Rầy lưng trắng mang nguồn virus gây nguy hiểm trên cây lúa.

Bệnh lùn sọc đen từ lâu đã được xác định là một trong những đối tượng dịch hại đặc biệt nguy hiểm trên cây lúa. Với khả năng lây lan nhanh trên diện rộng, bệnh có thể gây thiệt hại nghiêm trọng đến năng suất và sản lượng lương thực nếu không được phát hiện sớm cũng như phòng chống kịp thời. Do bệnh lan truyền qua môi giới là rầy lưng trắng mang nguồn virus, nguy cơ bùng phát dịch luôn ở mức rất lớn khi mật độ rầy tăng cao và tồn tại nguồn bệnh trên đồng ruộng ngay từ đầu vụ sản xuất.

Chính vì vậy, công tác điều tra, theo dõi diễn biến của rầy lưng trắng, đồng thời lấy mẫu phân tích xác định tỷ lệ mang virus từ sớm đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc dự tính, dự báo nguy cơ phát sinh bệnh. Những hoạt động này giúp các cơ quan chuyên môn kịp thời phát đi cảnh báo, hướng dẫn các địa phương và người dân chủ động triển khai các biện pháp phòng chống hiệu quả, nhằm hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do bệnh gây ra.

Thực tế sản xuất cho thấy, trong vụ Mùa năm 2017, bệnh lùn sọc đen đã từng bùng phát thành dịch tại nhiều tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc, trong đó có thành phố Hải Phòng, gây ra những tổn thất nặng nề cho ngành trồng trọt. Những năm gần đây, mặc dù bệnh chỉ xuất hiện rải rác với mật độ và mức độ gây hại thấp, song nguy cơ phát sinh và lây lan trên diện rộng vẫn luôn tiềm ẩn. Điều này đặc biệt dễ xảy ra trong điều kiện thời tiết thuận lợi cho sự gia tăng mật độ rầy lưng trắng trong vụ Mùa.

Cán bộ của Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Kim Môn thực hiện điều tra và thu bắt mẫu rầy để giám sát nguồn bệnh.

Để chủ động kiểm soát, ngăn chặn nguy cơ phát sinh, lây lan dịch bệnh và bảo vệ an toàn cho sản xuất lúa trên địa bàn toàn thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng đã chính thức ban hành Kế hoạch số 76/KH-SNNMT ngày 26/5/2026 về phòng chống bệnh lùn sọc đen hại lúa vụ Mùa năm 2026.

Trong văn bản này, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đưa ra các nhóm giải pháp toàn diện. Trong đó, việc tăng cường theo dõi, giám sát rầy lưng trắng cùng nguồn bệnh ngay từ đầu vụ được xác định là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Song song với đó, công tác tuyên truyền về phòng chống bệnh sẽ được đẩy mạnh với nhiều hình thức phong phú như đưa thông tin trên các phương tiện truyền thông, tổ chức hội nghị, tập huấn kỹ thuật và phát tài liệu hướng dẫn. Những hoạt động này nhằm giúp người dân nhận biết sớm triệu chứng bệnh để áp dụng đúng các biện pháp kỹ thuật. Đặc biệt, ngành nông nghiệp khuyến cáo người dân cần thực hiện các biện pháp phòng bệnh ngay từ giai đoạn mạ theo phương châm “phòng là chính”, mang tính cộng đồng và triển khai đồng loạt.

Về các biện pháp kỹ thuật cụ thể, Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương tích cực chỉ đạo nông dân đẩy mạnh vệ sinh đồng ruộng bằng cách cày vùi gốc rạ, tiêu hủy lúa chét và dọn sạch cỏ bờ ruộng nhằm hạn chế nơi cư trú của rầy lưng trắng cũng như nguồn bệnh tồn lưu. Các địa phương cũng cần bố trí thời vụ gieo cấy tập trung đúng lịch, hạn chế gieo trồng các giống nhiễm rầy, tăng cường sử dụng các giống có khả năng chống chịu và áp dụng rộng rãi các tiến bộ kỹ thuật để nâng cao hiệu quả quản lý dịch hại tổng hợp.

Đối với công tác bảo vệ cây mạ, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân nên xử lý hạt giống trước khi gieo, hạn chế gieo sạ tại các vùng có nguy cơ cao, đồng thời không gieo mạ gần đường giao thông hoặc những nơi có ánh sáng mạnh dễ thu hút rầy lưng trắng. Tại những khu vực từng xuất hiện bệnh hoặc có nguy cơ cao, bà con cần tiến hành phun thuốc trừ rầy trước khi cấy từ 3 đến 4 ngày để triệt tiêu nguồn môi giới truyền bệnh.

Kế hoạch của Sở cũng nêu rõ các giải pháp xử lý kiên quyết khi bệnh xuất hiện trên đồng ruộng. Theo đó, khi phát hiện rầy lưng trắng mang virus hoặc xuất hiện cây lúa bị bệnh, các địa phương phải lập tức tổ chức khoanh vùng, phun thuốc phòng trừ kịp thời, nhổ bỏ và tiêu hủy các khóm lúa nhiễm bệnh nhằm hạn chế tối đa sự lây lan. Đối với những ruộng bị nhiễm nặng, cần thực hiện tiêu hủy triệt để bằng biện pháp cày vùi ngay sau khi xử lý rầy để ngăn chặn nguồn bệnh phát tán sang các khu vực khác.

Để kế hoạch đạt hiệu quả cao nhất, Sở Nông nghiệp và Môi trường giao Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng chịu trách nhiệm chủ trì triển khai, tăng cường công tác dự tính, dự báo, đồng thời siết chặt kiểm tra hoạt động kinh doanh giống cây trồng, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn. Bên cạnh đó, các cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương, các đơn vị truyền thông và tổ chức đoàn thể được đề nghị phối hợp chặt chẽ trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn nông dân thực hiện đồng bộ, hiệu quả các biện pháp phòng chống bệnh, quyết tâm bảo vệ thắng lợi vụ lúa Mùa năm 2026.