Toàn cảnh Lễ tổng kết và trao Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh năm 2025 diễn ra tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG-HCM)

Sáng 18/4, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG-HCM), Hội Hóa học TP.HCM tổ chức Lễ tổng kết và trao Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh năm 2025, đồng thời phát động Giải thưởng lần thứ 3 năm 2026.

Sự kiện thu hút sự tham dự của đại diện Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP.HCM, các hội chuyên ngành, đơn vị trực thuộc, cùng đông đảo nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên, sinh viên và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hóa học.

Về phía Hội Hóa học TP.HCM, tham dự có PGS.TS Trần Lê Quan – Chủ tịch Hội, đồng thời là Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng; TS Đỗ Việt Hà – Phó Chủ tịch Thường trực; TS Huỳnh Kỳ Trân – Phó Chủ tịch; TS Phạm Thị Ánh – Phó Chủ tịch, cùng các ủy viên Ban Thường vụ, Ban Chấp hành và hội viên của Hội.

Hội đồng chấm giải quy tụ các nhà khoa học uy tín gồm GS.TS Lê Ngọc Thạch, PGS.TS Trần Hoàng Phương, PGS.TS Lưu Thị Xuân Thi, cùng sự hiện diện của các tác giả tham gia Giải thưởng.

Hóa học xanh gắn với thực tiễn sản xuất và đời sống

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Trần Lê Quan – Chủ tịch Hội Hóa học TP.HCM, Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng cho biết, kể từ lần tổ chức đầu tiên vào năm 2023, Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh đã từng bước khẳng định vai trò là một sân chơi khoa học có ý nghĩa thiết thực, góp phần gắn kết hoạt động nghiên cứu với thực tiễn sản xuất và đời sống.

PGS.TS Trần Lê Quan – Chủ tịch Hội Hóa học TP.HCM phát biểu khai mạc chương trình

Theo ông, các công trình tham gia năm nay không chỉ thể hiện chất lượng chuyên môn cao mà còn phản ánh rõ xu hướng phát triển của khoa học hiện đại, khi nghiên cứu ngày càng gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và đảm bảo an toàn cho sức khỏe cộng đồng. Nhiều đề tài tập trung vào việc giảm thiểu hóa chất độc hại, tận dụng nguyên liệu tái tạo, tiết kiệm năng lượng và phát triển các quy trình sản xuất thân thiện môi trường.

Ông cho rằng, Hóa học Xanh không còn là một định hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành xu thế tất yếu trong bối cảnh phát triển bền vững, đặc biệt ở các lĩnh vực gắn trực tiếp với đời sống như nông nghiệp, thực phẩm và y dược. Những kết quả từ các công trình tham gia giải thưởng đã cho thấy khả năng ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn, đồng thời mở ra nhiều hướng tiếp cận mới cho sản xuất an toàn và hiệu quả.

“Giải thưởng không chỉ là sự ghi nhận những nỗ lực nghiên cứu mà còn là động lực để các nhà khoa học tiếp tục sáng tạo, lan tỏa các giá trị của Hóa học Xanh, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn và phát triển bền vững”, ông chia sẻ.

Tôn vinh các công trình tiêu biểu và giải pháp xanh trong nông nghiệp

Tiếp nối chương trình, Ban tổ chức đã thực hiện nghi thức tri ân nhà tài trợ trước khi công bố kết quả giải thưởng. PGS.TS Trần Lê Quan trao thư cảm ơn và TS Đỗ Việt Hà tặng hoa cho GS.TS Lê Ngọc Thạch đại diện nhà tài trợ Giải thưởng.

PGS.TS Trần Lê Quan trao thư cảm ơn và TS Đỗ Việt Hà tặng hoa cho GS.TS Lê Ngọc Thạch đại diện nhà tài trợ Giải thưởng

Nghi thức tri ân không chỉ thể hiện sự trân trọng đối với sự đồng hành của nhà tài trợ mà còn góp phần khẳng định vai trò kết nối giữa khoa học và các nguồn lực xã hội trong việc thúc đẩy các sáng kiến vì môi trường.

Ngay sau đó, GS.TS Lê Ngọc Thạch thay mặt Hội đồng chấm giải trình bày báo cáo tóm tắt, công bố kết quả xét chọn các công trình tham gia. Năm nay, Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh trao tổng cộng 4 giải, gồm 2 giải chính thức và 2 giải khuyến khích.

