Hiện tượng El Nino. (Nguồn: NOAA)

Tín hiệu mới từ một hiện tượng khí hậu quen thuộc

Một số nhận định gần đây của giới khoa học cho thấy hiện tượng El Nino có thể trở lại và diễn biến phức tạp trong năm 2026. Nếu kịch bản này xảy ra, nhiều khu vực trên thế giới có thể tiếp tục đối mặt với những biến động khí hậu cực đoan, từ nắng nóng kéo dài, lũ lụt nguy hiểm cho tới xáo trộn mùa bão.

Theo trang của tổ chức y tế nhân đạo quốc tế Action Medeor (Đức), El Nino là hiện tượng khí hậu xảy ra vài năm một lần, gắn với sự suy yếu của gió mậu dịch. Sự thay đổi này có thể gây ra những biến động thời tiết nghiêm trọng tại nhiều quốc gia, đặc biệt ở các khu vực thuộc bán cầu Nam.

El Nino trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là “cậu bé” hoặc “Chúa Hài đồng”, là thuật ngữ do ngư dân Nam Mỹ đặt từ thế kỷ XVII để chỉ hiện tượng nước biển ấm lên bất thường ở Thái Bình Dương, thường đạt đỉnh vào dịp Giáng sinh.

Theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), hiện tượng này hình thành khi khối nước ấm lan dần về phía Đông, hướng tới bờ biển phía Tây châu Mỹ, kéo theo những biến đổi lớn trong khí quyển. Đây là pha nóng trong chu kỳ khí hậu tự nhiên ENSO, có thể gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan trên phạm vi toàn cầu.

Cũng theo các tài liệu khoa học được dẫn, El Nino và La Nina là những dao động khí hậu định kỳ tại vùng biển nhiệt đới Thái Bình Dương, thường xuất hiện vài năm một lần và có ảnh hưởng sâu rộng tới hệ thống thời tiết toàn cầu.

Các hiện tượng này có thể gây lũ lụt tại một số khu vực ở châu Phi, trong khi những nơi khác lại đối mặt với hạn hán kéo dài; đồng thời làm gia tăng các cơn bão mùa Đông ở bờ biển phía Tây và các đợt nắng nóng cực đoan khi El Nino xuất hiện.

NOAA cho biết, El Nino được đặc trưng bởi sự ấm lên bất thường của nhiệt độ nước biển tại vùng xích đạo Thái Bình Dương, đi kèm với những thay đổi đáng kể về hướng gió và lượng mưa trong khí quyển.

Hiện nay, tình trạng nước biển ấm đang lan rộng dưới bề mặt đại dương từ phía Tây sang phía Đông khu vực này, được xem là một trong những tín hiệu sớm cho khả năng hình thành một chu kỳ El Nino mới.

Dự báo El Nino mạnh trong năm 2026

Phần đáng chú ý nhất trong các nhận định lần này là khả năng El Nino không chỉ quay trở lại mà còn có thể mạnh lên đáng kể trong nửa cuối năm 2026.

Ngày 12/3, CNN cho biết hiện tượng El Nino có thể sớm xuất hiện, kéo theo thời tiết khắc nghiệt và khí hậu nóng hơn. Nguồn tin này đồng thời nhấn mạnh rằng ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy El Nino có khả năng hình thành và mạnh lên thành một hiện tượng đáng kể trong vài tháng tới, làm đảo lộn các mô hình thời tiết trên thế giới.

Cũng theo CNN, El Nino làm Trái Đất nóng lên, khiến khả năng xuất hiện thêm một năm ấm kỷ lục trở nên cao hơn nhiều so với bình thường, không chỉ trong năm nay mà còn trong năm sau.

Trong khi đó, theo dự đoán của các nhà khí tượng học thuộc NOAA, hiện tượng El Nino có thể hình thành trong khoảng từ tháng 6 đến tháng 8, kéo dài ít nhất tới cuối năm và có khả năng mạnh hơn vào các tháng mùa đông. Dự báo này cho rằng El Nino sẽ tác động rõ tới thời tiết mùa đông tại một số quốc gia như Mỹ và Canada.

Điều đáng chú ý là không chỉ một cơ quan đưa ra cảnh báo. Theo nội dung trong tài liệu, dự báo của NOAA, dự báo của Cục Khí tượng Australia, cùng kết quả phân tích từ các mô hình máy tính tổng hợp của châu Âu đều cho thấy một kịch bản chung, chỉ khác nhau không nhiều về thời điểm.

