"Chìa khóa" gỡ vướng thủ tục trồng trọt và bảo vệ thực vật

Toàn cảnh Hội nghị trực tuyến tuyên truyền, phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật. Ảnh: K.T

Chiều 5/2, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật.

Cụ thể, hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật mới trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật có hiệu lực từ đầu năm 2026, đánh dấu bước cải cách sâu rộng về thủ tục hành chính, phân cấp quản lý và điều kiện kinh doanh. Theo cơ quan quản lý, mục tiêu xuyên suốt là “đưa chính sách sát thực tiễn hơn, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời vẫn giữ được kỷ cương quản lý”.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, hội nghị nhằm tuyên truyền, phổ biến các nội dung mới, điểm sửa đổi, bổ sung của hệ thống pháp luật về trồng trọt và bảo vệ thực vật, phục vụ triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Các quy định mới tập trung bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; tăng cường phân cấp, phân quyền; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thi hành; đồng thời cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh.

Tại Hội nghị, các báo cáo viên đã giới thiệu, phổ biến các điểm mới trong các quy định về trồng trọt và bảo vệ thực vật, tập trung vào 4 văn bản pháp luật: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường số 146/2025/QH15; Nghị định 33/2026/NĐ-CP ngày 21/01/2026 về sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật; Nghị định 38/2026/NĐ CP ngày 24/01/2026 quy định nhập khẩu cây mang theo bầu đất và mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; Thông tư số 07/2026/TT-BNNMT ngày 23/01/2026 quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, Luật Trồng trọt và sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật. Đồng thời, tạo diễn đàn trao đổi, tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, nhất là những vấn đề liên quan đến xuất khẩu nông sản.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ thành lập 5 nhóm công tác theo từng lĩnh vực nhằm tiếp nhận, xử lý phản ánh của địa phương, doanh nghiệp và người dân trong quá trình triển khai các quy định mới. Ảnh: B.T

Phân cấp rõ ràng từ Trung ương về địa phương

Theo ông Tuấn, lần đầu tiên nhiều thủ tục hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, thuốc bảo vệ thực vật và kiểm dịch thực vật được phân cấp rõ ràng từ Trung ương về địa phương. Chủ tịch UBND cấp tỉnh được giao thẩm quyền cấp, cấp lại và thu hồi nhiều loại giấy chứng nhận liên quan đến sản xuất, kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, thay vì tập trung ở cơ quan Trung ương như trước.

“Việc phân cấp không chỉ là chuyển thẩm quyền trên giấy, mà nhằm giải quyết hồ sơ nhanh hơn, sát thực tế địa phương hơn, giảm thời gian đi lại và chi phí cho doanh nghiệp”, ông Tuấn nói.

Chủ trương này được thể chế hóa trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, cùng Nghị định 33/2026/NĐ-CP và các thông tư hướng dẫn, có hiệu lực đồng loạt từ tháng 1/2026.

Một điểm nổi bật khác là việc đơn giản hóa mạnh mẽ điều kiện kinh doanh và thành phần hồ sơ. Nhiều yêu cầu từng bị đánh giá là hình thức, trùng lặp hoặc không còn phù hợp đã được bãi bỏ.

Trong lĩnh vực phân bón, hàng loạt điều kiện về phòng thử nghiệm, hệ thống quản lý chất lượng, quảng cáo phân bón… được loại bỏ hoặc tinh giản. Nhiều thủ tục như công nhận phân bón lưu hành, cấp giấy phép nhập khẩu, xác nhận nội dung quảng cáo được bãi bỏ hoặc gộp lại, rút ngắn đáng kể thời gian xử lý hồ sơ.

Tương tự, với thuốc bảo vệ thực vật, thời gian giải quyết nhiều thủ tục được rút từ 6 tháng xuống còn 4 tháng; một số thủ tục cấp lại trong trường hợp mất, hư hỏng giấy tờ cũng bị bãi bỏ. Thành phần hồ sơ được cắt giảm theo hướng “một lần cung cấp, nhiều lần sử dụng”, giảm đáng kể giấy tờ cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, nhiều thủ tục hành chính được đưa lên môi trường mạng, tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân nộp hồ sơ và theo dõi tiến độ trực tuyến, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hồ sơ giấy như trước.

Gỡ nút thắt nhập khẩu cây có bầu đất, mã số vùng trồng

Một trong những điểm nghẽn lớn nhiều năm qua là nhập khẩu cây mang theo bầu đất, quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói - những yếu tố then chốt với lĩnh vực xuất nhập khẩu nông sản.

Nghị định 38/2026/NĐ-CP đã quy định tương đối đầy đủ, rõ ràng về điều kiện nhập khẩu cây có bầu đất, từ phân tích nguy cơ dịch hại, kiểm dịch tại nước xuất khẩu, cửa khẩu nhập, đến yêu cầu khu cách ly và thời gian theo dõi sau nhập khẩu. Quy trình này được đánh giá là chặt chẽ hơn nhưng minh bạch, giúp doanh nghiệp chủ động tính toán kế hoạch sản xuất, kinh doanh.