GS.TS Lê Ngọc Thạch công bố kết quả Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh năm 2025

Giải khuyến khích được trao cho ông Bùi Văn Cứ – Giám đốc Công ty TNHH SXTMDV Hoa Dược Thảo ở Nhóm Sản xuất Xanh, còn TS Châu Nguyễn Quốc Khánh được vinh danh ở Nhóm Nghiên cứu Xanh.

Nổi bật nhất, hai giải chính thức hạng mục cao nhất của giải thưởng đã vinh danh hai nhóm tác giả với các công trình tiêu biểu, thể hiện rõ định hướng Hóa học Xanh.

Cụ thể, công trình thuộc Nhóm Nghiên cứu Xanh do TS Lê Văn Dũng và PGS.TS Đặng Chí Hiền thực hiện đã tập trung vào việc tổng hợp các hợp chất pheromone đặc hiệu cho côn trùng gây hại tại Việt Nam. Nghiên cứu mở ra hướng tiếp cận mới trong kiểm soát dịch hại theo hướng an toàn, thân thiện với môi trường. Nhóm tác giả đã tổng hợp thành công các hợp chất có độ chọn lọc cao, đạt trên 95%, đồng thời áp dụng các phương pháp cải tiến giúp tiết kiệm năng lượng và phát triển hệ xúc tác có khả năng tái sử dụng. Các hợp chất sau đó được thử nghiệm thực tế và cho hiệu quả dẫn dụ côn trùng rõ rệt, góp phần giảm phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học.

Bên cạnh đó, công trình thuộc Nhóm Sản xuất Xanh do TS Nguyễn Thị Thương và ThS Phạm Trần Bảo Trân thực hiện đã khai thác hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp để tạo ra chế phẩm sinh học phục vụ bảo quản sau thu hoạch. Nhóm nghiên cứu sử dụng màng pectin chiết xuất từ vỏ chanh dây tím, kết hợp với agar và dung môi xanh là axit citric nhằm thay thế các hóa chất vô cơ độc hại. Kết quả cho thấy chế phẩm có khả năng kéo dài thời gian bảo quản chuối sau thu hoạch lên đến 8 ngày trong điều kiện nhiệt độ thường, đồng thời làm chậm quá trình chín, giảm hao hụt khối lượng và hạn chế biến đổi chất lượng. Vật liệu tạo ra có khả năng phân hủy sinh học hoàn toàn và giúp tiết kiệm khoảng 40% chi phí hóa chất.

Theo Hội đồng chấm giải, cả hai công trình đều bám sát các nguyên tắc cốt lõi của Hóa học Xanh, bao gồm giảm thiểu độc hại, tiết kiệm năng lượng và tận dụng nguồn nguyên liệu tái tạo. Không chỉ dừng lại ở giá trị khoa học, các nghiên cứu còn thể hiện rõ tiềm năng ứng dụng trong thực tiễn sản xuất và bảo vệ môi trường.

Ban tổ chức trao Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh năm 2025 cho các tác giả đạt giải khuyến khích

Ban tổ chức trao Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh năm 2025 cho các tác giả đạt giải chính thức

Lan tỏa động lực nghiên cứu và phát triển nông nghiệp bền vững

Thay mặt các tác giả tham gia Giải thưởng, TS Lê Văn Dũng bày tỏ sự vinh dự và xúc động khi được nhận Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh, đồng thời gửi lời cảm ơn đến Ban Tổ chức, Hội đồng chấm giải cùng các nhà khoa học đã ghi nhận những nỗ lực nghiên cứu trong thời gian qua.

Ông cho rằng, Giải thưởng không chỉ là sự ghi nhận đối với cá nhân và nhóm nghiên cứu mà còn là nguồn động viên lớn, khuyến khích các nhà khoa học tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu và ứng dụng Hóa học Xanh vì tương lai bền vững. Theo ông, đây cũng là minh chứng cho xu hướng phát triển tất yếu của khoa học hiện đại, khi các nghiên cứu không chỉ hướng đến giá trị học thuật mà còn gắn với thực tiễn, góp phần giải quyết các vấn đề về môi trường và sức khỏe cộng đồng.

