Định hướng chiến lược của ngành điện trong hỗ trợ chuyển đổi xanh cho ngành nông nghiệp

Năng lượng giữ vai trò quan trọng và là nền tảng cho chuyển đổi sản xuất và hình thành các chuỗi giá trị nông nghiệp xanh.

Những kết quả đáng ghi nhận

Trong nhiều năm qua, EVN duy trì tỷ lệ tổn thất điện năng ngày càng giảm, chỉ còn 6,05% năm 2024 đã góp phần cung cấp đủ điện, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp yên tâm hơn trong việc mở rộng đầu tư sản xuất và áp dụng các công nghệ mới sử dụng điện như hệ thống tưới tự động, kho lạnh, nhà kính và dây chuyền chế biến, từ đó nâng cao giá trị nông sản, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

Về phát triển nguồn năng lượng tái tạo, đến hết năm 2024 toàn hệ thống đã đạt khoảng 16 tỷ kWh điện mặt trời, 7,3 tỷ kWh điện gió và gần 1,5 tỷ kWh điện sinh khối. Hơn 103.000 dự án điện mặt trời mái nhà với tổng công suất gần 9,5 GW đã hòa lưới, đóng góp nguồn điện sạch phục vụ nông nghiệp và giảm phát thải khí nhà kính. Nhiều mô hình kết hợp giữa năng lượng tái tạo và nông nghiệp điện mặt trời áp mái tại trang trại, điện sinh khối từ phụ phẩm nông nghiệp, mô hình điện gió kết hợp sản xuất đã bắt đầu được triển khai, hướng tới mô hình sản xuất tuần hoàn, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Trong nhiều năm qua, EVN duy trì tỷ lệ tổn thất điện năng ngày càng giảm.

Bên cạnh việc đảm bảo nguồn và phát triển năng lượng sạch, EVN còn chú trọng đến việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả. Các chương trình tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật đã được triển khai rộng rãi, mang lại kết quả thiết thực. Nông dân trồng thanh long tại các tỉnh Bình Thuận, Long An, Tiền Giang (trước đây) thay đèn sợi đốt bằng đèn LED tiết kiệm điện, giảm chi phí chiếu sáng ban đêm và bảo vệ môi trường.

Trong nuôi trồng thủy sản, hệ thống sục khí dùng điện đã được áp dụng tại Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, thay thế các thiết bị sử dụng nhiên liệu hóa thạch, giúp tối ưu hóa năng lượng và hiệu quả công tác nuôi trồng cũng được cải thiện.

Ở nhiều nơi, hệ thống kho lạnh bảo quản nông sản bằng điện đã trở thành giải pháp quan trọng để duy trì chất lượng nông sản, giảm tổn thất sau thu hoạch, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm. Các chương trình truyền thông như “Gia đình tiết kiệm điện”, “Giờ Trái Đất” và “Tuyến phố tiết kiệm điện” đã thu hút hàng triệu hộ gia đình tham gia, tiết kiệm khoảng 300 triệu kWh mỗi năm, đóng góp thiết thực vào mục tiêu giảm phát thải và chi phí sản xuất.

Đồng thời, EVN phối hợp với các tổ chức quốc tế triển khai các dự án năng lượng sạch, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam.

Những kết quả trên cho thấy EVN không chỉ thực hiện nhiệm vụ cung cấp điện ổn định, mà còn đóng vai trò quan trọng trọng việc thúc đẩy tiết kiệm điện và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, trực tiếp hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh của ngành nông nghiệp.

Định hướng phát triển hỗ trợ chuyển đổi xanh trong nông nghiệp

Trong giai đoạn tới, Tập đoàn Điện lực Việt Nam xác định rõ định hướng chiến lược nhằm tiếp tục đồng hành và hỗ trợ cho sự phát triển của nông nghiệp xanh. Các định hướng này được xây dựng trên cơ sở chiến lược phát triển của EVN, phù hợp với Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, cũng như cam kết của Việt Nam tại COP26 về đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

EVN sẽ tiếp tục mở rộng phát triển các nguồn điện sạch và nâng cấp hạ tầng lưới điện, bảo đảm cung cấp điện ổn định, an toàn cho khu vực nông thôn và các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung.

Trước hết, EVN sẽ tiếp tục mở rộng phát triển các nguồn điện sạch và nâng cấp hạ tầng lưới điện, bảo đảm cung cấp điện ổn định, an toàn cho khu vực nông thôn và các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung. Tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu nguồn điện ngày càng cao, đồng thời đầu tư phát triển lưới điện thông minh sẽ được triển khai sâu rộng hơn, giúp quản lý phụ tải linh hoạt, tối ưu hóa nguồn điện và nâng cao khả năng tích hợp các nguồn năng lượng phân tán tại các trang trại, hợp tác xã, cơ sở chế biến.

