Cán bộ UBND xã Lũng Nặm hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng chống đói rét cho trâu, bò.

Đợt không khí lạnh tăng cường mạnh tràn về từ đầu tháng 1/2026, kéo nền nhiệt độ xuống thấp. Tại các xã vùng cao như Tổng Cọt, Lũng Nặm, nhiệt độ ban đêm hạ xuống còn 3 - 5 độ C, thậm chí có nơi xuất hiện băng giá. Trước tình hình này, UBND tỉnh Cao Bằng đã có Công điện số 01/CĐ-UBND ngày 6/1/2026 về việc chủ động ứng phó rét đậm, rét hại kéo dài. Theo đó, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng yêu cầu Chủ tịch UBND các xã, phường theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, kịp thời thông tin, cảnh báo, hướng dẫn nhân dân chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống rét, bảo đảm an toàn cho người và hạn chế thiệt hại đối với sản xuất nông nghiệp. Thực hiện Công điện, các địa phương trong tỉnh đã tích cực triển khai, tuyên truyền, vận động nhân dân chủ động các biện pháp phòng chống đói rét cho đàn vật nuôi.

Trong giá lạnh khi nền nhiệt xuống thấp, nhân dân xã Tổng Cọt đã tích cực thực biện các biện pháp gia cố, che chắn chuồng trại phòng, chống rét cho gia súc. Chủ tịch UBND xã Tổng Cọt, ông Dương Văn Thịnh cho biết: "Ngay khi có dự báo rét đậm, xã đã thành lập các đoàn xuống từng xóm kiểm tra, vận động nhân dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống đói rét cho đàn vật nuôi. Quan điểm chỉ đạo của xã là 'đến từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng chuồng'. Cán bộ xã được phân công phụ trách các xóm vùng sâu, vùng xa, nơi nhận thức của bà con còn hạn chế hoặc điều kiện khó khăn để tuyên truyền, vận động và hỗ trợ”.

Theo ông Thịnh, việc bảo vệ đàn gia súc không chỉ là bảo vệ tài sản của các hộ gia đình, mà còn là nhiệm vụ quan trọng để giữ vững thành quả giảm nghèo. Xã đã trích ngân sách hỗ trợ vật tư (bạt, phên tre) cho các hộ nghèo, cận nghèo, gia đình chính sách để gia cố chuồng trại. Ông Thịnh cho biêt, văn bản chỉ đạo của xã được chuyển đến 26 trưởng xóm để triển khai với yêu cầu các hộ không được lơ là, chủ quan và các hộ có chuồng trại bẩn, ẩm ướt, ứ đọng phân phải đưa vật nuôi ra khu vực khô ráo, che chắn cẩn thận.

Chuồng trại đều được người dân che chắn, đảm bảo giữ ấm cho đàn vật nuôi.

Xóm Kéo Sỹ, xã Tổng Cọt có 105 hộ dân sinh sống giữa bốn bề núi đá. Những năm gần đây, người dân nơi đây đã nâng cao nhận thức, chủ động phòng chống đói rét cho trâu, bò mỗi khi rét đậm, rét hại xảy ra.

Nhớ lại gần chục năm trước, ông Sầm Văn Gióng, Bí thư Chi bộ, Trưởng xóm Kéo Sỹ vẫn không khỏi bùi ngùi: "Vào tháng Chạp năm ấy, rét như cắt ruột. Bà con mình khi đó còn chủ quan, cứ nghĩ trâu bò khỏe như núi đá, thả rông trên rừng thì tự khắc sống được. Không ngờ cỏ cây chết khô, nước đóng băng, trâu, bò không có thức ăn, lại không có chuồng trại che chắn nên cứ thế lăn ra chết. Có nhà mất cả đôi trâu cày”.

Bài học đau xót ấy đã làm thay đổi tư duy của người dân Kéo Sỹ. Hôm nay, đi dọc con đường bê tông dẫn vào xóm, dễ dàng bắt gặp trước mỗi nếp nhà là những cây rơm, những bao thức ăn xanh ủ chua được xếp gọn gàng để dự trữ cho trâu, bò trong mùa đông. Theo ông Gióng, vài năm trở lại đây, nhờđược cán bộ khuyến nông hướng dẫn, bà con trong xóm đã trồng được 5 ha cỏ voi làm thức ăn cho gia súc. “Địa hình xóm đá nhiều hơn đất, không thể trồng tập trung, nhưng hễ chỗ nào có đất là người dânđều tận dụng để trồng cỏ voi, chủ động nguồn thức ăn cho trâu, bò”, ông Gióng cho biết thêm.

Thức ăn dự trữ cho trâu, bò được bà con tận dụng từ cỏ voi và thân cây ngô sau thu hoạch. Nguyên liệu được thái nhỏ, phơi tái rồi ủ với muối, nén chặt trong túi nilon hoặc thùng phuy. Cách làm này giúp thức ăn giữ được giá trị dinh dưỡng và có thể bảo quản được lâu trong mùa đông khắc nghiệt.