TS Lê Văn Dũng đại diện các tác giả phát biểu tại lễ trao giải

Đặc biệt, ông nhấn mạnh Hóa học Xanh ngày nay không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu trong phát triển sản phẩm và quy trình sản xuất, nhằm giảm tác động tiêu cực đến môi trường, nâng cao hiệu quả kinh tế, gia tăng giá trị sản phẩm và năng lực cạnh tranh, phù hợp với chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và mục tiêu phát triển bền vững.

Nhân dịp này, ông cũng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban Tổ chức Giải thưởng đã tạo nên một sân chơi khoa học đầy ý nghĩa; cảm ơn GS.TS Lê Ngọc Thạch đã tâm huyết đồng hành và đóng góp cho sự phát triển của Giải thưởng, cũng như sự lan tỏa các giá trị của Hóa học Xanh trong cộng đồng khoa học.

Ông tin tưởng rằng, trong thời gian tới, Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh sẽ tiếp tục được lan tỏa mạnh mẽ, thu hút thêm nhiều nhà khoa học, tổ chức và doanh nghiệp tham gia, qua đó thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ xanh vào thực tiễn, hướng đến một môi trường sống xanh hơn, sạch hơn và bền vững hơn cho các thế hệ mai sau.

Tại buổi lễ, TS Đỗ Việt Hà – Phó Chủ tịch Thường trực Hội Hóa học TP.HCM, đồng thời là Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam đã phát động Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh lần thứ 3 năm 2026.

TS Đỗ Việt Hà phát động Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh lần thứ 3 năm 2026

Theo đó, giải thưởng tiếp tục hướng đến việc tìm kiếm và tôn vinh các công trình nghiên cứu, ứng dụng Hóa học Xanh và Kỹ thuật Xanh có giá trị thực tiễn, góp phần giảm thiểu tác động môi trường, tiết kiệm năng lượng và sử dụng hiệu quả nguồn nguyên liệu.

Giải thưởng dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực hóa học trên phạm vi cả nước, với giải chính thức trị giá 40 triệu đồng và giải khuyến khích trị giá 10 triệu đồng. Thời hạn nhận hồ sơ dự thi đến ngày 15/11/2026.

Phát biểu bế mạc Lễ tổng kết và trao Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh năm 2025, PGS.TS Trần Lê Quan cho biết các công trình tham dự năm nay không chỉ có giá trị khoa học mà còn mang tính ứng dụng cao, góp phần giải quyết những vấn đề thực tiễn trong nông nghiệp, chế biến và bảo vệ môi trường.

Theo ông, các đề tài đã thể hiện rõ tinh thần của Hóa học Xanh thông qua việc sử dụng nguyên liệu tái tạo, giảm thiểu hóa chất độc hại, tiết kiệm năng lượng và hướng đến phát triển bền vững. Qua đó, tiếp tục khẳng định vai trò của Hóa học Xanh trong thúc đẩy sản xuất nông nghiệp theo hướng an toàn, hiệu quả và thân thiện với môi trường.

Khép lại Lễ trao Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh năm 2025 không chỉ là dấu mốc tổng kết một chặng đường nghiên cứu mà còn mở ra những kỳ vọng mới cho hành trình phát triển khoa học vì môi trường và cộng đồng. Từ những công trình được vinh danh, có thể thấy rõ xu hướng tất yếu của khoa học hiện đại nơi Hóa học Xanh không còn dừng lại trong phòng thí nghiệm mà đang từng bước đi vào đời sống, gắn với sản xuất, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp.

Các đại biểu, nhà khoa học và tác giả chụp ảnh lưu niệm tại chương trình

Những giá trị được khẳng định tại Giải thưởng lần này hứa hẹn sẽ tiếp tục lan tỏa sâu rộng, thúc đẩy việc ứng dụng các giải pháp khoa học thân thiện môi trường, giảm thiểu hóa chất độc hại, nâng cao giá trị nông sản và hướng tới một nền nông nghiệp hữu cơ bền vững. Đó không chỉ là kỳ vọng, mà còn là động lực để các nhà khoa học, doanh nghiệp và người sản xuất cùng chung tay kiến tạo một hệ sinh thái sản xuất xanh, an toàn và phát triển lâu dài cho các thế hệ tương lai./.