Theo đó, hiện tượng siêu El Nino có thể diễn biến dữ dội vào cuối mùa Thu năm 2026 và gần như chắc chắn sẽ đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức kỷ lục, kéo theo hiện tượng tẩy trắng san hô và nhiều tác động gây hại khác.

Bài viết cũng dẫn cảnh báo của nhà dự báo thời tiết Mỹ David Schlotthauer cho rằng các đợt gió Tây tăng cường sẽ tiếp diễn tới đầu và giữa mùa Hè trên phần lớn khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương.

Theo cảnh báo này, các diễn biến khí hậu có thể mạnh lên đáng kể vào mùa hè, kéo dài sang mùa Thu và mùa Đông năm 2026, làm tăng nguy cơ xuất hiện hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan trên toàn cầu, từ nắng nóng dữ dội, lũ lụt nguy hiểm cho tới những xáo trộn lớn trong mùa bão.

Như vậy, điểm chung trong các nguồn dự báo được dẫn là El Nino năm 2026, nếu hình thành đúng như nhận định, sẽ không chỉ là sự trở lại của một chu kỳ khí hậu quen thuộc mà còn có thể là một đợt biến động đặc biệt mạnh, tạo sức ép lớn lên môi trường và đời sống con người ở nhiều khu vực.

Nhiều quốc gia chuẩn bị các kịch bản ứng phó

Trước nguy cơ El Nino quay trở lại, nhiều quốc gia đã chủ động triển khai các biện pháp nhằm giảm thiểu tác động do hiện tượng này gây ra.

Tại Mỹ, theo nội dung bài viết, thành phố Los Angeles đã phát động chiến dịch xây dựng các “trung tâm phục hồi”, nhằm cung cấp bóng râm và hệ thống làm mát bằng năng lượng tái tạo cho các cộng đồng có nguy cơ chịu ảnh hưởng cao từ El Nino. Đây được xem là một trong những nỗ lực thích ứng với thời tiết cực đoan ở cấp đô thị.

Cũng tại Mỹ, thành phố Phoenix, nằm giữa sa mạc Sonoran, đã xây dựng các vỉa hè làm mát bằng chất liệu đặc biệt có khả năng phản chiếu ánh nắng Mặt trời. Mục tiêu của giải pháp này là giảm hấp thụ nhiệt và hạ nhiệt độ bề mặt tại các khu vực đô thị, nơi thường chịu tác động nặng nề của nắng nóng.

Trong khi đó, thành phố Miami triển khai các chiến dịch trồng cây quy mô lớn trong đô thị, đồng thời cung cấp hỗ trợ tài chính để giúp các hộ gia đình có thu nhập thấp trang trải hóa đơn năng lượng. Cách làm này vừa hướng tới giảm nhiệt cho không gian sống, vừa hỗ trợ các nhóm dân cư dễ bị tổn thương trước tác động của khí hậu khắc nghiệt.

Ở châu Á, Trung Quốc cũng đã có những điều chỉnh cụ thể. Theo tài liệu, chính quyền và nhiều doanh nghiệp tại nước này chủ động điều chỉnh ca làm việc, giảm thời gian làm việc cho công nhân ngoài trời như công nhân vệ sinh hay lực lượng bảo trì lưới điện. Song song với đó là việc chuẩn bị thuốc men và nước khoáng mát cho người dân.

Những biện pháp nêu trên cho thấy ứng phó với El Nino không còn là câu chuyện của riêng ngành khí tượng mà đã trở thành bài toán quản trị đô thị, an sinh xã hội và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cảnh báo không nên chủ quan

Từ các dự báo và dẫn liệu được nêu, có thể thấy thế giới đang đứng trước nguy cơ phải đối mặt với một chu kỳ El Nino mới trong năm 2026, với cường độ có thể mạnh và tác động sâu rộng hơn.

Dĩ nhiên, đây vẫn là các dự báo và cảnh báo từ các cơ quan khí tượng, các mô hình máy tính khí hậu và một số chuyên gia, chưa phải là kết luận cuối cùng về toàn bộ diễn biến của năm 2026. Tuy nhiên, việc nhiều nguồn dự báo lớn cùng chỉ ra một xu hướng chung cho thấy nguy cơ này không thể bị xem nhẹ.

Nếu đúng như những gì các nhà khoa học nhận định, sự trở lại của El Nino sẽ tiếp tục làm gia tăng tính cực đoan trong các hình thái thời tiết khu vực trên toàn thế giới trong năm 2026.

Và trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, điều quan trọng không chỉ là theo dõi sát các bản tin dự báo, mà còn là chuẩn bị sớm các phương án thích ứng để giảm thiểu thiệt hại có thể xảy ra.