Nhiều mô hình sáng tạo trong xây dựng nông thôn mới ở Hà Tĩnh đã làm cho diện mạo nhiều vùng quê khởi sắc. Ảnh: Sông Hàn

Không rập khuôn máy móc theo văn bản cấp trên, người làm dân vận ở Hà Tĩnh đã “mềm hóa” các tiêu chí khô khan thành những phong trào thiết thực, chạm đúng nhu cầu của người dân. Từ những khu vườn mẫu trù phú đến những “Ngôi nhà trí tuệ” đầy ắp tiếng cười, Hà Tĩnh đang định nghĩa lại cách làm NTM: Không chỉ là xây cầu, làm đường, mà là kiến tạo một hệ sinh thái sống hạnh phúc.

Từ “Tiêu chí 20” đến cuộc cách mạng sân vườn

Trong bộ tiêu chí Quốc gia về NTM ban đầu, chỉ có 19 tiêu chí. Nhưng Hà Tĩnh là địa phương đầu tiên trong cả nước táo bạo đưa thêm “Tiêu chí 20 - Khu dân cư NTM kiểu mẫu, vườn mẫu” hiện hữu sinh động trong từng nếp nhà. Những khu vườn tạp rậm rạp ngày xưa giờ được quy hoạch bài bản, ứng dụng công nghệ tưới tiêu hiện đại, vừa tạo cảnh quan đẹp mắt, vừa mang lại thu nhập cao cho người nông dân.

Trước đây, người dân thường nghĩ NTM là những dự án lớn ngoài đường cái, không liên quan đến bên trong cổng nhà mình. Mô hình “Vườn mẫu” đã thay đổi hoàn toàn tư duy đó. Cán bộ dân vận đã khéo léo chỉ ra rằng: Quy hoạch lại vườn tược không phải để làm đẹp cho xã, mà để hái ra tiền cho chính gia đình.

Khu vườn mẫu không chỉ cải thiện bộ mặt sinh thái làng quê mà còn cải thiện thu nhập cho chính người nông dan. Ảnh: Sông Hàn

Mô hình "nhà sạch vườn đẹp". Ảnh: Sông Hàn

Đến nay, toàn tỉnh Hà Tĩnh đã có hơn 1.200 khu dân cư NTM kiểu mẫu và hàng chục nghìn vườn mẫu đạt chuẩn. Những vùng quê như Tượng Sơn, Tiên Điền… đã trở thành những miền quê đáng sống đúng nghĩa với thu nhập từ kinh tế vườn đạt hàng trăm triệu đồng/năm.

“Dân vận số” và những chiếc camera biết nói

Trong kỷ nguyên 4.0, công tác dân vận ở Hà Tĩnh cũng không đứng ngoài cuộc chơi số hóa. Mô hình “Camera an ninh” và các nhóm “Zalo kết nối toàn dân” đang phát huy hiệu quả tối đa.

Thay vì phải đi gõ cửa từng nhà để thông báo lịch tiêm phòng, lịch làm căn cước hay lịch vệ sinh đường làng, các Tổ trưởng dân phố/Trưởng thôn chỉ cần gửi tin nhắn vào nhóm Zalo của xóm. Thông tin đến tức thời, phản hồi của dân cũng được ghi nhận ngay lập tức. Đây là cách “Dân vận số” nhanh, gọn và minh bạch.

Đặc biệt, mô hình vận động nhân dân đóng góp lắp đặt Camera an ninh giám sát tại các ngã ba, ngã tư đường làng đã giúp tình hình trật tự trị an thay đổi ngoạn mục. Người dân tự nguyện đóng góp vì họ hiểu rằng: Những chiếc “mắt thần” này đang bảo vệ tài sản cho chính họ. Ý thức không vứt rác bừa bãi cũng từ đó mà được nâng cao vì... sợ camera ghi lại.

“Ngôi nhà trí tuệ” – Điểm sáng nhân văn mới nhất

Nếu giai đoạn trước 2020, Hà Tĩnh tập trung vào hạ tầng cứng, thì giai đoạn 2021-2025, tỉnh chuyển trọng tâm sang chiều sâu văn hóa. Và mô hình dân vận đặc sắc nhất, mang tính thời sự nhất hiện nay chính là “Ngôi nhà trí tuệ”.

Người dân chơi cờ, đọc sách tại "Ngôi nhà trí tuệ" thuộc phường Hoành Sơn, tỉnh Hà Tĩnh

Được triển khai mạnh mẽ trong khoảng 3 năm trở lại đây, Hà Tĩnh hiện là địa phương có số lượng “Ngôi nhà trí tuệ” lớn nhất cả nước tại các nhà văn hóa cộng đồng. Đây là lời giải cho bài toán: Làm sao để nhà văn hóa không bị bỏ hoang, lãng phí sau khi xây dựng xong?