Cùng với đó, các quy định về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được chuẩn hóa, nhằm đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc, Hoa Kỳ và EU.

Tại hội nghị, các đại biểu nêu nhiều câu hỏi liên quan đến phân bón, mã số vùng trồng... Một trong số đó, là quy định mới không còn yêu cầu xác định tọa độ mã số vùng trồng, mà chỉ dựa trên danh sách các hộ được cấp mã. Trả lời nội dung này, đại diện Cục cho biết các văn bản hướng dẫn triển khai sẽ quy định cụ thể, bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước đối với mã số vùng trồng.

Cắt giảm thủ tục, tăng hậu kiểm đối với phân bón, thuốc bảo vệ thực vật

Một vấn đề khác là công tác quản lý phân bón. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật khẳng định, việc quản lý hiện vẫn thực hiện theo Luật Trồng trọt số 31/2018/QH14, đã được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 146/2025/QH15. Theo đó, phân bón lưu hành tại Việt Nam phải được cấp quyết định công nhận, trừ một số trường hợp nhập khẩu phục vụ khảo nghiệm, nghiên cứu theo quy định riêng.

Quy định công nhận phân bón lưu hành được chia thành 2 nhóm gồm phân bón phải khảo nghiệm và không phải khảo nghiệm, nhưng cả hai đều phải được cấp quyết định công nhận. Với phân bón không phải khảo nghiệm, tổ chức, cá nhân chỉ cần nộp hồ sơ về Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật theo trình tự, thủ tục tại Thông tư số 07/2026/TT-BNNMT ban hành ngày 23/1. Thông tư này đã cắt giảm, đơn giản hóa nhiều giấy tờ, thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Supe lân vi sinh Lâm Thao được Công ty CP Supe Phốt phát và Hoá chất Lâm Thao đưa ra thị trường năm 2023.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, việc cấp quyết định công nhận lưu hành không chỉ phục vụ quản lý phân bón mà còn góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu về trồng trọt, phân bón và vùng trồng. Hiện thủ tục này không thu phí, lệ phí; hồ sơ có thể nộp trực tiếp hoặc trực tuyến. Thời gian tới, 100% hồ sơ sẽ được tiếp nhận theo hình thức trực tuyến nhằm tiết kiệm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp và đồng bộ dữ liệu quản lý.

Liên quan đến điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, một số địa phương băn khoăn về việc bãi bỏ yêu cầu chủ cơ sở phải có bằng cấp, kiến thức chuyên môn. Cục cho biết, yêu cầu về trình độ, bằng cấp đã được bãi bỏ đối với chủ cơ sở. Theo quy định hiện hành, chỉ người trực tiếp bán thuốc bảo vệ thực vật mới phải đáp ứng yêu cầu về kiến thức, chuyên môn.

Về phân biệt cơ sở bán buôn và bán lẻ thuốc bảo vệ thực vật, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết đây không phải là nội dung mới mà đã được quy định tại các văn bản hướng dẫn Luật Thương mại và Luật Quản lý ngoại thương. Các địa phương có thể căn cứ các quy định này để xác định loại hình cơ sở và áp dụng điều kiện quản lý phù hợp.

Đối với việc cấp lại giấy chứng nhận bồi dưỡng kiến thức chuyên môn về thuốc bảo vệ thực vật, Cục khẳng định đây không phải là thủ tục hành chính. Trường hợp giấy chứng nhận bị mất, hư hỏng hoặc sai thông tin, tổ chức, cá nhân có thể đề nghị chi cục nơi đã cấp căn cứ hồ sơ lưu trữ để xem xét cấp lại.

Hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng dự thảo nghị định về xử phạt hành chính liên quan vi phạm mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói. Dự kiến, Bộ trình Chính phủ trong tháng 3/2026, nhằm hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ từ “khuyến khích” đến “chế tài”.

Bên cạnh cải cách thủ tục, cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường tuyên truyền, phổ biến các quy định mới đến doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất, đặc biệt là Luật sửa đổi 15 luật, Nghị định 33, Nghị định 38 và Thông tư 07. Đồng thời, việc kiểm soát lưu hành thuốc bảo vệ thực vật, vật tư đầu vào, giống cây trồng, cũng như quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói cần được thực hiện chặt chẽ, đúng quy định, tránh tình trạng “nới thủ tục nhưng buông quản lý”. “Cải cách là để tạo thuận lợi, nhưng không đồng nghĩa với hạ chuẩn. Mục tiêu cuối cùng vẫn là nâng cao chất lượng nông sản, bảo vệ môi trường và sức khỏe người dân”, ông Tuấn nhấn mạnh.