Dựa trên những kinh nghiệm thực tế, tỉnh Cà Mau đã xây dựng hai kịch bản ứng phó với hạn mặn - Ảnh minh họa.

Cà Mau, mảnh đất tận cùng phía Nam của Việt Nam, mang trong mình một đặc thù mà không tỉnh thành nào ở Đồng bằng sông Cửu Long gặp phải: thiếu nguồn nước ngọt từ các con sông lớn. Cuộc sống và sản xuất của người dân nơi đây hoàn toàn phụ thuộc vào nước ngầm và nước mưa, khiến họ trở nên đặc biệt dễ bị tổn thương khi hạn hán và xâm nhập mặn ập đến.

Thấu hiểu được những khó khăn đó, chính quyền và người dân Cà Mau đã và đang nỗ lực tìm mọi cách để ứng phó với những thách thức này. Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh đã xây dựng một phương án ứng phó chi tiết, dựa trên các cấp độ rủi ro thiên tai. Phương án này không chỉ là một tập hợp các biện pháp ứng phó, mà còn là kết quả của quá trình nghiên cứu, phân tích và đánh giá kỹ lưỡng các đợt hạn hán, xâm nhập mặn đã từng xảy ra trên địa bàn.

Dựa trên những kinh nghiệm thực tế, tỉnh đã xây dựng hai kịch bản ứng phó cụ thể. Kịch bản thứ nhất, với dự báo hạn hán, xâm nhập mặn từ đầu tháng 12 năm trước, thời gian diễn ra từ tháng 2 đến tháng 4 năm sau. Lượng mưa thiếu hụt trên 50% so với trung bình nhiều năm, kéo dài từ 2-3 tháng. Nguồn nước mặt thiếu hụt từ 20-50% so với trung bình nhiều năm. Tình huống này được đánh giá ở cấp độ rủi ro thiên tai cấp 1.

Kịch bản thứ hai, cũng với dự báo từ đầu tháng 12 năm trước, nhưng thời gian diễn ra hạn hán, xâm nhập mặn kéo dài hơn, từ tháng 1 đến tháng 5 năm sau. Lượng mưa thiếu hụt trên 50% so với trung bình nhiều năm, kéo dài từ 2-3 tháng hoặc 3-5 tháng. Nguồn nước mặt thiếu hụt trên 50-70% hoặc 20-50% so với trung bình nhiều năm. Tình huống này được đánh giá ở cấp độ rủi ro thiên tai cấp 2-3.

Để ứng phó với các kịch bản trên, các sở, ngành và địa phương đã chủ động triển khai nhiều giải pháp. Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đóng vai trò then chốt trong việc xác định khả năng cung cấp nước, điều chỉnh phương án sản xuất nông nghiệp phù hợp. Công tác kiểm tra, rà soát các công trình cống đập, kênh mương cũng được tiến hành thường xuyên để đảm bảo hệ thống thủy lợi hoạt động hiệu quả.

Trung tâm Khai thác Công trình Thủy lợi có nhiệm vụ lập kế hoạch cấp nước chi tiết, thông báo đến từng địa phương, hỗ trợ các xã triển khai các biện pháp đưa nước vào nội đồng. Công tác bảo trì công trình, nạo vét kênh dẫn nước cũng được đặc biệt chú trọng. Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh Môi trường Nông thôn đảm bảo nguồn nước sạch cho người dân, sẵn sàng hỗ trợ các vùng khi có yêu cầu.

Trong những năm gần đây, tình hình hạn hán, xâm nhập mặn ở Cà Mau diễn biến ngày càng phức tạp và gay gắt. Các đợt hạn hán đã gây ra nhiều thiệt hại nặng nề về kinh tế và đời sống của người dân. Điển hình như đợt hạn hán mùa khô 2015-2016 đã làm thiệt hại gần 53.000 ha lúa, 158.000 ha nuôi trồng thủy sản, 1.500 ha cây ăn quả và hoa màu, gây sụt lún, lở đất, hư hỏng 112 km đường giao thông, hơn 12.000 hộ dân thiếu nước sinh hoạt. Ước tính thiệt hại về tài sản hơn 1.400 tỷ đồng. Gần đây nhất là đợt hạn hán năm 2023-2024 đã gây sụt lún và sạt lở 730 vị trí với tổng chiều dài hơn 19km, có 2.620 gia đình bị thiếu nước sinh hoạt, diện tích cua nuôi bị bệnh gần 8.000 ha.

Những con số biết nói trên là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy hạn hán, xâm nhập mặn là một thách thức lớn đối với Cà Mau. Tuy nhiên, với những kinh nghiệm và sự chủ động trong công tác ứng phó, Cà Mau đang nỗ lực giảm thiểu tối đa những thiệt hại do thiên tai gây ra, đảm bảo đời sống và sản xuất của người dân.