Hải Phòng quyết tâm gỡ thẻ vàng EU: Những chuyển biến tích cực và giải pháp đồng bộ

Hải Phòng quyết tâm gỡ thẻ vàng EU, chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động của ngư dân.

Chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động của ngư dân

Trước đây, việc ghi nhật ký và báo cáo sản lượng thủy sản khai thác sau mỗi chuyến đi biển là một thói quen chưa phổ biến đối với một số ngư dân hoạt động tại các bến cá như Quán Chánh (huyện Kiến Thụy cũ). Tuy nhiên, nhờ công tác tuyên truyền sâu rộng, nhận thức của ngư dân đã được nâng cao rõ rệt. Giờ đây, nhiều ngư dân đã hình thành thói quen chủ động ghi chép nhật ký và báo cáo sản lượng thủy sản sau mỗi chuyến đánh bắt khi thuyền về cập bến.

Sự chủ động này của người dân đã giúp các cơ quan chức năng thành phố cập nhật kịp thời sản lượng khai thác của từng hộ dân, tạo cơ sở quan trọng để truy xuất nguồn gốc thủy sản. Đây là một trong những chỉ tiêu, yếu tố bắt buộc đối với thủy sản khai thác của Việt Nam khi xuất khẩu sang các nước, đồng thời đẩy nhanh lộ trình cùng cả nước gỡ bỏ "thẻ vàng" của EU.

Theo đó, công tác quản lý tàu cá được thực hiện tốt. Hiện nay, trên địa bàn thành phố không còn tàu cá "3 không" (không đăng ký, không giấy phép, không đánh dấu). 100% tàu cá đã được cấp đăng ký và cập nhật trên hệ thống Vnfishbase, VMS, gắn với cơ sở dữ liệu dân cư VNeID. Đồng thời, 100% tàu cá đã được kẻ biển, đánh dấu, và 100% tàu có chiều dài từ 15m trở lên đều lắp đặt thiết bị giám sát hành trình theo quy định.

Đáng chú ý, tỷ lệ tàu cá còn hạn đăng kiểm của Hải Phòng đạt 98,4% (so với bình quân cả nước là 85,05%), giấy phép khai thác còn hạn đạt 92,58% (so với bình quân cả nước là 86,8%), và giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt tỷ lệ cao hơn so với bình quân chung của cả nước. Số tàu cá có dấu hiệu hoạt động khai thác sai vùng đã giảm mạnh. Nhận thức của người dân về chống khai thác IUU được nâng lên rõ rệt; ngư dân cũng đã quen với việc ghi chép nhật ký, báo cáo khai thác, trình báo với cơ quan chức năng khi tàu xuất, rời cảng theo quy định. Đặc biệt, số lượng tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình trên biển ngày càng giảm, từ 214 tàu năm 2024 xuống còn 79 tàu trong năm 2025.

Thách thức còn tồn tại và giải pháp đồng bộ

Dù đạt được nhiều thành tựu quan trọng, công tác chống khai thác IUU của Hải Phòng vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục triệt để. Tình trạng tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên ngắt kết nối tín hiệu thiết bị giám sát hành trình ngay trong bờ, hoặc không duy trì kết nối khi xuất bến đi hoạt động và trở về bờ neo đậu vẫn còn xảy ra. Một số trường hợp không nộp nhật ký khai thác theo quy định. Trên một số khu vực biển thuộc thành phố Hải Phòng, vẫn xuất hiện tàu cá của tỉnh ngoài đến neo đậu, hoạt động nhưng không có biển số trên thân tàu, gây khó khăn cho công tác quản lý. Việc ghi chép nhật ký khai thác ở một số nơi còn thiếu, chưa chính xác, ảnh hưởng đến khả năng truy xuất nguồn gốc.

Để sớm gỡ bỏ 'thẻ vàng' đối với thủy sản khai thác của Việt Nam trong năm 2025 và khắc phục các hạn chế nêu trên, thời gian tới, các ngành chức năng thành phố cùng các địa phương có tàu, thuyền khai thác cần tiếp tục quyết liệt hơn, phối hợp thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp.

Các giải pháp trọng tâm bao gồm:

Tăng cường tuyên truyền và nâng cao nhận thức: Tiếp tục thông tin, tuyên truyền sâu rộng tới ngư dân về các quy định liên quan đến chống khai thác IUU, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật để bảo vệ nguồn lợi thủy sản và uy tín của ngành.

Thực hiện nghiêm Kế hoạch số 126/KH-UBND của Chủ tịch UBND thành phố: Kế hoạch ban hành ngày 23-5-2025 về việc thực hiện Kế hoạch cao điểm giải quyết hiệu quả, hiệu lực khuyến nghị cảnh báo "thẻ vàng" của EC sẽ được tập trung chỉ đạo và triển khai quyết liệt.

Kiểm soát chặt chẽ tại cảng cá và bến cá: Các cơ quan chức năng cần theo dõi, kiểm soát nghiêm ngặt hoạt động của tàu cá khi xuất, nhập bến, ra, vào cảng (bao gồm cả tàu cá của tỉnh ngoài), khu neo đậu, bến truyền thống chưa được công bố mở theo quy định. Kiên quyết không để tình trạng tàu cá đi khai thác nhưng không duy trì thiết bị giám sát hành trình.

Quản lý nhật ký khai thác và truy xuất nguồn gốc: UBND các xã, phường trên địa bàn thành phố sẽ tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm đã được giao. Đặc biệt, nghiêm túc thực hiện hiệu quả việc tiếp nhận, kiểm soát nhật ký khai thác, thu mua, chuyển tải, báo cáo khai thác đối với tàu cá ra vào cảng. Điều này nhằm phát hiện sớm, ngăn chặn ngay từ trong bờ các tàu cá, ngư dân có ý định đi khai thác bất hợp pháp.

Quản lý tàu cá nằm bờ và ngăn chặn vi phạm: Cần quản lý chặt chẽ đối với tàu cá đang nằm bờ, không đủ điều kiện đi hoạt động, không để ngư cụ trên tàu cá.

Tăng cường phối hợp và kiểm tra liên ngành: Đặc khu Cát Hải cần chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tăng cường công tác tuyên truyền, theo dõi, kiểm tra, kịp thời nhắc nhở các chủ tàu cá địa phương khác neo đậu tại khu vực biển Cát Bà, Cát Hải thực hiện đầy đủ các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động thủy sản.

Hướng Tới Một Nền Nghề Cá Bền Vững

Những nỗ lực đồng bộ và quyết tâm cao của Hải Phòng trong việc chống khai thác IUU không chỉ nhằm mục tiêu trước mắt là gỡ bỏ "thẻ vàng" của EC mà còn hướng tới một nền nghề cá bền vững, có trách nhiệm. Việc này không chỉ bảo vệ nguồn lợi thủy sản cho thế hệ tương lai mà còn nâng cao uy tín, giá trị sản phẩm thủy sản của Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Hải Phòng, với vị thế là một trong năm trung tâm nghề cá lớn của cả nước, sở hữu hệ thống cảng biển và khu neo đậu thuận lợi, đang cho thấy sự chuyển mình mạnh mẽ. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, các cơ quan chức năng và cộng đồng ngư dân là chìa khóa để Hải Phòng tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được, khắc phục các tồn tại và hoàn thành mục tiêu quan trọng này. Thành công của Hải Phòng sẽ là một đóng góp thiết thực vào nỗ lực chung của Việt Nam trong việc khẳng định cam kết tuân thủ các quy định quốc tế, hướng tới phát triển ngành thủy sản minh bạch và bền vững.