Công tác dân vận đã huy động tối đa nguồn lực xã hội hóa (không dùng ngân sách nhà nước) để trang bị hàng nghìn đầu sách, máy tính kết nối internet, bàn bóng bàn, nhạc cụ... ngay tại nhà văn hóa thôn.

Các hoạt động văn nghệ, thể thao cũng diễn ra tại "Ngôi nhà trí tuệ", nâng cao đời sống tinh thần cho người dân. Ảnh: Sông Hàn

Về các vùng quê Hà Tĩnh hôm nay, vào các buổi tối hay cuối tuần, “Ngôi nhà trí tuệ” sáng đèn và rộn rã tiếng cười. Ở đó, các cụ già đọc báo, chơi cờ; thanh niên tập văn nghệ; và đặc biệt là trẻ em được học tiếng Anh miễn phí, học kỹ năng sống, học điệu ví dặm quê hương.

Phó Bí thư chi bộ thôn Tân Khê – xã Kỳ Anh Dương Văn Sơn chia sẻ: “Mô hình “Ngôi nhà trí tuệ” đang hoạt động hiệu quả là minh chứng sống động cho tư duy: Dân vận là mang lại giá trị tinh thần thực sự cho dân. Khi người dân thấy con em mình có nơi vui chơi lành mạnh, tránh xa tệ nạn, được học hành miễn phí, họ sẵn sàng đóng góp tiền bạc, công sức để duy trì mô hình mà không cần ai ép buộc”.

Phân loại rác tại nguồn

Môi trường luôn là tiêu chí “đau đầu” nhất trong xây dựng NTM. Nhưng Hà Tĩnh đã có cách gỡ rối bằng mô hình dân vận: Phân loại, xử lý rác thải tại nguồn.

Hội Phụ nữ đóng vai trò nòng cốt trong phong trào này. Cách dân vận rất tỉ mỉ: Cán bộ phụ nữ đến từng hộ, hướng dẫn cách ủ rác hữu cơ thành phân vi sinh bón cho cây trồng, cách thu gom rác tái chế để bán gây quỹ từ thiện Ngôi nhà xanh.

Tại các địa phương như Cẩm Xuyên, Thạch Hà…, mô hình này hiệu quả đến mức lượng rác thải phải vận chuyển đi xử lý giảm tới 40-50%. Người dân từ chỗ thấy phiền phức, nay đã thành thói quen vì thấy lợi ích kép: Vừa sạch nhà, vừa có phân bón, vừa tiết kiệm phí vệ sinh môi trường.

Diện mạo nhiều vùng quê khởi sắc, khang trang, "xanh - sạch - đẹp" nhờ nhiều cách làm hay, sáng tạo từ cơ sở. Ảnh: Sông Hàn

Ngoài ra, thực tiễn tại Hà Tĩnh cũng cho thấy không có một khuôn mẫu dân vận nào đúng cho tất cả. Ở vùng giáo, dân vận gắn liền với phương châm “Kính Chúa, yêu nước”, “Sống tốt đời đẹp đạo”. Ở vùng ven biển, dân vận tập trung vào các Tổ hợp tác, Nghiệp đoàn nghề cá, giúp ngư dân vừa bám biển vừa phát triển kinh tế du lịch...

Những mô hình “Dân vận khéo” tại Hà Tĩnh không phải là những phát minh vĩ mô, mà đều bắt nguồn từ những nhu cầu rất nhỏ, rất đời thường của người dân. Chính vì “gãi đúng chỗ ngứa”, những mô hình này mới có sức sống mãnh liệt, lan tỏa tự nhiên mà không cần mệnh lệnh hành chính.

Được biết, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt, linh hoạt và khoa học, đến thời điểm này của giai đoạn 2021-2025, Hà Tĩnh đã hoàn thành 8/8 yêu cầu tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM theo Quyết định số 321-QĐ/TTg của Thủ tướng Chính phủ; có thêm 497 thôn kiểu mẫu, 10 xã đạt chuẩn NTM, 56 xã NTM nâng cao, 16 xã NTM kiểu mẫu, 4 huyện và 2 thị xã (cũ) được công nhận đạt chuẩn hoặc hoàn thành nhiệm vụ NTM, 2 huyện đạt chuẩn NTM nâng cao cùng 292 sản phẩm OCOP mới được công nhận. Những con số này là minh chứng sinh động cho sức mạnh của tinh thần đoàn kết và ý chí vươn lên trong hành trình xây dựng NTM của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh nhà.

Còn tiếp…