Thứ hai, EVN định hướng trong việc hỗ trợ nhằm thúc đẩy quá trình điện khí hóa chuỗi giá trị nông nghiệp, thông qua các hoạt động tư vấn kỹ thuật, hỗ trợ khách hàng. Khuyến khích chuyển đổi các khâu sản xuất, tưới tiêu, chế biến, bảo quản từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng các nguồn điện sạch (điện mặt trời mái nhà, sinh khối…), qua đó giảm phát thải và tăng khả năng truy xuất nguồn gốc xanh cho sản phẩm nông nghiệp.

Thứ ba, EVN sẽ hỗ trợ và thúc đẩy phát triển mô hình nông nghiệp - năng lượng kết hợp, việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất điện sinh khối, kết hợp trang trại với điện mặt trời áp mái hoặc điện gió, sẽ không chỉ giúp bổ sung nguồn điện sạch mà còn mang lại giá trị gia tăng cho người nông dân. Đây sẽ là hướng đi quan trọng để nông nghiệp và năng lượng cùng phát triển hài hòa, hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình chuyển đổi xanh.

Bên cạnh đó, EVN sẽ đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong quản lý năng lượng và hỗ trợ cho nhóm khách hàng nông nghiệp. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu điện năng, triển khai giải pháp AI và IoT trong giám sát lưới điện, phân tích nhu cầu phụ tải và tối ưu hóa vận hành sẽ công cụ để EVN giúp tư vấn cho khách hàng để sử dụng điện tiết kiệm và có hiệu quả hơn.

Cuối cùng, EVN sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối trong công tác truyền thông, nâng cao nhận thức của cộng đồng về sử dụng điện an toàn, tiết kiệm và hiệu quả trong nông nghiệp. Các hoạt động tuyên truyền, đào tạo và tư vấn kỹ thuật sẽ được triển khai đồng bộ để nhóm khách hàng nông nghiệp được tiếp cận và ứng dụng các giải pháp tiết kiệm và sử dụng điện sạch trong sản xuất.

Với những định hướng trên, EVN khẳng định tiếp tục hỗ trợ đồng hành cùng ngành nông nghiệp Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi xanh đồng thời đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.

Cần có cơ chế hỗ trợ nông dân và doanh nghiệp

Để có thể thực hiện các định hướng đã nêu, cũng như tiếp tục hỗ trợ tốt hơn cho ngành nông nghiệp, EVN có một số đề xuất như sau:

Trước hết, Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích đầu tư và sử dụng năng lượng sạch trong nông nghiệp. Cụ thể, cần có cơ chế tín dụng ưu đãi, chính sách thuế và hỗ trợ tài chính để nông dân và doanh nghiệp nông nghiệp để đầu tư năng lượng tái tạo và thiết bị tiết kiệm điện trong nông nghiệp.

EVN đã triển khai nhiều giải pháp cụ thể để bảo đảm điện cho nông thôn, thúc đẩy sự phát triển của các nguồn năng lượng tái tạo.

Bên cạnh đó, EVN kiến nghị mở rộng áp dụng mô hình công ty dịch vụ năng lượng (ESCO) trong nông nghiệp. Đây là mô hình hợp tác mà trong đó các doanh nghiệp năng lượng đầu tư và vận hành các giải pháp tiết kiệm điện, sau đó chia sẻ lợi ích với khách hàng. Mô hình này không chỉ giúp giảm chi phí ban đầu cho khách hàng, mà còn tạo cơ hội để nhanh chóng phổ biến các công nghệ tiết kiệm năng lượng tiên tiến.

Trong quá trình chuyển đổi xanh, năng lượng và nông nghiệp có mối quan hệ gắn bó mật thiết, hỗ trợ lẫn nhau. Với trách nhiệm của mình, EVN đã triển khai nhiều giải pháp cụ thể để bảo đảm điện cho nông thôn, thúc đẩy sự phát triển của các nguồn năng lượng tái tạo, đẩy mạnh tuyên truyền tiết kiệm điện và xây dựng mô hình nông nghiệp – năng lượng kết hợp.

Trong thời gian tới, EVN sẽ tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và người nông dân trong xây dựng nền nông nghiệp xanh, sạch và bền vững./.