Bồn chứa mật rỉ của nhà máy đường sông Lam xảy ra sự cố. (Ảnh: CTV)

Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Nghệ An vừa có báo cáo số 5662/SNNMT-BVMT về việc kiểm tra, xác định nguyên nhân cá nuôi lồng chết hàng loạt trên sông Lam.

Theo báo cáo, chiều tối 3/5/2026 xảy ra mưa lớn kèm giông lốc, gây biến động đột ngột về môi trường nước như nhiệt độ, oxy hòa tan. Hiện tượng thủy sản nuôi chết xảy ra cùng thời điểm sau đợt mưa đá, giông lốc tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh.

Tại xã Anh Sơn, hiện tượng cá chết được ghi nhận tại khu vực nuôi cá lồng trên sông Lam, cách xã Nhân Hòa khoảng 15-20 km về phía hạ lưu, thời gian xuất hiện từ ngày 4-5/5/2026.

Tại xã Đông Thành, các hộ nuôi dọc kênh chính lấy nước từ Bara Đô Lương ghi nhận cá tự nhiên trên sông và ốc bươu đen trong ao chết nhanh từ ngày 4-6/5/2026.

Trong khi đó, tại xã Giai Lạc và xã Bình Minh, hiện tượng ốc trong các ao nuôi chết hàng loạt xảy ra dọc hệ thống sông Đào, tập trung nhiều vào các ngày 4 và 5/5/2026.

Đáng chú ý, khu vực nuôi cá lồng trên sông Lam thuộc xã Nhân Hòa, nằm cách Nhà máy Đường Sông Lam khoảng 3 km về phía hạ lưu, không ghi nhận hiện tượng cá chết bất thường.

Các hộ dân nuôi cá lồng trên sông Lam tại xã Anh Sơn trắng tay sau trận mưa giông lớn.

Liên quan sự cố thủng bồn chứa mật rỉ của Công ty CP Mía đường Sông Lam, báo cáo cho biết sự việc xảy ra lúc 17h15 ngày 3/5 trong điều kiện mưa lớn kèm giông lốc và sấm sét mạnh, tại khu vực bồn chứa mật rỉ của nhà máy xảy ra sự cố thủng bồn chứa dung tích khoảng 2.800 tấn. Nguyên nhân ban đầu được doanh nghiệp xác định là do sét đánh.

Ngay sau khi sự cố xảy ra, công ty đã huy động lực lượng bao vây ngăn chặn mật chảy tràn, bơm hút, dùng bã mía để thấm hút lượng mật rỉ tràn ra ngoài, vệ sinh khu vực và sử dụng vôi để khử khuẩn. Đến 17h ngày 4/5, công tác xử lý, khắc phục sự cố đảm báo an toàn môi trường.

Sở NN&MT đã phối hợp với UBND xã Nhân Hòa, xã Anh Sơn kiểm tra hiện trạng nhà máy, kết quả khắc phục sự cố. Theo báo cáo của Công ty CP Mía đường Sông Lam và kết quả kiểm tra thực tế cho thấy, hướng tràn của mật rỉ từ bồn chứa chảy ra cổng nhà máy do khu vực giáp bờ sông Lam cao hơn nền mặt bằng khu vực bồn chứa và đường nội bộ; giữa bờ sông Lam và khu vực đặt bồn có các công trình kiên cố, tường bê tông cùng một số vật cản khác.

Hàng trăm tấn mật rỉ chảy ra ngoài sau sự cố.

Căn cứ vị trí lỗ thủng và lượng mật rỉ chứa trong bồn trước thời điểm xảy ra sự cố, cơ quan chuyên môn ước tính khoảng 300 tấn mật rỉ chảy ra ngoài. Theo kiểm đếm thực tế, doanh nghiệp thu hồi được khoảng 276 tấn; phần còn lại được thấm vào bã mía thu gom để làm nhiên liệu đốt.

Cũng theo hiện trạng địa hình, cao trình mặt bằng, hướng thoát tràn mật rỉ và các công trình ngăn cách, chưa ghi nhận dấu hiệu mật rỉ chảy trực tiếp ra sông Lam tại thời điểm kiểm tra.

Sau sự việc, cơ quan chức năng đã lấy mẫu nước mặt sông Lam, sông Đào và mẫu thủy sản chết để phân tích. Kết quả đo nhanh nước mặt sông Lam tại xã Anh Sơn cho thấy độ pH 7,5; độ kiềm 110; oxy hòa tan (DO) 5mg/L, nằm trong ngưỡng an toàn đối với thủy sản nuôi.

Trung tâm Quan trắc tài nguyên và môi trường lấy 3 mẫu nước sông Lam và 3 mẫu nước sông Đào để phân tích 11 thông số chất lượng nước. Kết quả cho thấy toàn bộ các thông số đều đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt theo QCVN 08:2023/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt).

Đối với các mẫu ốc chết được lấy tại các xã Giai Lạc, Đông Thành và Bình Minh, kết quả xét nghiệm không phát hiện ký sinh trùng Perkinsus theo quy định về phòng, chống dịch bệnh thủy sản.

Ngoài các lồng, các loại cá tự nhiên cũng chết, nổi trắng sông Lam, sông Đào.

Để sớm khắc phục hậu quả, ổn định sản xuất cho người dân, Sở NN&MT hướng dẫn hỗ dân khẩn trương thu gom xác thủy sản chết để tiêu hủy đúng quy định, tránh ô nhiễm thứ cấp và phát sinh dịch bệnh. Vệ sinh sát trùng lồng bè, ao nuôi; tạm thời không xuống giống tái sản xuất cho đến khi môi trường ổn định. Khuyến cáo người dân tạm thời không lấy nước từ sông vào ao khi nguồn nước có dấu hiệu bất thường...

“Bước đầu, chưa có cơ sở xác định nguyên nhân thủy sản chết do ô nhiêm môi trường nước mặt diện rộng hoặc do bệnh truyền nhiễm nguy hiểm”, báo cáo của Sở NN&MT Nghệ An chỉ rõ.

Trước diễn biến thời tiết phức tạp nguy cơ phát sinh hiện tượng thủy sản chết bất thường và các bệnh thứ phát do môi trường nước biến động, ô nhiêm hữu cơ, suy giảm chất lượng nước nuôi... Sở NN&MT đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo các địa phương tăng cường kiểm tra, quản lý các nguồn thải vào sông Lam, đặc biệt trong thời điểm mưa lớn, giông lốc, nhằm hạn chế nguy cơ ô nhiễm nguồn nước và ảnh hưởng đến nuôi trồng thủy sản.