"Gỡ" bài toán an ninh nguồn nước cho các vùng trọng điểm kinh tế

Toàn cảnh diễn đàn “Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ chiến lược trong phát triển tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho cây trồng cạn phục vụ nông nghiệp thông minh, ứng phó biến đổi khí hậu” diễn ra sáng ngày 29/12, tại phường Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk).

Diễn đàn do Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi phối hợp cùng Báo Nông nghiệp và Môi trường và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk tổ chức. Sự kiện có sự chủ trì và tham dự của các ông: Ông Nguyễn Hoài Nam – Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng Công trình Thủy lợi; Ông Vũ Minh Việt – Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường; Ông Nguyễn Thái Hòa – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk; Ông Đinh Thanh Mừng – Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý và Xây dựng Công trình Thủy lợi; Ông Nguyễn Thành Long - Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng chống thiên tai tỉnh Đắk Lắk. Cùng đại diện các Chi cục Thủy lợi, Trồng trọt, Trung tâm khuyến nông, các nhà khoa học, doanh nghiệp và đông đảo nông dân tiêu biểu khu vực phía Bắc và miền Trung qua nền tảng trực tuyến.

Ông Vũ Minh Việt – Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường phát biểu khai mạc hội thảo.

Phát biểu khai mạc, ông Vũ Minh Việt – Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh tầm quan trọng của khu vực Nam Trung bộ và Tây Nguyên đối với các loại cây trồng tỷ đô như cà phê, hồ tiêu, sầu riêng... Tuy nhiên, thực trạng biến đổi khí hậu đang khiến nguồn nước suy giảm nghiêm trọng. “Việc ứng dụng công nghệ tưới tiên tiến không chỉ là giải pháp kỹ thuật đơn thuần, mà còn là giải pháp chiến lược để nâng cao năng suất, giảm chi phí và bảo vệ tài nguyên nước trong bối cảnh nông nghiệp thông minh,” ông Việt khẳng định.

Tại diễn đàn, xu hướng ứng dụng Công nghệ chiến lược (AI, Big Data, IoT) được thảo luận sôi nổi. Đại diện Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi định hướng đây là nền tảng cốt lõi của thủy lợi thông minh.

Ông Đinh Thanh Mừng – Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý và Xây dựng Công trình Thủy lợi trình bày tham luận tại diễn đàn.

Đáng chú ý là báo cáo của ông Đoàn Phúc Cường – Chuyên gia từ Công ty Khang Thịnh về giải pháp tưới nhỏ giọt tích hợp dinh dưỡng sử dụng cố vấn AI của Netafim (Israel). Kết quả thực tiễn cho thấy hiệu quả kinh ngạc: Trên cây cà phê năng suất đạt 5 tấn/ha ngay vụ thu hoạch đầu tiên sau 30 tháng (gần gấp 4 lần so với mức 1,2-1,5 tấn/ha của canh tác truyền thống). Trên cây khoai tây đạt năng suất 43 tấn/ha (So với 20-25 tấn/ha của nông dân sản xuất truyền thống). Hệ thống AI đóng vai trò "bộ não", phân tích dữ liệu từ cảm biến độ ẩm đất và thời tiết để đưa ra quy trình tưới chính xác theo thời gian thực, loại bỏ hoàn toàn tình trạng tưới thừa hoặc thiếu.

Ông Nguyễn Thành Long – Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Đắk Lắk cho biết, toàn tỉnh hiện có khoảng 84.661 ha cây trồng cạn ứng dụng tưới tiên tiến.

Dù công nghệ mang lại hiệu quả cao, nhưng việc nhân rộng vẫn gặp nhiều rào cản. Ông Nguyễn Thành Long – Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Đắk Lắk cho biết, toàn tỉnh hiện có khoảng 84.661 ha cây trồng cạn ứng dụng tưới tiên tiến. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là: Chi phí đầu tư lớn, dao động từ 50 - 60 triệu đồng/ha, vượt quá khả năng kinh tế của nhiều hộ nhỏ lẻ.Tiếp cận chính sách khó khăn, người dân và các tổ chức thủy lợi cơ sở còn khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng và các văn bản hướng dẫn.

Để tháo gỡ nút thắt, Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk cùng các đại biểu đã thống nhất các nhóm giải pháp trọng tâm như: Huy động nguồn lực xã hội hóa, đây được coi là "chìa khóa" để đưa công nghệ vào sản xuất. Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam nhấn mạnh việc thu hút doanh nghiệp, HTX liên kết sản xuất gắn với tưới tiết kiệm. Lồng ghép vốn đầu tư, ưu tiên nguồn vốn từ Chương trình NTM, dự án ODA và thích ứng biến đổi khí hậu để hỗ trợ hạ tầng tích trữ nước. Chính sách tín dụng, đề xuất cơ chế giảm lãi suất vay cho các hộ nông dân đầu tư hệ thống tưới thông minh tại các vùng sản xuất tập trung.

Các đại biểu tham gia diễn đàn.

Việc hiện đại hóa hạ tầng thủy lợi thông qua công nghệ AI và xã hội hóa đầu tư không chỉ giúp ứng phó với hạn hán mà còn khẳng định vị thế của nông sản Việt Nam trên bản đồ nông nghiệp thông minh toàn cầu.