh tranh. Công nghệ số, trong trường hợp này, không thay thế vai trò của người nông dân, mà làm rõ hơn giá trị lao động của họ.