Huyện Bảo Lạc có hơn 2.700 ha hồi, trong đó hơn 1.200 ha đã cho thu hoạch.

Cây trồng thay đổi cuộc sống

Bà Mông Thị Huyền, Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Bảo Lạc cho biết, trước đây người dân các xã vùng cao của huyện chủ yếu trồng ngô, sắn trên nương, rẫy nên thu nhập bấp bênh. Từ khi chuyển sang trồng cây hồi, đời sống người dân đã thay đổi rõ rệt. Những năm gần đây, nguồn thu từ chưng cất tinh dầu hồi giúp nhiều hộ có tiền xây nhà, mua sắm nhiều vật dụng sinh hoạt gia đình, cải thiện đời sống. “Huyện Bảo Lạc đã sử dụng nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ người dân trồng mới cây hồi theo kế hoạch mỗi năm 100 ha. Thấy thị trường tiêu thụ tinh dầu hồi ổn định, cây hồi đem lại hiệu quả kinh tế, được người dân tích cực mở rộng diện tích trồng, năm 2022 cả huyện trồng mới 700 ha, vượt 600% kế hoạch; năm 2023 trồng mới 300 ha, vượt 200% kế hoạch.

Cây hồi là cây dược liệu quý, thời gian sinh trưởng 12 năm, có thể khai thác lá từ năm thứ ba để chưng cất tinh dầu, giúp người trồng có nguồn thu nhập sớm hơn so với việc đợi đến lúc cây cao 3 – 5 mét mới tỉa cành. Cây hồi trồng tập trung nhiều tại các xã: Cốc Pàng, Thượng Hà, Bảo Toàn, Hưng Thịnh, Kim Cúc … Sản phẩm tinh dầu hồi chủ yếu được bán sang thị trường Trung Quốc với giá tương đối ổn định.

Tại xã Cốc Pàng, một trong những địa phương trồng hồi nhiều nhất huyện Bảo Lạc, từ năm 2020 đến năm 2024, người dân trồng mới hơn 700 ha hồi, nâng tổng diện tích lên 1.150 ha đã cho khai thác. Mỗi năm, xã sản xuất hơn 110.000 kg tinh dầu, mang lại nguồn thu hàng tỷ đồng, nâng mức thu nhập bình quân 36 triệu đồng/người/năm, nhiều hộ dân xã Cốc Pàng đang từng bước vươn lên thoát nghèo.

Ông Vi Văn Sánh, xóm Lũng Luông, xã Cốc Pàng là một trong những hộ đầu tiên chuyển đổi từ cây ngô, cây sắn trên nương rẫy sang trồng cây hồi. Ông Sánh nhớ lại, trước kia ở đây người dân chỉ trồng cây ngô, cây sắn, quanh năm chẳng đủ ăn. Tôi vay 100 triệu đồng từ ngân hàng chính sách xã hội để trồng hồi, sau ba năm cây hồi cho thu hoạch lá để chưng cất tinh dầu cho thu lợi cao hơn nhiều lần trồng cây lương thực.

“Nhận thấy gia đình tôi trồng hồi, chưng cất tinh dầu bán thu lợi cao, các hộ trong xóm đã học tập, làm theo, đến nay từ trồng cây hồi để chưng cất tinh dầu, nhiều hộ xóm Lũng Luông đã thoát nghèo. Xóm hiện có 70/76 hộ có nhà xây kiên cố, có hộ còn xây nhà ba tầng, kiến trúc hiện đại. Giờ xóm Lũng Luông được mệnh danh "Làng tỷ phú" nơi vùng cao biên giới.

Tương tự, gia đình ông Lý Văn Quáng, xóm Nà Nhùng, xã Cốc Pàng mới đầu trồng hồi phải sang tận Trung Quốc để mua cây giống, nay ông Quáng đã chủ động ươm cây giống phục vụ nhu cầu trồng hồi của gia đình. Gia đình ông trồng gần 2 ha cây hồi, mỗi năm chưng cất được 800 kg tinh dầu, thu nhập trên 200 triệu đồng.

Xóm Lũng Luông, xã Cốc Pàng, huyện Bảo Lạc hiện có 70/76 hộ có nhà xây kiên cố, nhiều nhà ba tầng nhờ thu nhập từ cây hồi.

Cần liên kết sản xuất, tìm thị trường ổn định

Ở Cao Bằng, các huyện Thạch An, Trùng Khánh, người dân thu hoạch quả hồi để bán, nhưng người dân huyện Bảo Lạc chủ yếu thu hái lá, tỉa cành để chưng cất tinh dầu. Ông Hoàng Văn Cương, Phó Chủ tịch UBND huyện Bảo Lạc lý giải: "Trước đây, một số hộ ở biên giới sang Trung Quốc làm thuê đã học được cách chưng cất tinh dầu hồi và họ đã mua giống cây hồi về trồng, phát triển nghề chưng cất tinh dầu, mở ra hướng đi mới cho kinh tế địa phương".

Tuy nhiên, vài năm gần đây, do chính sách biên mậu thay đổi, đường mòn, lối mở bị “khóa chặt”, người dân sản xuất tinh dầu hồi bán sang Trung Quốc gặp nhiều khó khăn nên giá tinh dầu hồi giảm gần 40% so với trước. Điều này đặt ra bài toán mới về liên kết tiêu thụ sản phẩm, hướng đến thị trường nội địa và xuất khẩu chính ngạch.

Ông Ma Văn Dũng, Chủ tịch UBND xã Cốc Pàng khẳng định, cây hồi đã giúp xã thực hiện mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 34% xuống còn 28% chỉ trong vài năm. Với sự hỗ trợ của Nhà nước và nỗ lực của người dân, xã Cốc Pàng sẽ sớm thoát khỏi diện nghèo, trở thành vùng sản xuất hồi trọng điểm của tỉnh Cao Bằng.

Trồng hồi cho hiệu quả kinh tế cao, nhưng người dân cũng gặp không ít thách thức, trồng ở những vùng thấp dễ bị ngập úng, giảm năng suất. Để khắc phục, bà con khi ươm giống cần chọn hạt giống chắc, trước khi trồng cần ươm trong bầu khoảng 6 - 8 tháng để cây đủ cứng và chọn cây giống khoẻ, không bị sâu bệnh mới đem trồng đại trà.

Để nâng cao chất lượng sản phẩm, huyện Bảo Lạc đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức nhiều lớp tập huấn về kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hái hồi. Theo khuyến cáo, để có hoa hồi chất lượng tốt, người trồng cần chú trọng khâu tỉa cành, bón phân hữu cơ và thu hoạch đúng thời điểm khi hoa chuyển sang màu nâu sẫm.

Trong thời gian tới, huyện Bảo Lạc tiếp tục mở rộng diện tích trồng hồi, hỗ trợ người dân về giống, kỹ thuật, tìm kiếm các doanh nghiệp liên kết chuỗi giá trị sản phẩm, hướng đến thị trường lớn. Xây dựng chính sách phù hợp để cây hồi trở thành cây trồng chủ lực giúp người dân vùng cao của huyện làm giàu, góp phần bảo vệ rừng, phát triển kinh tế xanh bền vững cho vùng cao Bảo Lạc.