Canh tác ngô bền vững trên đất dốc tại các tỉnh vùng cao Tây Bắc

Những đường băng cỏ xanh được triển khai tại xã Chiềng Sại, tỉnh Sơn La

Lợi ích kép từ việc trồng đường băng cỏ xanh.

Mỗi mùa mưa đến, trên những sườn đồi của xã Chiềng Sại (Sơn La), đất bị rửa trôi theo dòng nước, để lại những vệt đất cằn trơ trọi. Tình trạng đất đai bị rửa trôi, sói mòn khiến cho năng suất của cây ngô giảm dần qua từng vụ gây ảnh hưởng đến nguồn thu của hàng nghìn hộ nông dân ở Chiềng Sại vốn lấy việc trồng ngô làm kế sinh nhai.

Với sự đồng hành của Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Sơn La, từ năm 2024, Syngenta Việt Nam đã cùng Viện Thổ nhưỡng Nông hóa triển khai mô hình Canh tác ngô bền vững trên đất dốc với triết lý: “Muốn giữ cây, trước hết phải giữ đất.” Sau hơn hai năm kiên trì vận động người dân triển khai mô hình trồng đường băng cỏ xanh đãng mang lại quả tích cực. Những nương ngô nay đã có những dãy “lá chắn xanh” để bảo vệ mùa màng.

Lợi ích kép từ việc trồng đường băng cỏ xanh, vừa bảo vệ đất đai, chống xói mòn vùa cung cấp thức ăn chăn nuôi cho các hộ dân

Nhà bà Lò Thị Đơn ở bản Nhèm xã Chiềng Sại cho biết: “ Gia đình bà có diện tích 2,6 ha trồng ngô. Đã nhiều năm nay bà Đơn chuyên trồng giống ngô NK6253 của Syngenta. 2 năm qua, nghe lời tư vấn của các cán bộ kỹ thuật của công ty Syngeta VN nhà bà đã thực hiện việc trồng các đường băng cỏ xanh. Cây khô không chỉ tốt, khỏe cho sản lượng cao hơn mà gia đình bà lại có nguồn cỏ xanh thường xuyên để nuôi được 2 con trâu”.

Nhiều diện tích đất trồng ngô đã được hồi sinh và mang lại năng suất cao nhờ mô hình trồng đường băng cỏ xanh Giống ngô NK 6253 được hàng chục nghìn hộ nông dân Tây bắc ưa chuộng trong nhiều năm qua

Loại cỏ xanh đang trồng trên những nương đồi tại Chiềng Sại là loại cỏ Ghi-nê (Panicum maximum), loại cỏ lâu năm, rễ chùm bám sâu, chịu hạn tốt, vừa giúp giữ đất, vừa là nguồn cung cấp nguồn thức ăn xanh cho vật nuôi. Theo mô hình hướng dẫn kỹ thuật, những dải cỏ xanh được trồng theo hình nanh sấu, cách nhau 10m, rộng từ 0,2 - 0,3m. Diện tích trồng cỏ xanh chỉ chiếm khoảng 7% diện tích đất trồng ngô nhưng đã mang lại nhiều lợi ích.

Người dân ở Chiềng Sại chăm chú lắng nghe cán bộ kỹ thuật của Công ty TNHH Syngenta VN hướng dẫn kỹ thuật trồng ngô NK 6253 kết hợp mô hình trồng cỏ xanh Syngenta VN thường xuyên có những buổi tập huấn trực tiếp cho bà con nông dân ngay tại những nương ngô

Sau hơn 2 năm, những con số thuyết phục đã chứng minh hiệu quả rõ rệt từ mô hình trồng băng cỏ xanh, kết hợp với lựa chọn giống ngô rồi phân bón phù hợp mà Công ty Syngenta đã triển khai trên địa bàn tỉnh Sơn La. Năm 2025 năng suất ngô đạt 6,29 tấn/ha đến 9,54 tấn/ha. Cao hơn đến 51,7% so với tập quán canh tác cũ của nông dân. Đặc biệt, đối với các diện tích ngô có đường băng cỏ xanh, lượng đất được giữ lại đạt đạt 10,1 - 13,3 tấn/ha. Trong khi những diện tích đất trồng ngô không có băng chắn cỏ thì đất bị xói mòn nghiêm trọng.

Các chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp đã chia sẻ với bà con nông dân về lợi ích từ mô hình trồng các đường băng cỏ xanh Đông đảo bà con nông dân chăm chú lắng nghe tại buổi Hội thảo" Sơ kết mô hình canh tác ngô bền vững trên đất dốc

Tại Hội thảo sơ kết, Ông Đoàn Bảo Quốc, Giám đốc ngành Hạt giống của Syngenta Việt Nam, chia sẻ: “Chúng tôi tin rằng phát triển nông nghiệp bền vững phải bắt đầu từ sức khỏe của đất. Ở vùng đồi núi, mỗi tấc đất được giữ lại là một mùa màng được bảo toàn. Những “băng cỏ xanh” không chỉ giữ đất, giữ nước mà còn giữ niềm tin cho người nông dân trên rẻo cao.”

