Đề xuất tách USMCA thành hai hiệp định song phương gây lo ngại cho nông nghiệp Hoa Kỳ

Diễn biến cải cách đối với USMCA giai đoạn này sẽ gây ra nhiều hệ luỹ phức tạp cho ngành nông nghiệp Bắc Mỹ

Hiệp định Hoa Kỳ Mexico Canada, thường được xem là nền tảng của thương mại nông nghiệp Bắc Mỹ, sẽ bước vào kỳ rà soát bắt buộc vào ngày 1 tháng 7 năm 2026. Trong bối cảnh đó, ý tưởng chuyển từ thỏa thuận ba bên sang hai hiệp định song phương riêng với Mexico và Canada đang được thảo luận, tạo ra nhiều lo ngại về sự ổn định của thị trường nông sản khu vực. Theo các nhóm vận động thương mại nông nghiệp, Mexico và Canada hiện là hai thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất của Hoa Kỳ. Tổng giá trị xuất khẩu nông nghiệp sang hai quốc gia này đạt gần 60 tỷ USD trong năm gần nhất, tăng mạnh so với khoảng 9 tỷ USD trước khi Hiệp định NAFTA có hiệu lực năm 1994. Riêng bang Texas, xuất khẩu nông nghiệp sang hai thị trường này đạt 6.4 tỷ USD trong năm 2025.

Các tổ chức đại diện nông dân cho rằng lợi ích lớn nhất của USMCA nằm ở tính ổn định và khả năng dự đoán chính sách. Cơ chế giải quyết tranh chấp trong hiệp định đã giúp Hoa Kỳ xử lý các bất đồng thương mại, trong đó có tranh cãi liên quan đến ngô biến đổi gene, qua đó bảo vệ quyền tiếp cận thị trường cho nông dân. Khoảng 40 tổ chức nông nghiệp quốc gia đã cùng thành lập liên minh nhằm thúc đẩy gia hạn hiệp định, nhấn mạnh rằng nông dân thường phải đưa ra quyết định sản xuất trước ít nhất một năm nên cần môi trường thương mại ổn định. Theo cơ chế hiện tại, nếu các bên đồng ý gia hạn, hiệp định có thể tiếp tục có hiệu lực thêm 16 năm, với lần rà soát tiếp theo vào năm 2032.

Việc tách hiệp định thành hai thỏa thuận riêng có thể tạo ra sự thiếu đồng bộ trong quy tắc thương mại, làm tăng rủi ro cho chuỗi cung ứng nông nghiệp vốn đã gắn kết chặt chẽ giữa ba quốc gia. Bắc Mỹ hiện được xem là thị trường tích hợp cao, nơi ngô, thịt, sữa, ethanol và nhiều nông sản khác lưu chuyển qua biên giới với quy mô lớn.

Lãnh đạo 3 quốc gia đang đưa ra những giải pháp để hạn chế hậu quả tiêu cực đối với thương mại và các ngành liên quan

Ngoài yếu tố thương mại, các nhóm nông nghiệp cũng nhấn mạnh rằng các chính sách thuế quan diện rộng có thể làm tăng chi phí đầu vào và ảnh hưởng đến lợi nhuận của nông dân. Trong bối cảnh giá nông sản toàn cầu biến động, việc duy trì một khuôn khổ thương mại rõ ràng được xem là điều kiện cần để bảo đảm khả năng cạnh tranh của nông nghiệp Hoa Kỳ. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng cho rằng USMCA vẫn cần được cải thiện, đặc biệt ở một số lĩnh vực như tiếp cận thị trường sữa tại Canada. Các chuyên gia đề xuất hướng tiếp cận điều chỉnh có chọn lọc thay vì thay đổi toàn bộ cấu trúc hiệp định, nhằm tránh gây gián đoạn cho dòng thương mại nông sản.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng phức tạp, tương lai của USMCA được đánh giá sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập nông dân, kế hoạch sản xuất và đầu tư dài hạn trong ngành nông nghiệp Hoa Kỳ. Quyết định cuối cùng tại kỳ rà soát 2026 vì thế được xem là bước ngoặt quan trọng đối với chuỗi cung ứng nông sản Bắc Mỹ.