Nhiều người không cảnh giác nên bị lừa chuyển tiền vì những lời kêu gọi từ thiện trên mạng xã hội. Ảnh: TL

Những tổn hại...về lòng tin

Trong khi nhiều đồng bào nhiều nơi đang phải vật lộn, khắc phục khó khăn với bão lụt, thì vẫn có những cá nhân lợi dụng mạng xã hội để mang danh từ thiện, nhưng thực ra là câu view, trục lợi cho bản thân, khiến dư luận vô cùng bức xúc.

Họ đã lợi dụng công tác khắc phục hậu quả sau bão để trục lợi bằng các thủ đoạn tinh vi, như: mạo danh Hội Chữ thập đỏ, các tổ chức từ thiện uy tín, gọi điện thoại hoặc tạo lập các trang fanpage, chạy quảng cáo trên các nền tảng mạng xã hội (facebook, zalo, tiktok…) để kêu gọi quyên góp, chiếm đoạt tiền của người dân.

Chưa kể, các đối tượng gửi tin nhắn, gọi điện thông báo nhận hỗ trợ khắc phục hậu quả sau bão, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã OTP, gửi kèm đường link độc hại để đánh cắp dữ liệu, chiếm quyền điều khiển thiết bị thông minh, từ đó chiếm đoạt tài sản tại ngân hàng trực tuyến. Có người đã mắc bẫy chuyển tiền cho các tài khoản lừa đảo. Việc này ảnh hưởng tiêu cực đến những tổ chức, cá nhân đang nỗ lực cứu trợ thật sự.

Còn nhớ, năm 2021, vụ việc hàng loạt nghệ sĩ kêu gọi cứu trợ lũ lụt Miền Trung nhưng không minh bạch đã khiến dư luận phẫn nộ. Hàng trăm tỷ đồng được quyên góp, nhưng khi người dân đặt câu hỏi, câu trả lời chỉ là những lời biện hộ mơ hồ. Giấy tờ sao kê chắp vá, tiền được chuyển đi lúc nào, đến tay ai, không ai biết rõ. Khi bị chỉ trích, thay vì giải thích rành mạch, một số người lại chọn cách né tránh, thậm chí thách thức dư luận…v.v.

Gần đây nhất, Tiktoker Phạm Thoại tiếp tục khiến cộng đồng dậy sóng với vụ quyên góp tiền chữa bệnh cho bé Bắp. Số tiền hàng tỷ đồng được gom về nhanh chóng, nhưng những nghi vấn cũng ập đến. Tiền có đến tay gia đình bé không? Ai kiểm soát số tiền này? Những khoản chi tiêu được sử dụng thế nào? Khi bị đặt câu hỏi, Phạm Thoại phản ứng vội vàng, giải thích chưa rõ ràng, càng khiến câu chuyện trở nên rối ren.

Thực tế cho thấy, hoạt động chia sẻ khó khăn sau mỗi đợt thiên tai, bão lụt qua các kênh kêu gọi từ thiện trên mạng xã hội là một nét đẹp truyền thống. Cũng có rất nhiều trường hợp kêu gọi từ thiện từ cộng đồng ủng hộ người có hoàn cảnh khó khăn, đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai dịch họa, nhưng khi các cơ quan chức năng vào cuộc, dư luận mới vỡ lẽ: Từ thiện không đơn giản chỉ là giúp đỡ, mà còn là một vũng lầy của sự nhập nhằng và lợi ích cá nhân!

Tức là, bên cạnh các hoạt động từ thiện minh bạch, đúng pháp luật, đã và đang có một số đối tượng lợi dụng để chiếm đoạt tài sản của các nhà hảo tâm bằng nhiều hình thức khác nhau, từ nghệ sĩ đến hotgirl, rồi đến tiktoker… Điều này khiến hoạt động từ thiện ngày càng biến tướng, từ giúp người thành công cụ trục lợi, khiến cho lòng tốt đang bị lợi dụng một cách trắng trợn.

Đây là một thực trạng rất đáng lên án, làm tổn hại nghiêm trọng đến lòng tin và tinh thần tương thân tương ái của cộng đồng.

Các tổ chức, cá nhân cần cảnh giác với những lời kêu gọi từ thiện, quyên góp, ủng hộ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch họa. Ảnh: minh họa

Khi lòng tốt bị biến thành công cụ trục lợi?

Khách quan mà nói, chia sẻ, kêu gọi cộng đồng cùng phối hợp giúp đỡ người gặp hoạn nạn, cuộc sống nghèo khó hoặc ốm đau, lâm vào hoàn cảnh thương tâm,... vốn là điều rất bình thường trong sinh hoạt của mọi cộng đồng, với người Việt Nam, đó còn là đạo lý, truyền thống, biểu thị cho lòng nhân ái theo tinh thần “lá lành đùm lá rách”, “thương người như thể thương thân”...

Có điều, loạt lùm xùm về từ thiện đã làm dấy lên nhiều hoài nghi, tổn hại lòng tin từ cộng đồng. Họ biến từ thiện thành một phần của chiến lược PR, hơn là một hành động xuất phát từ sự chân thành. Những câu chuyện này khiến dư luận đặt ra câu hỏi: Lòng tốt có còn nguyên vẹn, hay đã bị biến thành công cụ trục lợi? Những cá nhân đứng ra kêu gọi liệu có thực sự vì lòng tốt, hay chỉ đang biến sự thương cảm của xã hội thành cơ hội kiếm tiền?

Quả thật, câu chuyện từ thiện vốn là việc khó, cơ sở xác định ai nghèo, khó, ai xứng đáng để nhận quà cũng không dễ và người thực sự khó khăn vẫn cần giúp đỡ. Tuy vậy, vấn đề không nằm ở việc quyên góp, mà ở cách thực hiện. Nếu từ thiện chỉ dựa trên cảm tính, không có sự minh bạch ngay từ đầu, thì không sớm thì muộn cũng trở thành mầm mống của tranh cãi.

Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư từng nói câu rất hay, rằng: “Những nhà thiện nguyện thật sự, họ cho và chẳng nhớ đã cho gì”. Vì vậy, đừng vì trục lợi mà biến bản thân mình trở nên xấu xa, biến xã hội xung quanh trở nên tiêu cực.

Dẫu sao, từ những câu chuyện lùm xùm về hoạt động từ thiện nói trên, ít nhiều cũng mang lại cho chúng ta bài học, lời cảnh tỉnh: Muốn giúp đỡ ai đó, hãy xác minh tính xác thực của thông tin, tìm hiểu kỹ về tổ chức/cá nhân kêu gọi, chọn những tổ chức có uy tín, có hệ thống kiểm soát chặt chẽ, để bảo đảm sự đóng góp của mình thực sự có ý nghĩa.

Đừng để sự thương cảm của mình bị biến thành công cụ cho kẻ khác trục lợi!