Chủ động ứng phó mưa lớn, bảo đảm an toàn công trình thủy lợi

Ảnh minh họa

Ngày 9/9/2026, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Công điện số 15/CĐ-TL-ATĐ về việc bảo đảm an toàn công trình thủy lợi, đề phòng ngập lụt, úng cho sản xuất nông nghiệp và thiếu nước sinh hoạt nông thôn do ảnh hưởng của mưa lớn tại các tỉnh, thành phố từ Thanh Hóa đến Khánh Hòa, khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ.

Theo thông tin được dẫn trong công điện, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia cảnh báo trong ngày và đêm 9/9, khu vực Cao nguyên Trung Bộ có mưa vừa, với lượng mưa từ 20-40mm, cục bộ có nơi mưa to đến rất to, trên 100mm.

Khu vực từ TP. Huế đến TP. Đà Nẵng, phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Khánh Hòa, khu vực miền Đông Nam Bộ cũng xuất hiện mưa rào và dông, lượng mưa phổ biến 15-30mm, cục bộ có nơi trên 80mm.

Đáng chú ý, từ ngày 10 đến 11/9, khu vực từ Thanh Hóa đến TP. Huế, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có mưa vừa, mưa to và dông; cục bộ có nơi mưa rất to với lượng mưa phổ biến 30-90mm, có nơi trên 150mm. Cơ quan chức năng cảnh báo nguy cơ xảy ra mưa có cường độ lớn, trên 100mm trong 3 giờ, kéo dài và diễn biến phức tạp.

Trước tình hình trên, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi yêu cầu các địa phương và đơn vị liên quan chủ động ứng phó, bảo đảm an toàn công trình thủy lợi, công trình cấp nước sạch nông thôn; đồng thời hạn chế nguy cơ ngập lụt, úng cho sản xuất nông nghiệp và thiếu nước sinh hoạt do mưa lớn gây ra.

Cục đề nghị Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố; các ban quản lý dự án; đơn vị quản lý, khai thác công trình thủy lợi và các đơn vị cấp nước sạch nông thôn thường xuyên theo dõi chặt chẽ bản tin dự báo khí tượng thủy văn, mưa lũ để chủ động triển khai các phương án ứng phó.

Trong đó, cần kiểm tra an toàn các công trình thủy lợi, đặc biệt là công trình trọng điểm, các hồ chứa ở vùng vừa xảy ra mưa lớn và các công trình cấp nước sạch nông thôn có nguy cơ xảy ra sự cố.

Đối với các công trình đang thi công, công điện lưu ý đặc biệt đến công trình dưới sâu, công trình ngầm, công trình dẫn dòng. Các đơn vị phải sẵn sàng phương án bảo đảm an toàn cho người, máy móc, thiết bị thi công khi có nguy cơ bị ảnh hưởng; đồng thời tổ chức sửa chữa, khắc phục ngay những hạng mục bị hư hỏng, phát sinh trong các đợt mưa, lũ vừa qua.

Các địa phương cũng được yêu cầu thực hiện nghiêm Văn bản số 49/BĐ-BNNMT ngày 8/9/2026 của Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia về chủ động ứng phó với các hình thái thiên tai trong 10 ngày tới.

Một trong những yêu cầu đáng chú ý là các địa phương phải khoanh vùng diện tích cây trồng có nguy cơ bị ngập lụt, úng để xây dựng phương án ứng phó phù hợp với tình hình mưa và năng lực của công trình thủy lợi tiêu úng.

Việc bơm tiêu nước đệm trong hệ thống thủy lợi cần được thực hiện phù hợp với thông tin dự báo mưa, qua đó chủ động giảm thiểu nguy cơ ngập úng khi xảy ra mưa lớn.

Cục yêu cầu khi xảy ra mưa lớn, ngập úng phải khẩn trương vận hành các công trình để tiêu nước, trong đó ưu tiên giảm ngập úng cho khu vực dân cư, công nghiệp, cây trồng có giá trị kinh tế cao và các vùng trũng, thấp.

Đối với các hồ chứa có cửa van xả lũ, việc vận hành phải căn cứ tình hình dự báo để xây dựng kịch bản vận hành phù hợp, chủ động hạ thấp mực nước đón lũ, bảo đảm an toàn công trình và không để xảy ra lũ bất thường gây mất an toàn hạ du.

Công điện đồng thời yêu cầu thực hiện nghiêm việc cảnh báo sớm cho người dân vùng hạ du trước khi hồ xả lũ và khi có nguy cơ xảy ra sự cố.

Đối với các hồ chứa đang có dung tích trữ thấp hoặc đến thời gian được phép tích nước trở lại, các đơn vị cần chủ động kế hoạch tích nước phù hợp với thông tin dự báo mưa, bảo đảm tích đủ lượng nước cần thiết để chủ động phòng, chống hạn hán, thiếu nước trong thời gian ảnh hưởng của El Niño mùa khô tới.tuy nhiên, việc tích nước phải đặt yêu cầu an toàn tuyệt đối cho công trình lên hàng đầu, không để xảy ra tình trạng tích nước gây mất an toàn hồ chứa.

Đối với các hồ chứa bị hư hỏng, xuống cấp hoặc có nguy cơ mất an toàn, Cục yêu cầu phải có biện pháp hạn chế hoặc không tích nước; tổ chức cảnh báo, trực gác, cắm mốc hoặc hạn chế đi lại tại khu vực nguy hiểm.

Các đơn vị phải bố trí lực lượng, vật tư, phân giao nhiệm vụ cụ thể và thường xuyên theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa lũ, công trình để sẵn sàng thực hiện phương án ứng phó theo phương châm “bốn tại chỗ”, bảo đảm an toàn cho người dân ở khu vực hạ du.

Cùng với đó, các đơn vị cấp nước sạch nông thôn được yêu cầu tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn người dân các giải pháp thu, trữ, xử lý nước đơn giản trong trường hợp không có nước sạch; sử dụng nước tiết kiệm, an toàn, hiệu quả. Người dân cũng được khuyến cáo chủ động tích trữ nước tại hộ gia đình nhằm bảo đảm nguồn nước sinh hoạt khi xảy ra sự cố.

Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi yêu cầu các đơn vị tổ chức trực ban 24/24 giờ trong thời gian có mưa, lũ, bố trí nhân lực thường trực tại các công trình có nguy cơ xảy ra sự cố để kịp thời xử lý tình huống bất thường ngay từ giờ đầu.

Đồng thời, các địa phương, đơn vị phải thường xuyên báo cáo tình hình an toàn công trình thủy lợi, công trình cấp nước sạch nông thôn, tình trạng thiếu nước sinh hoạt, sự cố công trình và việc vận hành công trình thủy lợi phòng, chống ngập lụt, úng về Cục theo quy định.

Công điện cũng đề nghị Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị liên quan khẩn trương tổ chức thực hiện các nội dung nêu trên nhằm chủ động giảm thiểu thiệt hại do mưa lớn, bảo đảm an toàn công trình thủy lợi, sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân./.