Từ việc trồng đường băng cỏ xanh, những bắp ngô giống NK 6253 đều,đẹp cho năng suất cao.

Đánh giá từ Viện Thổ nhưỡng Nông hóa

Theo Viện Thổ nhưỡng Nông hóa, việc bảo vệ đất dốc phục vụ sản xuất nông nghiệp tại các vùng miền núi là nhiệm vụ cấp bách, trong bối cảnh đất đang bị suy thoái nhanh chóng, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của người dân. Mô hình canh tác ngô bền vững tại xã Chiềng Sại, áp dụng các giải pháp kỹ thuật của Syngenta, đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Băng cỏ Ghi-nê còn giúp hạn chế đất trôi theo sườn dốc, ổn định lớp đất canh tác, giảm rửa trôi phân bón và giữ ẩm cho đất - những yếu tố then chốt trong bảo vệ sức khỏe đất lâu dài. Ngoài ra, lượng sinh khối xanh từ băng cỏ đạt 20 - 30 tấn/ha/năm, cung cấp thêm nguồn thức ăn cho gia súc, góp phần cải thiện kinh tế hộ gia đình.

Cùng nhau thăm những nương ngô có trồng đường băng cỏ xanh để đánh giá hiệu quả thực tế

Các chỉ số về độ phì, hàm lượng hữu cơ và vi sinh vật đất cũng sẽ được cải thiện theo thời gian, dù cần một quá trình đủ dài để phục hồi độ màu mỡ tự nhiên. Trên cơ sở những kết quả tích cực này, Viện Thổ nhưỡng Nông hóa khuyến nghị chính quyền địa phương cần xây dựng chương trình hành động cụ thể nhằm duy trì và nâng cao sức khỏe đất, hướng tới nền nông nghiệp bền vững và sinh kế ổn định cho người dân vùng đồi núi.

Đối với nhiều địa phương ở vùng cao, cây ngô vẫn là cây trồng chủ lực, là nguồn thu chính của các hộ nông dân

Syngheta VN đồng hành bền vững cùng nông dân

Công ty TNHH Syngenta Việt Nam trực thuộc Tập đoàn Syngenta - một trong những doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực nông nghiệp, bao gồm Ngành Nông dược và Hạt giống. Với sứ mệnh đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu và gìn giữ môi trường sống, mục tiêu của Syngenta là cải thiện sự bền vững, nâng cao chất lượng và sự an toàn của các sản phẩm nông sản với các giải pháp công nghệ sáng tạo mang tầm thế giới.

Công nghệ của Syngenta giúp hàng triệu nông dân sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên nhằm cải thiện an ninh lương thực toàn cầu. Syngenta đang làm việc tận tâm tại hơn 100 quốc gia để thay đổi phương thức canh tác nông nghiệp trên toàn cầu. Thông qua sự hợp tác với các đối tác trong chuỗi nông nghiệp và thông qua Chương trình Phát triển bền vững, Syngenta cam kết đẩy mạnh các hoạt động sáng tạo vì nông dân và vì môi trường tự nhiên, nỗ lực tái tạo nền nông nghiệp, nâng cao sức khỏe và an toàn cho cộng đồng, đồng thời hợp tác để tạo ra những thay đổi tích cực mang lại tác động lớn hơn.

Ông Nguyễn Thanh Tuấn - Giám đốc đối ngoại và Phát triển bền vững chia sẻ về những dự án sẽ được triển khai trong thời gian tới để duy trì, phát triển việc canh tác bền vững ngô trên đất dốc Những đồi ngô bội thu là kết quả của sự liên kết bền chặt của mối quan hệ "4 nhà"

Song song với mô hình tại xã Chiềng Sại, Syngenta Việt Nam và Viện Thổ nhưỡng Nông Hóa cũng đã triển khai mô hình này tại các địa phương như Chiềng Sung; Huổi Một, Chiềng Lương, Suối Bàng ở Sơn La và Phình Sáng ở Điện Biên. Các hoạt động này hướng tới nâng cao nhận thức của người dân về sức khỏe đất, lan tỏa thực hành canh tác ngô bền vững trên đất dốc, giúp bà con nông dân vừa ổn định sinh kế, vừa bảo vệ môi trường và tài nguyên đất nhất là đối với các tỉnh ở vùng cao Tây bắc.