Tận dụng “Gà mái nghỉ hưu” chăm bón vườn ô liu sử dụng phân tự nhiên và kiểm soát cỏ dại, góp phần tăng năng suất và hạn chế dịch bệnh.

Ở vùng Akaki, dưới chân dãy núi Troodos của Cyprus, một mô hình nông nghiệp bền vững độc đáo đang thu hút sự quan tâm của giới sản xuất hữu cơ và các nhà hoạch định chính sách môi trường. Thay vì phụ thuộc vào phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, các nông dân nơi đây đã đưa hàng trăm con gà mái “nghỉ hưu” vào vườn ô-liu, tạo nên một hệ sinh thái tuần hoàn, thân thiện với môi trường.

Những con gà mái này được cứu khỏi việc bị loại thải sau khi kết thúc giai đoạn đẻ trứng. Trong môi trường vườn ô-liu hữu cơ Akaki, chúng được thả tự do, bới đất, ăn cỏ dại và côn trùng, đồng thời thải phân trực tiếp xuống đất. Phân gà trở thành nguồn phân bón tự nhiên giàu dinh dưỡng, góp phần cải tạo đất và thúc đẩy sinh trưởng của cây ô-liu.

Mô hình mang tên Kot-Kot do nông dân Elena Christoforos và kỹ sư đất Nicolas Netien khởi xướng còn gắn chặt với tư duy kinh tế tuần hoàn. Thức ăn cho gà được lấy từ nguồn rác thải thực phẩm do cộng đồng, đặc biệt là học sinh địa phương, quyên góp. Nhờ đó, lượng rác hữu cơ phải đưa ra bãi chôn lấp được giảm đáng kể, kéo theo việc cắt giảm phát thải khí methane – một trong những khí nhà kính gây biến đổi khí hậu.

Không chỉ cải thiện độ phì nhiêu của đất, đàn gà còn giúp kiểm soát dịch hại một cách tự nhiên. Chúng mổ ấu trùng ruồi ô-liu – loài gây hại nghiêm trọng đối với các vườn ô-liu ở khu vực Địa Trung Hải – đồng thời làm sạch lớp cỏ dại phủ mặt đất. Nhờ đó, nông dân giảm được chi phí và rủi ro từ việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Theo đánh giá của nhóm thực hiện dự án, kể từ khi áp dụng mô hình, sinh trưởng và năng suất của cây ô-liu đã được cải thiện rõ rệt. Đặc biệt, chất lượng dầu ô-liu cũng tăng lên, với hàm lượng polyphenol cao – hợp chất có lợi cho sức khỏe và có giá trị kinh tế lớn trên thị trường quốc tế.

Mục tiêu dài hạn của mô hình là xây dựng một hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng sinh học, tự duy trì, có khả năng thích ứng với nhiệt độ cao và hạn hán kéo dài – những thách thức ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu. Việc kết hợp cây trồng, vật nuôi và quản lý chất thải trong cùng một hệ thống không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn mở ra hướng đi bền vững cho nông nghiệp trong tương lai.

Từ những “con gà nghỉ hưu”, dự án tại Akaki cho thấy nông nghiệp bền vững không nhất thiết phải dựa vào công nghệ đắt đỏ, mà có thể bắt đầu từ những giải pháp sinh thái gần gũi, tận dụng tối đa nguồn lực sẵn có và đặt con người – thiên nhiên vào cùng một vòng tuần hoàn hài hòa.