Khai thác đa giá trị từ rừng bền vững

Đồng Nai đang từng bước khẳng định vai trò là hình mẫu về phát triển rừng bền vững, không chỉ bảo tồn tài nguyên quý giá mà còn khai thác hiệu quả để mang lại lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường cho cộng đồng.

Với tổng diện tích rừng hiện hữu lên đến gần 350.000 héc-ta, bao gồm cả phần diện tích từ Bình Phước (cũ) trong quy hoạch, Đồng Nai đang quản lý và bảo vệ một tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá. Cụ thể, rừng đặc dụng chiếm hơn 99.800 héc-ta, rừng phòng hộ gần 35.000 héc-ta và rừng sản xuất gần 46.900 héc-ta. Điều đặc biệt là phần lớn diện tích này là rừng tự nhiên, tạo nên một hệ sinh thái phong phú cả trên cạn lẫn dưới nước.

Điểm nhấn phải kể đến là Vườn Quốc gia Cát Tiên, được công nhận là Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới, Khu Đất ngập nước Ramsar và Khu Di tích Quốc gia Đặc biệt. Cát Tiên là nơi hội tụ của đa dạng sinh cảnh như rừng mưa nhiệt đới, rừng cây cổ thụ (tung, gõ) và các vùng đất ngập nước như Bàu Sấu. Hệ động thực vật tại đây vô cùng phong phú với 1.529 loài động vật và 1.615 loài thực vật, khẳng định giá trị to lớn về đa dạng sinh học.

Ngoài ra, Vườn Quốc gia Bù Gia Mập (thuộc Bình Phước cũ) và Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai cũng đóng góp đáng kể vào tài nguyên sinh học của khu vực. Bù Gia Mập sở hữu 1.114 loài thực vật, 105 loài thú, 248 loài chim, 59 loài bò sát, trong đó có 61 loài động vật quý hiếm. Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai còn ấn tượng hơn với 1.588 loài thực vật (147 loài nguy cấp, quý hiếm) và 2.277 loài động vật (154 loài nguy cấp, quý hiếm).

Việc Đồng Nai giữ vững vị thế là tỉnh có diện tích và độ che phủ rừng cao nhất Đông Nam Bộ không chỉ nhờ lợi thế tự nhiên mà còn từ sự ưu tiên hàng đầu của tỉnh trong công tác bảo vệ và phát triển rừng. Ngành lâm nghiệp và lực lượng kiểm lâm đã đóng vai trò tiên phong trong việc phục hồi hệ sinh thái, phủ xanh đất trống và bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học.

Đồng Nai đã đạt được những thành tựu vượt bậc trong Đề án quốc gia "Trồng 1 tỷ cây xanh". Vượt chỉ tiêu Trung ương giao, giai đoạn 2021-2024, tỉnh đã trồng được gần 20,6 triệu cây xanh trên đất nông nghiệp và phi nông nghiệp. Với mục tiêu trồng thêm 4,4 triệu cây trong năm 2025, tổng số cây xanh dự kiến được trồng trong giai đoạn này sẽ lên tới hơn 25 triệu cây, vượt hơn 17,7 triệu cây so với kế hoạch ban đầu. Kết quả ấn tượng này là minh chứng cho sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và phong trào thi đua "Nhà nhà trồng cây, người người trồng cây" sôi nổi trên toàn tỉnh.

Nhằm tối đa hóa giá trị của hệ sinh thái rừng về kinh tế, xã hội và môi trường, Đồng Nai đã triển khai Đề án Phát triển giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Điều này mở ra nhiều hướng khai thác tiềm năng của rừng, từ gỗ và lâm sản đến dịch vụ môi trường rừng, du lịch sinh thái nghỉ dưỡng và cả tín chỉ carbon.

Ngành lâm nghiệp tỉnh đang tích cực tìm kiếm và áp dụng các mô hình kinh tế dưới tán rừng, mang lại lợi ích thiết thực cho cả người dân và môi trường, góp phần quản lý và phát triển rừng bền vững.

Đặc biệt, với gần 8.000 héc-ta rừng ngập mặn, tỉnh khuyến khích các mô hình kinh tế dưới tán rừng như nuôi thủy sản quảng canh (tôm, cua, cá nước lợ). Mô hình này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn giúp bảo vệ môi trường rừng. Ông Lưu Nhật Nam, một người dân nuôi tôm, cua quảng canh tại xã Phước An, chia sẻ: "Phát triển rừng ngập mặn, giữ được môi trường rừng thì thủy sản mới sinh sôi. Chính vì vậy, người dân sinh sống ở vùng rừng ngập mặn cũng có trách nhiệm hơn trong việc bảo vệ và phát triển rừng ngập mặn."

Đồng Nai cũng nổi bật là một trong những tỉnh dẫn đầu cả nước về sản xuất, chế biến và xuất khẩu gỗ. Với diện tích rừng sản xuất lớn, các doanh nghiệp gỗ địa phương đang tích cực hỗ trợ người trồng rừng đạt Chứng nhận Quản lý rừng bền vững (FSC). Đến nay, toàn tỉnh đã có 3.600 héc-ta rừng trồng được cấp chứng nhận FSC, một minh chứng cho cam kết về phát triển lâm nghiệp có trách nhiệm.

Với những thành quả ấn tượng đã đạt được và định hướng rõ ràng cho tương lai, Đồng Nai đang từng bước khẳng định vai trò là hình mẫu về phát triển rừng bền vững, không chỉ bảo tồn tài nguyên quý giá mà còn khai thác hiệu quả để mang lại lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường cho cộng đồng./.