"Giờ đây, hầu như nhà nào cũng dự trữ hàng tấn thức ăn nên không còn lo vật nuôi bị chết đói. Ý thức tiêm phòng cho gia súc cũng được nâng lên rõ rệt, đạt trên 60% tổng đàn. Chỉ trừ những con bê non hoặc trâu, bò mẹ đang mang thai mới chưa tiêm phòng”, ông Gióng khẳng định.

Tại xóm Rằng Rụng, xã Lũng Nặm, khi nền nhiệt xuống 2 - 3 độ C và sương mù dày đặc, ông Hoàng Văn Nhình đang tất bật nấu nồi cháo ngô, cám gạo làm thức ăn cho con trâu và con ngựa của gia đình.Ông Nhình cho biết, năm ngoái do dịch tả lợn Châu Phi, gia đình ông đã thiệt hại hàng chục con lợn.Hiện chỉ còn lại con trâu và con ngựa, nên ông càng chăm sóc cẩn thận hơn.

“Khi nghe đài báo có gió mùa về, tôi đã nhốt vật nuôi trong chuồng, che chắn kín bằng bạt, đồng thời vệ sinh chuồng sạch sẽ, khô ráo. Muốn trâu bò có sức đề kháng tốt phải bổ sung thêm thức ăn tinh. Sáng nào tôi cũng nấu cháo loãng pha nước muối ấm cho chúng uống, tối lại nấu cám ngô nóng. Cónhư vậy thì con vật mới không bị cước chân hay viêm phổi”, ông Nhình chia sẻ.

Người dân hai dự trữ rơm làm thức ăn cho trâu bò trong mùa đông.

Theo bà Hoàng Thị Hiếu, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi Cao Bằng, từ trung tuần tháng 9/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã ban hành văn bản chỉ đạo các địa phương chủ độngtriển khai các biện pháo phòng chống đói rét cho đàn vật nuôi. Sở đồng thời thành lập các đoàn công tác kiểm tra thực tế tại những xã trọng điểm như Lũng Nặm, Tổng Cọt, Quang Long, Tam Kim, Phan Thanh...

Qua kiểm tra cho thấy, hầu hết người dân đã thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống đói rét cho trâu, bò, chuồng trại đã được gia cố, che chắn kiên cố. Nhiều hộ đã áp dụng kỹ thuật ủ chua thức ăn, bổ sung khoáng chất cho đàn gia súc. "Chúng tôi khuyến cáo rất cụ thể khẩu phần ăn mùa đông đảm bảo đủ từ 30 - 40 kg thức ăn/con/ngày, trong đó 26 - 34 kg là thức ăn thô xanh hoặc thức ăn ủ chua, phầncòn lại là thức ăn tinh. Tuyệt đối không cho trâu bò uống nước lạnh, mà phải dùng nước ấm pha thêm muối để tăng sức đề kháng”, bà Hiếu cho biết.

Ông Nông Văn Trưởng, Phó Chủ tịch UBND xã Lũng Nặm cho hay: "Năm 2025, xã đã triển khai 5 dự án hỗ trợ phát triển chăn nuôi, cấp 152 con trâu, bò cái sinh sản và hỗ trợ làm chuồng trại cho hộ nghèo, cận nghèo. Đồng bào dân tộc Mông trên địa bàn xây dựng chuồng rất kiên cố, mái lợp bằng fbro xi-măng, đảm bảo phòng, chống rét hiệu quả cho gia súc. Nhờ sự chủ động phòng, chống đói rét cho đàn gia súc, đến thời điểm này, đàn trâu, bò hơn 4.300 con của xã Lũng Nặm vẫn an toàn và tỷ lệ tiêm phòng đạt 90% tổng đàn gia súc”.

Để đàm bảo nguồn thức ăn trong mùa đông cho đàn gia súc, ngay từ đầu năm, toàn tỉnh Cao Bằng đã trồng khoảng 1.627 ha cỏ voi, đạt 92,48% kế hoạch đề ra. Hiện tổng đàn trâu của tỉnh ước đạt 103.128 con, đàn bò đạt 101.057 con. Sở Nông nghiệp và Môi trường Cao Bằng đã xây dựng các kịch bản ứng phó chi tiết với rét đậm, rét hại cho đàn vật nuôi. Trong trường hợp rét đậm kéo dài trên 10 ngày, các nguồn thức ăn tinh dự trữ như ngô, cám gạo sẽ được huy động tối đa. Đồng thời, hệ thống thông tin liên lạc, loa truyền thanh xã, xóm, bản sẽ thường xuyên cập nhật diễn biến thời tiết, giúp người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống đói rét cho gia súc..

Đợt rét đậm, rét hại được dự báo còn kéo dài và tiếp tục diễn biến phức tạp. Tuy nhiên, với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị cùng sự chủ động, tích cực của người chăn nuôi tại các địa phương trong tỉnh Cao Bằng, công tác phòng, chống đói rét cho đàn gia súc đang được triển khai đồng bộ và hiệu quả. Đây là yếu tố quan trọng góp phần giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ đàn vật nuôi, ổn định sản xuất và đời sống của người dân trong mùa đông khắc nghiệt.